Солтүстік Хорасан провинциясы – Иранның солтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бөлігі. Боjnорд қаласы орталығы. 2004 ж. Хорасанның бөлінуінен құрылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иран провинциясы
Province of Iran
Солтүстік Хорасан провинциясы (استان خراسان شمالی, Ostān e Xorāsān e Šomāli) – Иранның солтүстік-шығысында орналасқан 31 провинцияның бірі. Провинцияның астанасы Бойнорд қаласы. Солтүстік Хорасан 2004 жылы Хорасанның бөлінуінен кейін құрылған үш провинцияның бірі. Хорасан 2004 жылғы 29 қыркүйекте үш провинцияға бөлінгенге дейін Иранның ең ірі провинциясы болды. Иран Парламенті (2004 жылғы 18 мамырда) және Қамқоршылар Кеңесі (2004 жылғы 29 мамырда) бекіткен провинциялар – Разави Хорасан, Солтүстік Хорасан және Оңтүстік Хорасан. 2006 жылғы ұлттық халық санағы бойынша провинцияда 791 930 адам 198 626 отбасыда тұрды. 2011 жылғы келесі санақ 240 885 отбасыда 867 727 адамды көрсетті. 2014 жылы ол 5-ші аймаққа қосылды. 2016 жылғы соңғы халық санағында халық саны 254 747 отбасыда 863 092 адамға азайды.
North Khorasan Province (استان خراسان شمالی, Ostān e Xorāsān e Šomāli) is one of the 31 provinces of Iran, located in the northeast of the country. The capital of the province is the city of Bojnord. North Khorasan is one of the three provinces that were created after the division of Khorasan in 2004. Khorasan was the largest province of Iran until it was divided into three provinces on September 29, 2004. The provinces approved by the parliament of Iran (on May 18, 2004) and the Council of Guardians (on May 29, 2004) were Razavi Khorasan, North Khorasan, and South Khorasan. At the time of the National Census of 2006, the population of the province was 791,930 in 198,626 households. The following census in 2011 counted 867,727 people in 240,885 households. In 2014 it was placed in Region 5. At the time of the most recent census in 2016, the population had dropped slightly to 863,092 in 254,747 households.
Тарих
Ұлы Хорасан тарихында көптеген әулеттер мен үкіметтердің өрлеуі мен құлдырауына куә болды. Парсы, араб, түрік, күрд және түрікмендердің түрлі тайпалары аймаққа қайта-қайта өзгерістер әкелді. Иранның ежелгі географтары Иранды сегіз бөлікке бөлді, олардың ішіндегі ең үлкені – Үлкен Хорасан аумағы болды. Эсфараен, провинцияның басқа қалаларының бірі ретінде, Иранға кірген арий тайпаларының қоныстануының маңызды орталықтарының бірі болды. Парф империясы көп жылдар бойы Хорасандағы Мерв қаласының маңында орналасқан. Парф дәуірінде Эсфараен Нишапурдың маңызды ауылдарының бірі болды. Сасанидтер дәуірінде провинцияға «Падгусбан» деп аталатын спахбод (генерал-лейтенант) және провинцияның төрт бөлігінің әрқайсысын басқарған төрт маркграф билік етті. 651 жылы исламдық араб әскері Хорасанға басып кірді. Аумақ 820 жылға дейін Аббасид әулетінің қолында болды, содан кейін 896 жылы ирандық Тахирид әулеті, ал 900 жылы Саманид әулеті билік құрды. Мұсылмандықтар Персияны жаулап алған кезде Хорасан төрт бөлікке бөлінді, әр бөлігі төрт ірі қаланың атымен аталып кетті: Нишапур, Мерв, Герат және Балх. 994 жылы Махмуд Газни Хорасанды басып алды, ал 1037 жылы Селжұқ империясының алғашқы билеушісі Тұғрул Бег Нишапурды басып алды. Махмуд Газнави бірнеше рет басқыншыларға қарсы шабуыл жасады, соңында Газнави түріктері Сұлтан Санжарды жеңді. Бірақ одан да көп нәрсе болды, 1157 жылы Хорасанды Хорезмшахтар басып алды. 1220 жылы Шыңғыс ханның моңғолдары басып алды. 1226 жылы Ұлы Жеңімпаз қайтыс болғаннан кейін, Хорасанды оның ұлы Толуй, содан кейін Толуйдың ұлы Хулагу, Персияның моңғолдық Ылхандығының алғашқы императоры мұра етті. 14 ғасырда Сарбедаран қозғалысы Сабзеварда тәуелсіздік туын көтеріп, 1368 жылы Хорасан Тимурдың қолына түсті. 