Кіріспе
1958 жылы шыққан Джеймс Бонд романы мен 1962 жылы түсірілген "Др. Жоқ" фильміндегі ойдан туған жаман кейіпкер. Доктор Джулиус Но – 1958 жылғы Джеймс Бонд романы мен оның 1962 жылғы "Др. Жоқ" фильміне түсірілген нұсқасындағы басты қарсыласы, бұл серияның алғашқы туындысы, онда оны Джозеф Уайзман сомдады.
Dr. Julius No is a fictional character and the main antagonist in the 1958 James Bond novel and its 1962 film adaptation Dr. No, the first of the series, in which he was portrayed by Joseph Wiseman.
Өмірбаян
Роман түсіндіреді, доктор Но Пекинде неміс методист миссионері мен қытай қызының отбасында дүниеге келген, бірақ оны әпкесі тәрбиелеген. Есейген соң ол Шанхайға кетіп, қытайлық қылмыстық синдикаттармен байланысқа түседі. Кейін ол АҚШ-қа жасырын түрде жеткізіліп, Нью-Йоркке қоныс аударды, онда кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді, ал ақырында Америкадағы "Хип-сингс" деп аталатын Тонгтың қазынашысы болды. 1920 жылдардың соңында Нью-Йоркте бандалар соғысы басталып, полиция оларды таратуға мәжбүр болды. Но Тонгтан миллион долларлық алтынды ұрлап, із жазып кетті. Бірақ Тонгтар оны тауып, алтынның орнын білу үшін азаптап өлтірді. Но айтқаннан бас тартқандықтан, Тонгтар оның қолын кесіп, кеудесінің сол жағына оқ атқан, өлгендей қалдырды. Бірақ декстрокардия деген жағдайға байланысты, жүрегі оң жақта орналасқандықтан, Но аман қалды. Ұзақ уақыт ауруханада жатып, Висконсин штатының Милуоки қаласындағы медицина институтына оқуға түсті. Ол "Доктор" атағын алды және әкесінің есімін еске түсірмей, Джулиус Но деп өз атын өзгертті. Фильмдегідей, Но металлдан жасалған қол протездерін тағады, бірақ кітапта олар қарапайым қысқыштар ретінде сипатталған. Дәрігер Но бойы ұзын, өте жіңішке. Ол Бондтан кем дегенде 6 дюйм (15 см) биік деп айтылады, ал Бондтың бойы алты фут (183 см) болғандықтан, шамамен 6 фут 6 дюйм (198 см) шамасында болады. Оның басы дөңгелек, ұшы сүйір, терісі сарғыш болғандықтан "кері май тамшысы" тәрізді көрінеді. Ол мектепте оқығанда металл қолдарын пайдаланбағанын, оларды адамгершілік көрініс беру үшін балауыз қолдармен ауыстырғанын айтады, бірақ олар аз пайдалы болды. Роман бойынша ол металл түсті кимоно киеді; қоңырауды ұстай алмағандықтан, мойнына ілмектеп жүретін радиостанцияны пайдаланады. Ол сондай-ақ алғашқы контактты линзалардың бірін тағып, эстетикалық операция жасатып, бойын биік көрсету үшін қалың табанды аяқ киім киеді. Но барлық бұл амалдарды өзінің кім екенін Тонгтан жасыру үшін қолданды. Тонгтан алған миллион долларымен ол инфляцияға қарсы ақшасын сақтау үшін сирек маркалар сатып алады, кейін Ямайка жағалауындағы Крэб-Ки аралын сатып алады, онда қылмыстық әрекеттерін жасыру үшін тоқтап қалған гуано бизнесін қайта жандандырады. Ол гуано бизнесінде ямайкалық және кубалық жұмысшыларды жұмысқа алады, бұл олар үшін ара-тұра жақсы жағдай тудырады. Жұмысшылар ямайкалық "чигровтар" (аралас нәсілді екендіктеріне байланысты "қытай" және "негр" сөздерінің қосындысы) тарапынан қатал бақыланады, бірақ оларға жақсы жалақы төленіп, жақсы тұрғын үй беріледі. Аралға келген ешкімге одан кетуге рұқсат етілмейді. Но, кеңестіктердің көмегімен, американдық зымырандардың сынақтарын саботаж жасайды, олардың сигналдарын бұзып, жоспарланған нысанадан өзге жерге түсіріп, жарылысқа әкеледі. Бұл американдықтарды зымырандарын қайта жобалауға уақыт пен ақша жұмсауға мәжбүр етеді. Сонымен қатар, ол теңізден жарылмаған зымырандарды алып, оларды ресейліктерге тапсырады. Но сонымен қатар, бұл тек Шығыс пен Батыс арасындағы бәсекелестік емес екенін мойындайды; оның мақсаты – "суық соғысты" қыздыру үшін КСРО мен АҚШ арасында антагонизм тудыру. Бұл Эрнст Ставро Блофельдтің "үш күресуші балықты" мысал ретінде пайдаланған бас жоспарында одан әрі ашылды: суық соғыс аяқталған кезде, SPECTRE соғыстан әлсіреген жеңімпазға қарсы саботаж және қиындықтар тудыратын болады. Бонд Ноның жоспарларын ол және Куаррел – Honeychile Rider-мен бірге Крэб-Ки аралына кіріп, тұтқындалғанға дейін білмейді. Бонд командир Стренгуэйстің жоғалып кеткеннен кейін сол жерге барды, оны Ноның қолбасшылары өлтірген. Бонд ақырында Ноны гуано үйіндісіне көміп өлтіреді.
