Кіріспе

Нью-Йорк қаласындағы құрылыс кешені

Риверсайд Оңтүстік – Манхэттеннің Верхний Вест-Сайд ауданындағы Линкольн-сквер шағын ауданындағы қалалық даму жобасы. Оны алты азаматтық қоғамдық бірлестік – Муниципалдық өнер қоғамы, Табиғи ресурстарды қорғау кеңесі, Парктер үшін Нью-Йорк тұрғындары, Аймақтық жоспарлау қауымдастығы, Риверсайд паркі қоры және Вестпрайд – жылжымайтын мүліктерді дамытушы Дональд Трамппен бірлесіп құрды. Бұрынғы Нью-Йорк орталық теміржолының ауласының орнында салынған, негізінен тұрғын үй кешеніне Freedom Place және Riverside Center кіреді. 3 миллиард долларлық жоба Гудзон өзенінің жағасында 59-шы және 72-ші көшелер арасында орналасқан. Теміржол ауласының құрылысына қатысты жобаға қауымдастық тарапынан қатты қарсылық білдірілді. Трамптың 1970-ші жылдардағы ұсынысына көпшілік қарсы болды және ол қолдау таппады. 1982 жылы қауымдастық қолдауымен әлдеқайда кішігірім Линкольн Вест жобасы мақұлданды, бірақ дамытушылар қаржыландыру ала алмады. Қазіргі жобаның жоспарлау жұмыстары 1980-ші жылдардың соңында басталды. Жобаның бастапқы жоспарына ең көп дегенде 5700 тұрғын үй бірлігі бар 16 пәтерлік үй, студиялық кеңістік, кеңсе кеңістігі, қосымша сауда орындары және жағалау бойындағы саябақ кіруі тиіс болған. Трамп 1997 жылы құрылысын бастаған Гонконг және материктік Қытай инвесторларына Риверсайд Оңтүстікті сатты. 2005 жылы инвесторлар қалған аяқталмаған бөліктерін Carlyle Group және Extell Development Company компанияларына сатты. ТОК

Теледидар қаласы

1985 жылы Трамп теміржол алаңында үлкен кешен салуды ұсынды, оны Телевизиялық қала деп атады. Бұл кешенде NBC телеарнасының бас кеңсесі мен телестудиялар орналасады. Жобада тұрғын үйлер, сауда орындары, кеңселер және студиялар салу көзделді, соның ішінде 7600 тұрғын үй, автотұрақ, Шығыс жағалаудағы ең ірі сауда орталығы, қонақүй және басқа да ғимараттар бар. Жобаның басты бөлігі, Хелмут Янның жобалауымен, кешеннің ортасында 150 қабаттан тұратын мұнара болуы керек еді, оны «Әлемдегі ең биік ғимарат» деп атады. 150 қабатты мұнараның солтүстігі мен оңтүстігінде 76 қабаттан тұратын тағы алты мұнара салыну жоспарланған. Картер Вайзман, «Нью-Йорк» журналының сәулет сыншысы, Голдбергермен келісті. Вайзманның айтуынша, «Телевизиялық қала» сияқты «оқшауланған мұнаралар» «дүниедегі көптеген ірі қалаларда қала жоспарлаушыларына осындай жайсыз жағдайдың өмір сүруге қолайсыз екенін еске түсіреді». Вайзман сондай-ақ бұл жобаның Нью-Йорк метросының 72-ші көше/Бродвей станциясының инфрақұрылымын қиындататынын (қазіргі кезде метро қызмет көрсетеді) айтты. Жаңа жоспар бұрын бекітілген жобадан екі есе үлкен болғандықтан, Телевизиялық қалаға қарсы күшті оппозиция туды. Жоғарғы Батыс жағының тұрғындары Трамптың жоспарына қарсы күресу үшін Westpride деген топ құрды, аймақтың белгілі тұрғындарының көмегіне жүгінді және осы мақсатқа жұмсау үшін бірнеше жүз мың доллар жинады. Трамп пен қала әкімі Эд Кох арасындағы NBC телеарнасын Телевизиялық қалаға көшіру туралы келіссөздер сөз тірлігіне ұласты. Трамп талап еткендей, салық жеңілдіктерін берудің орнына, Кох NBC-ге тікелей салық жеңілдіктерін берді, осылайша студияларын қайда орналастыруға болатынын өздері шешуге мүмкіндік берді. Мақұлдау мүмкіндігін арттыру үшін Трамп Янды жұмыстан босатып, архитектура сыншылары мен қала басшыларының сүйіктісі Александр Куперден жобаны қайта жобалауды сұрады. Купердің «Телевизиялық қала» нұсқасы да сыншыларды қанағаттандыра алмады. 1987 жылы NBC кешігуден қорқып, Рокфеллер орталығынан хабар таратуды жалғастыруға шешім қабылдады. Содан кейін жобаның көлемі азайтты, студиялық кеңістік алынып, ашық кеңістіктерге ие болды және екі кішкентай кеңсе ғимараты салынды. Жаңа жоба, Трамп-Сити деп аталды, 760 пәтерді қолжетімді бағадағы тұрғын үй ретінде белгілеп, қарт адамдарға арналған екенін жариялады. Осы кезеңде 7-ші аудандық кеңес және Муниципалды өнер қоғамы Жоғарғы Батыс жағының ерекшелігін сақтау мақсатында «Батыс жақ болашағы» деп аталатын жоспарлау жұмыстарын бірлесіп демеушілік етті. Зерттеуде үлкен аумақтағы «артық дамуды» шешу үшін әртүрлі аймақтарға бөлуді өзгерту туралы ұсыныстардан басқа, Пенн-Ярдсқа қатысты нақты ұсыныстар болды, соның ішінде Риверсайд паркін оңтүстікке қарай кеңейту, Манхэттен көшелерінің желісін учаске арқылы жүргізу, таныс ғимарат түрлері және Линкольн-Уэст үшін бекітілген көлеммен шектелген даму. Трамп-Сити осы ұсыныстарға ұқсамайтындықтан, қауым мүшелері жақында жасалған өзгерістерге қарамастан жоспарға қарсы болды. Кейбір сарапшылар қала жоспарлау комиссиясы Трамп-Ситиді ешқашан мақұлдамайтынын айтады. Су астындағы даму құқығын беруді алып тастау Трамп-Ситиде 10,8 миллион шаршы фут аумақ қалдырмақ еді.