1507 жылы Хорасанды өзбек тайпалары басып алды. 1747 жылы Надир шах қайтыс болғаннан кейін, оны ауғандар басып алды. 1824 жылы, Ауған империясы Дуррани мен Баракзайлар арасында бөлінген кезде, Герат бірнеше жылға тәуелсіз болды. 1837 жылы парсылар қаланы қоршап алды, бірақ британдықтар оларды кері шегінуге афғандарға көмектесті. 1856 жылы парсылар тағы бір шабуыл жасап, қаланы қысқа уақытқа қайтарып алды, бұл тікелей Англо-парсы соғысына әкелді. 1857 жылы парсылар мен британдықтар арасындағы қақтығыстар Париж шартының қол қойылуымен аяқталды және парсы әскерлері Гераттан шығып кетті. 1863 жылы Дост Мұхаммед хан басшылығымен Ауғанстан Гератты қайта басып алды, оның өлімінен екі апта бұрын.
Greater Khorasan has witnessed the rise and fall of many dynasties and governments in its territory throughout history. Various tribes of Persians, Arabs, Turks, Kurds and Turkmens have brought change to the region time and time again. Ancient geographers of Iran divided Iran into eight segments, of which the largest was the territory of Greater Khorasan. Esfarayen, among other cities of the province, was one of the focal points for settlement by Aryan tribes entering Iran. The Parthian empire was based near Merv in Khorasan for many years. In Parthian times, Esfarayen was one of the important villages of Nishapur. During the Sassanid dynasty, the province was governed by a Spahbod (Lieutenant General) called "Padgoosban" and four margraves, each commander of one of the four parts of the province. In the year 651, the army of Islamic Arabs invaded Khorasan. The territory remained in the hands of the Abbasid clan until 820, followed by the rule of the Iranian Taherid clan in the year 896 and the Samanid dynasty in 900. Khorasan was divided into four parts during the Muslim conquest of Persia, each section being named after the four largest cities; Nishapur, Merv, Herat, and Balkh. Mahmud of Ghazni conquered Khorasan in 994 and in the year 1037 Tuğrul Beg, the first of the Seljuq empire rulers, conquered Nishapur. Mahmud Qaznavi retaliated against the invaders several times, and finally, the Qaznavi Turks defeated Sultan Sanjar. But there was more to come, as in 1157 Khorasan was conquered by the Khwarazmids. In 1220 was annexed by the Mongols of Genghis Khan. When in 1226 the great conqueror finally died, Khorasan was inherited by his son Tolui and then by Tolui's son Hulegu, the first emperor of the Mongolic Ilkhanate of Persia. In the 14th century, a flag of independence was hoisted by the Sarbedaran movement in Sabzevar, and in 1368, Khorasan came into the hands of Tamerlane. In 1507, Khorasan was occupied by Uzbek tribes. After the death of Nader Shah in 1747, it was occupied by the Afghans. In 1824, Herat became independent for several years when the Afghan Empire was split between the Durranis and Barakzais. The Persians sieged the city in 1837, but the British assisted the Afghans in repelling them. In 1856, the Persians launched another invasion, and briefly managed to recapture the city; it led directly to the Anglo Persian War. In 1857 hostilities between the Persians and the British ended after the Treaty of Paris was signed, and the Persian troops withdrew from Herat. Afghanistan reconquered Herat in 1863 under Dost Muhammad Khan, two weeks before his death.