Кіріспе

Клод Ютраның 1971 жылғы фильмі, 1958 жылғы француз фильмі. "Mon oncle Antoine" ("Менің ағам Антуан") – 1971 жылғы француз тіліндегі канадалық драмалық фильм, оны Канаданың Ұлттық кино кеңесі үшін Клод Ютра түсірген. Фильмде 1949 жылғы асбест талқылауына дейінгі Морис Дюплессис дәуіріндегі Квебек провинциясының Асбест аймағындағы өмір бейнеленген. Рождество уақытында өтетін оқиға 15 жасар Бенуаның (Жак Ганьон) көзқарасымен баяндалады, ол тау-кен қаласында бой жеткізіп келе жатыр. Квебек тарихшылары асбест талқылауын "Тыныш революцияға" (1959–1970 жж.) дейінгі жылдардағы маңызды оқиға деп санайды. Фильм Квебектің ескі, аграрлық, консервативті және дін қызметкерлері басымдығын көрсететін қоғамдағы әлеуметтік жағдайды зерттейді, он жылдан кейін провинцияны өзгертетін әлеуметтік және саяси өзгерістерге дейін.

Сюжет

Бенуа – Квебек провинциясында тұратын жасөспірім. Ол әпкесі Сесиль мен күйеуі Антуанға тиесілі қалалық дүкенде жұмыс істейді, ал Антуан қаланың табыт жасаушысы болып та белгілі. 24 желтоқсанда ол жұмысын бастайды, дүкенді безендіріп, қала тұрғындарының қуанышын шақырады және Антуан мен Сесильдің қызметіне алған, өгей баласы сияқты қарастыратын Карменмен әңгімелеседі. Мадам Жос Пуленнің үлкен ұлы Марсель сол күні қайтыс болады, ол дүкенге қоңырау шалып, Антуанның мәйітті алып кетуге болатынын сұрайды. Бенуаға алғаш рет онымен бірге баруға рұқсат беріледі. Олар мәйітті табутқа салып, үйге апаруға дайындалады. Бірақ үйге қайтар жолда Бенуа атты мүмкіндігінше жылдамдатып, табуттың санадан құлауына себеп болады. Ол Антуаннан табутты санаға қайта қоюға көмектесуін сұрайды, бірақ күні бойы ішіп алған Антуан табутты көтере алмайды. Ол Бенуаға өлі денелермен жұмыс істеуді ұнатпайтынын, өмірінде бақытсыз екенін, АҚШ-тағы қонақүйге ие болу арманының орындалмағанына өкінетінін айтады. Бенуа мен Карменді өз балаларындай жақсы көретінін, бірақ әйелінен бала тумағанына қынжылатынын мойындайды. Антуанға ашуланған Бенуа оны санаға отырғызып, үйге оралады. Ол әпкесінен көмек сұрап, баспалдақпен жоғалап, оның Фернанды құшақтап жатқанын көреді. Фернан болған жағдайды түсінген соң Бенуаны санамен алып, мәйітті іздеуге шығады. Әпкесі мен Фернанды бірге көрген Бенуа табуттың қайда құлағанын есіне түсіре алмайды. Соңында олар Пулин үйіне жетеді, онда бүкіл Пулин отбасы, соның ішінде жұмыстан келген әкесі Жос, Марсельдің қазасына қайғырып, табуттың төңірегіне жиналған. Жос Бенуаға қарайды, сомен фильм аяқталады.

Өндіріс

Сидней Ньюман 1970 жылы аяқталмаған фильмді қарап, Ютраға оны қосымша түсірілімдер жасау үшін шығарылуын кейінге жылдыру керектігін айтты. Жаңа түсірілім 1971 жылдың ақпан айында өтті, бұл фильмнің бюджетін 40 000 долларға арттырды, оның 237 214 долларын NFB төледі және ол фильмнің ресми продюсері болып қала береді.

Шығару

Фильм 1971 жылы шілдеде 7-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, онда Клод Ютра Алтын жүлдеге ұсынылды. Ол Канаданың аудиовизуалды мұрасын сақтауға бағытталған коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы – Канаданың аудиовизуалды сақтау қоры (Audio Visual Preservation Trust of Canada) тарапынан шедевр деп танылып, сақталды. 1974 жылы CBC телеарнасында көрсетілген «Канада киносы» (Canadian Cinema) телесериалында да орын алды.

Кассалық жинақ

Содан кейін ол кинотеатрларда көрсетіліп, 1974 жылға қарай 700 000 долларлық табыс әкелді. Канад радио хабар тарату корпорациясының 1973 жылғы қазан және 1974 жылғы тамыз айларындағы көрсетулерінен кейін фильмді 2,5 миллион адам тамашалады, бұл CBC тарихындағы екінші ең жоғары көрсеткіш.

Сыни жауап

"Mon oncle Antoine" фильмі "Sight & Sound" сауалнамасында, он жылда бір рет өткізілетін, екі рет Канаданың ең ұлы фильмі деп дауыс берілді. Торонто халықаралық кинофестивалі оны барлық уақыттағы Канаданың үздік 10 фильмі тізімінде үш рет бірінші орынға қойды. 2008 жылдың 23 желтоқсанында Роджер Эберт "Mon oncle Antoine" фильмін өзінің "Ұлы фильмдер" тізіміне қосты.