Риверсайдтың оңтүстік планы

1989 жылы алты азаматтық ұйым Даниэль Гатман, қоршаған ортаны жоспарлаушы, және Пол Уиллен, архитектор есімдерімен жасалған балама жоспарды ұсынды. Риверсайд Оңтүстік деп аталған бұл азаматтық балама, негізінен тұрғын үй жобасы болып табылды. Бұл жоба бұрын бекітілген ауданына негізделген, Риверсайд паркінің дизайнын еске түсіретін және Риверсайд паркінің кеңейтуіне орын ашу үшін Батыс жағындағы тасжолды жылжыту және жартылай жерге көмуді қамтитын. Паркті құру үшін Трамп Ситидің жоспарланған сауда орталығы алынып тасталады, ал Батыс жағындағы жоғары орналасқан тасжол шығысқа қарай жылжытылып, жерге көміледі. Жаңа Риверсайд бульвары жылжытылған тасжолдың үстінен иіліп өтеді, ал парк өзенге қарай еңіске түседі. Қоғамдық кеңес 7, азаматтық баламаның Пенн Ярд алаңын дамыту үшін кеңестің белгіленген талаптарына сай келетінін түсінген соң, конгрессмен Джерри Надлердің ұсынысымен талаптарды өзгертті. Өсіп келе жатқан қарыздарынан туындаған үлкен қаржылық қысымға тап болған Трамп келісімге келді және өзінің сыншыларымен, ресми түрде Риверсайд Оңтүстік жоспарлау корпорациясы (RSPC) құрды. Пол Голдбергер Трамптың бастапқы жоспарынан бас тартуының күтпегендік болғанын атап өткен, Риверсайд Оңтүстіктің соңғы жоспарын бағалап, «Риверсайд Оңтүстік, Манхэттеннің Үсті-Батыс жағындағы 72 акрлық бұрынғы Пенн-Централ теміржол алаңдарына жоспарланған үлкен жоба, енді ұят емес, тойлануға себеп болуы мүмкін» деп жазды. Skidmore, Owings & Merrill / Paul Willen, FAIA жасаған бас жоспармен RSPC келісім жобасы 1992 жылы Трамптың тұрғын үй кеңістігінің бір бөлігіне орнына қойған телестудиялар мен кеңселерсіз бекітілді. Жобаның соңғы көлемі екі оңтүстік блокта әлі де мүмкін болатын телестудиялармен бірге шамамен алғанда құрады. Жаңа үлкен саябақтан басқа, қауымға 1964 жылы Миссисипиде қаза тапқан үш азаматтық құқық қорғаушыны еске алу үшін Линкольн Тауэрс тұрақтарының артындағы төрт блоктан тұратын Фридом Плейс көшесіне елеулі жақсартулар жасалатыны уәде етілді, соның ішінде ескерткіш орнату жоспарланған. Жоба басталғанда, бұрын бекітілген Линкольн Весттен үлкен болғаны, Вест-Энд даңғылындағы қозғалысты күшейтуі және 72-ші көше метро станциясындағы тығырылуы, қолжетімді тұрғын үйдің болмауы және Трамппен байланысы болғандықтан қарсылықтар туды. Шағын қарсылықтарға 72-ші көшедегі Chatsworth пәтер үйінің батысқа қараған барлық терезелерін және Линкольн Тауэрс тұрғындарынан көріністерді жабу мүмкіндігі кірді. Сонымен қатар, 71-ші көше тұрғындары өздерінің көшелерін Риверсайд бульварына дейін ұзартуға қарсы болды, осылайша олардың тұйық көшесін өтпелі көшеге айналдырды. Алайда, кейбір адамдар жобаға күшті қарсылық танытты, депутат Надлер бұл қоғамдық саябақтың «бұл ғимараттарда тұратын адамдар үшін жеке аула» болады деп мәлімдеді.

