Кіріспе

Идеалдық және кванттық газдардың физикалық шамалары

Физикада термиялық де Броль толқын ұзындығы (кейде де белгіленеді) – бұл белгіленген температурадағы идеалдық газдағы бөлшектердің орташа де Броль толқын ұзындығы. Газдағы бөлшектер арасындағы орташа арақашықтықты шамамен (V/N)^(1/3) деп есептеуге болады, мұнда V – көлем, ал N – бөлшектер саны. Егер термиялық де Броль толқын ұзындығы бөлшектер аралық қашықтықтан әлдеқайда кіші болса, онда газ классикалық немесе Максвелл-Больцман газы деп қарастырылады. Ал егер термиялық де Броль толқын ұзындығы бөлшектер аралық қашықтыққа тең немесе одан үлкен болса, кванттық эффектілер басым болады және газ, газ бөлшектерінің сипатына байланысты, Ферми газы немесе Бозе газы ретінде қарастырылуы керек. Критикалық температура – бұл екі режим арасындағы өту нүктесі, және осы температурада термиялық толқын ұзындығы бөлшектер аралық қашықтыққа шамамен тең болады. Яғни, газдың кванттық сипаты, яғни бөлшектер аралық қашықтық термиялық де Броль толқын ұзындығынан кем болғанда байқалады; мұндай жағдайда газ Бозе-Эйнштейн статистикасына немесе Ферми-Дирак статистикасына, қажеттілікке қарай, бағынады. Мысалы, бұл электрондар үшін, электрондар газы Ферми-Дирак статистикасына бағынатын Т = 300 К температурадағы типтік металда немесе Бозе-Эйнштейн конденсатында орынды. Ал егер бөлшектер аралық қашықтық термиялық де Броль толқын ұзындығынан әлдеқайда үлкен болса, газ Максвелл-Больцман статистикасына бағынады. Мұндай жағдай бөлме температурасындағы молекулалық немесе атомдық газдар үшін және нейтрон көзінен алынған термиялық нейтрондар үшін тән.

Мысалдар

Төменде 298 К температурадағы жылулық де Брольи толқын ұзындығының мысалдары келтірілген. Түрлер Масса (кг) (м) Электрон 9.1094E-31 4.3179E-9 Фотон 0 1.6483E-5 H2 3.3474E-27 7.1228E-11 O2 5.3135E-26 1.7878E-11