Кино өмірбаяны
Доктор Но – Наполеондық комплексі бар данышман, ол "есіл ғалым" образының бір үлгісі. Өзін "неміс миссионерінің және жақсы әулеттен шыққан қытай қызының қаламаған баласы" деп сипаттайды. Кейін "Қытайдағы ең қуатты қылмыстық ұйымның қазынашысы болды", ол – Тонг. Содан кейін "Тонгтың 10 миллион долларлық алтын қорымен Америкаға қашып кетті". Ол радиация саласында мамандық танытты, нәтижесінде екі қолын жоғалтты; олар қара металлдан жасалған жасанды қолдармен ауыстырылды. Ноның қолдары өте күшті (олармен металлдан жасалған мүсінді ұшыратып жіберуге болады), бірақ жілікеттік шеберлік жетіспейді, бұл оның ажалға ұшырауына себеп болады. Ол өз білімі мен тәжірибесін американдықтарға, содан кейін кеңестіктерге ұсынды, бірақ екі үлкен держава да оны қабылдамады. Кек алу үшін Но SPECTRE қылмыстық ұйымына қосылып, Ямайкадағы Краб-Кей аралына көшіп келді. Бонд екі британдық агентінің өлтірілуін және соңғы ракета апаттарымен байланысты болу мүмкіндігін тергеуге жіберілгенде, Но 007-нің өміріне бірнеше рет қол сұнуға бұйрық береді. Ол әсіресе профессор Денттің, мысалы, шофер Джонстың жасаған қателіктеріне ашуланып, оларды жазалайды. Дентке улы қоңызды сыйлайды, ол Бонд ұйықтағанда оның бөлмесіне жіберіледі; алайда, Бонд оянады, оны өлтіреді және Дентті жеке үйге шақырып, оны сұраққа тартып, содан кейін Бонд екі рет атып өлтіреді. Бондты өлтіруге тырысқанда, ол сәтсіздікке ұшырайды: біріншіден, оны желдеткіш шахтасына құлыптап, оны әртүрлі қыздырып және сумен толтырып; екіншіден, оны металл қолдарымен ұрып-сапалап. Ноның адалдары оларда радиация бар екенін анықтағаннан кейін, оларды дезинфекциядан өткізеді. Оларды жеке пәтерінде кешкі асқа шақырып, Бондқа өз ұйымында жұмыс істеуді ұсынады, бірақ Бонд бас тартады. Бонд желдеткіш шахтасы арқылы қашып (жылу мен су тасқынынан сақталып), радиациялық костюммен жасырынады. Бонд бақылау орталығына кіреді, онда Но және оның көмекшілері американдық ракетаның ұшуына кедергі келтіруге дайындалуда. Бонд Ноның бассейніндегі реакторын саботаждайды, бұл американдық ракетаның сәтті ұшуына мүмкіндік береді, ал Но және оның көптеген адалдары оны түсінбейді. Но Бондтың саботажын байқағанда, екеуі төбелес бастайды, ал қалғандары қашып кетеді. Олар реактордың қызып тұрған салқындатқышына баяу түсетін кішкентай платформаға құлайды. Бонд сыртқа шығып кетеді, бірақ Но металл қолдарының арқасында металл қаңқаны ұстай алмайды және тірідей қайнап кетеді. Бонд Медеуді суға толы бөлмеге тізгілеп тастағаннан босатып, реактор жарылғанға дейін қашып кетеді. SPECTRE доктор Ноның қазасын естіп, Джеймс Бондтан кек алуға ант етеді, бұл "Орысстан сүйіспеншілікпен" оқиғаларына әкеледі. Бұл сондай-ақ Джеймс Бондтың болашақ фильмдерде SPECTRE-мен қайта-қайта болатын шайқастарын қалыптастырды.