Құрылыстың басталуы

Chase Manhattan Bank қайтару талап еткеннен кейін, Трамп жобаның бақылау үлесін Гонконг пен Қытайда орналасқан инвесторлардың Polylinks International Ltd. деп аталатын консорциумына сатты. Polylinks мүлікті алу үшін Chase-ке 82 миллион доллар төледі, нәтижесінде Chase 218 миллион долларлық зиянға ұшырады. Әлсіз экономикалық жағдайға және қоғамдық қарсылықтың күшті болуына байланысты құрылыс бірнеше жылға кешіктірілді, соттардағы даулар шешілді және жаңа инвесторлар мемлекеттік қаржыландыру іздеді. Трампқа республикалық штаттағы сенаттың көпшілік көшбасшысы Джозеф Бруноға жобаға мемлекеттік жеңілдетілген ипотека беруі үшін саяси сыйлық берді деген айып тағылды. Алайда, мемлекеттік ипотека берілген жоқ. Даму жобасы бірнеше рет кешіктірілді, алғашқы ғимараттың құрылысы 1995 жылы, содан кейін 1996 жылдың қазанында және соңында 1997 жылдың қаңтарында басталуы жоспарланған. 1997 жылдың қараша айында Құрылыс департаменті Риверсайд бульвары, 300-ші үйдің бесінші қабатын тіреп тұрған бағаналардың негіздерінде сапасыз бетон қолданылғанын анықтады. Қалалық билік жоспарланған 46 қабатты құрылыс тіпті 30 қабатқа жетсе құлап қалуы мүмкін деп қорқып, құрылысты тоқтатты. 300-ші Риверсайд бульвары бойынша жұмыс 1998 жылдың басында сапасыз бетон алынып тасталғаннан және жаңа бетон құйылғаннан кейін қайта басталды.

Батыс жағындағы тас жолды ауыстыру

Риверсайд Оңтүстіктің негізгі компоненттерінің бірі – Батыс жағындағы тасжолын шамамен Батыс 70-ші және Батыс 61-ші көшелер арасында виадуктан теміржол ауласы деңгейіндегі туннельге көшіру арқылы Риверсайд паркінің оңтүстікке қарай кеңеюіне мүмкіндік жасау. Қазіргі 72-ші және 59-шы көшелер арасындағы виадук – бұрын Манхэттеннің оңтүстік ұшына дейін созылған Батыс жағындағы көтерілген тасжолдың жалғыз қалған бөлігі. Автомобиль жолы 1973 жылы 1920-1930 жылдардағы көтерілген тасжолдың 14-ші көшеде құлағаннан кейін жабылды. 34-ші көшеден төмен, ұсынылған ауыстыру – Вествей деп аталатын жаңа толқымадағы мемлекетаралық тасжол, бірақ ол қабылданбады. Сондықтан 1988 жылы штат 57-ші көшеге дейінгі бульварды, жаңа Гадсон өзені паркімен қатар орналастыруға келісті. Роберт Мозес 59-шы және 72-ші көшелер арасындағы тасжолды Риверсайд паркінің кеңеюіне мүмкіндік жасау үшін деңгейге түсіруді ұсынған. Бірақ штат бұл ұсынысты қабылдамады, өйткені ол даму мүмкіндіктеріне кері әсер етеді және Риверсайд паркін өзгертуге тыйым салатын Блюментал түзетуін бұзады. 1976 жылы Дональд Трамп Роберт Мозестің ұсынысын өзінің даму жоспарларын жақсартудың жолы ретінде пайдаланды, бірақ Трамп ұсынған 12 000 тұрғын үй бірлігінен ештеңе шықпады. Сондықтан штат теміржол алаңы арқылы виадукты қайта құруды ұсынды. 1992 жылы Риверсайд Оңтүстік жоспары қалалық әкімдікпен мақұлданғаннан кейін Трамп парктің де, тасжолдың да орнын ауыстыру үшін жерді беруге келісті. Ол жеке қаражатқа қоғамдық парк құруға да келісті. Бірақ қарсыластар жолдың жабылуына байланысты қосымша мемлекеттік қаржының тек құрылыс салушыға пайда тиетінін айтты. Жаңа әкім мен губернатор тасжолды бірден ауыстырудан бас тартты, себебі олар ауыстыру қазірдің өзінде басталған виадуктың жөндеуіне жұмсалған мемлекеттік қаражатты ысырап қылады деп мәлімдеді. Басқа қарсыластар 72-ші көшедегі Батыс жағындағы тасжолдың солтүстікке қарайтын кіру және шығу жолдарының жабылуына наразылық білдірді және жобаға қаржыландыруды тоқтатуға тырысты, осылайша бүкіл дамуды тоқтатуға үміттенеді. Дегенмен, жоспарлау жұмыстары тоқтаусыз жалғасты. 2001 жылы Федералды тасжол басқармасы мақұлдаған тасжол жоспары көтерілген тасжолды қазіргі орнынан шығысқа қарай теміржол деңгейіне көшіруді, Риверсайд бульвары үшін туннель түрінде тіреулер салуды, солтүстікке қарайтын тасжолдарды қоршап, болашақ парк оңтүстікке қарайтын жолдарды қоршап, оңтүстікке қарайтын туннельден басталып, су жағалауына дейін жалғасады. Кейін шығу жолы жабылды және 2006 жылдың маусым айында құрылысшы 61-ші және 65-ші көшелер арасындағы солтүстікке қарайтын туннельдің құрылысын бастады. Алайда, туннельдің қалған бөлігі әлі де аяқталмай тұр.

Ашылу және жаңа құрылысшылар

Жобаны Трамп Ұйымы мен Хадсон Уотерфронт Ассошиэйтс, гонконгтық инвесторларды өкілдік ете отырып, бірлесіп әзірледі. 2005 жылы қытай инвесторлары жобаны, аяқталған пәтерлерді есептемегенде, Карлайл тобы мен Extell Development Company-ға сатты.

Ғимараттар

Риверсайдтың оңтүстігіндегі екінші кезеңі тұрғын үй нарығы жақсарған кезде аяқталды. Экстелл үш ғимаратты аяқтады: The Avery (100 Riverside Boulevard), 32 қабаттан, 274 пәтерлі мұнара; The Rushmore (80 Riverside Boulevard), 16 төменгі қабатты бөлісетін және жалпы 289 пәтерлі 43 қабаттан тұратын мұнаралар тобы; және The Aldyn (60 Riverside Boulevard), 40 қабатты кондоминиум ғимараты. Риверсайд орталығы ғимараттары 2010 жылдың қараша айында мақұлданды. Жалпы жоба 19 пәтерлік үй, кондоминиум және жалға берілетін мүліктерден тұрады. 2012 жылы ғимараттарда барлығы 8000 адам тұрды; аймақ өзінің басты көшесінің атымен "Риверсайд бульвары" немесе ұзын, тар пішініне байланысты "Стрип" деп аталды. Тағы алты мұнара, барлығы 3000 пәтермен қатар, мектеп, қонақ үй, сауда және мейрамхана орындары, сондай-ақ кинотеатрға арналған орын әлі аяқталған жоқ. Ғимараттар арасындағы саябақ жобалау кезеңінде болды. Риверсайдтың оңтүстігіндегі тұрғын үйлердің көп бөлігі жоғары деңгейлі, бағасы кем дегенде $50-ден басталады. Дегенмен, кейбір ғимараттар, мысалы, One Riverside Park, аралас тұрғын үйлерде мұндай "жаман есіктердің" заңдылығына қарамастан, қолжетімді бағадағы тұрғын үй тұрғындары үшін бөлек кіреберістері болғандықтан, дау тудырды. 2014 жылдың қараша айына дейін соңғы екі Риверсайд Оңтүстік жобасы аяқталуға жақын болды; бұл жобалар – орталықтан сәл ауқымды, 362 пәтерлі One West End кондоминиум ғимараты, сондай-ақ 21 West End Avenue мекенжайындағы шыны мен тастан салынған, 616 пәтерлі жалға берілетін ғимарат. Біріншісінде 116 қолжетімді пәтер, екіншісінде 127 қолжетімді пәтер болуы тиіс. Бұл екі ғимарат 700 орындық мектеп пен сауда орындарымен, сондай-ақ мүмкін болатын "Еуропалық стильдегі азық-түлік базары мен мейрамханасымен" бірге салынып жатыр. Жобаны жүзеге асырушылар Экстелл мен Карлайл қалған үш құрылыс учаскесін Бостондық General Investment and Development Companies компаниясына сатуды жоспарлап отырды. Сол жылы Collegiate School 301 Freedom Place South мекенжайында жаңа 10 қабатты кампус ғимаратын салу жоспарларын жариялады. 2016 жылғы президенттік сайлаудан кейін аймақ тұрғындарының ұсынысымен 140, 160 және 180 Riverside Boulevard мекенжайындағы үш ғимараттың фасадынан "Trump Place" атауы алынып тасталды. Тұрғындар Трамптың 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлау науқаны кезіндегі ұстанымын сынға алды. Трамп Плейс деп аталатын соңғы ғимараттың тұрғындары 2019 жылдың ақпан айында Трамп атын алып тастауға дауыс берді.

Саябақтар

Жаңа Риверсайд Парк Оңтүстік Риверсайд Паркін кеңейтеді. 2-кезең 70-ші көшеден 65-ші көшеге дейінгі жағалау бөлігін қамтиды. 2003 жылғы маусымда ашылған 2-кезеңде 66-шы және 68-ші көшелерде екі алаң, сондай-ақ тік жағалау бар. 2006 жылғы тамызда ашылған 3-кезең жағалау бойында 65-ші көшеден 62-ші көшеге дейін созылады. 4-кезең 2007 жылы жағалау бойында 62-ші және 57-ші көшелер арасында ашылды. Қазіргі және болашақ тас жолдардың арасында орналасқан 5- және 6-кезеңдердің жобасы, ішінара, тас жолдарды жылжыту тағдырына байланысты, оның мерзімі әлі белгісіз. Тас жолды жылжыту парктің кейбір бөліктерін қайта құруды қажет етеді. Паркте арнайы мүсіндер, теміржолдың қираған орындары, бақтар, жағалау серуендеу жолы және жаяу жолдары бар. Бұрынғы теміржол аумағының бөліктері, мысалы, Нью-Йорк орталық теміржолының 69-шы көшедегі транзиттік көпірі, жаңа парке кіріктірілді. Өртенген қойманың қаңқасы сияқты онға жуық теміржол құрылысының қираған орындары парке толығымен енгізілді.

Басқа құрылымдар

Манхэттен қауымдастығының 7 мүшесі Трампты Freedom Place-те жоспарланған жақсарту мен ескерткішті салудан бас тартқаны үшін кінәлады. Алайда, Риверсайд Оңтүстік жоспарлау корпорациясы Freedom Place жобасының соңғы жобаға енбеген өнер бағдарламасының тұжырымдамасы ғана екенін мәлімдеді. Powerhouse-қа іргелес және Freedom Place South-тен көрінетін 625 West 57th Street мекенжайындағы жаңа тетраэдр пішіндес ғимарат, VIA 57 West деп те белгілі.