Джеймс Бондтың ресми емес БАҚ-тары
Қазіргі заманға арналған аңыздар: Филип Хосе Фармердің Wold Newton Universe (Вин Скотт Эккерт, редактор, MonkeyBrain Books, 2005) кітабында Вин Скотт Эккерт "Мен кеткеннен кейін әлемді кім билейді?" деген мақала жариялайды, онда Ноның анасы Фу Манчудың Мадам де Медичи есімді агенті болғанын айтады. Мадам де Медичи, өз кезегінде, Сакс Ромердің "Алтын шаян" романынан Фу Сидің қызы еді. "The League of Extraordinary Gentlemen: Black Dossier" кітабында да Но Фу Манчудың алыс туысы ретінде көрсетілген. Кітаптың кейінірек бөлімінде Бондтың доктор Ноны тоқтату миссиясы – алаяқтық екені, Бондтың американдықтар үшін британдық көшбасшыны өлтіру үшін жасаған желеуі екені ашылады – "Доктор Но болған емес". "Дракула Ча Ча Ча" романында доктор Но (Мистер Бигпен бірге) Диоген клубының агенті Хамиш Бонд өлтірген және қан сорған ескі вампирлер ретінде еске алынады.
Мәдени сілтемелер
1981 жылғы Онтариодағы жалпы сайлау кезінде прогрессивті консервативті премьер Билл Дэвис либералдық көшбасшы доктор Стюарт Смитті және үкіметке қатысты оның сыни көзқарасын "Доктор Жоқ" деп атады. "Доктор Жоқ" лақап аты Солтүстік Ирландияның одақтас саясаткері Ян Пейслиге де берілді, себебі ол Солтүстік Ирландияның католик қауымдастығына және ирланд ұлтшылдығына жеңілдіктер жасауға ұзақ жылдар бойы қарсылық көрсеткен. Сол сияқты, американдық республикашыл саясаткер және дәрігер Том Кобурн да АҚШ Конгресіндегі заңдарға, әсіресе федералдық шығындарды арттыратын заң жобаларына жиі қарсы шыққандықтан "Доктор Жоқ" деп танылды. Осы лақап атау көптеген заң жобаларына қарсы дауыс бергені үшін және медициналық білімі бар екендігі үшін өкіл Рон Полға да берілді. Көркемсурет сыншысы Лоуренс Аллоуэй британдық өнер сыншысы Роберт Мелвиллдің суретші Фрэнсис Бэкон туралы пессимистік және қанды жазу стилін "Др. Но" фильміндегі Доктор Жоқтың сөйлеу үлгісімен салыстырды, – деп жазды Art News and Review журналында 1960 жылдың 9 сәуірінде жарияланған «Доктор Жоқтың Бэконы» деген мақаласында.
Пародиялар
Бұл кейіпкерге құрмет ретінде 1967 жылғы Бонд пародиясы «Казино Рояль» басты зұлым кейіпкері «Др. Ноа» деп аталды. «Жұлдызды жол: Deep Space Nine» сериалының «Біздің адам Башир» атты эпизодында «Др. Ной» есімді пародиялық зұлым кейіпкер бейнеленеді. «Ақылды бол» телесериалында жартылай қытайлық «Др. Иә» (әдеттегіден ұзын, өткір тырнақтары бар, олардың кем дегенде біреуі өлімге әкелетін уланған) және «Тырнақ» (бір қолының орнына магниттік тырнағы бар) зұлым кейіпкерлер кездеседі. Доктор Тырнақ «Инспектор Гаджет» сериалындағы тұрақты зұлым кейіпкер ретінде танымал. Доктор Но сондай-ақ Окленд университеті студенттік қауымдастығының сайлау кампанияларында «сенімсіздік» дауысының символы ретінде пайда болды. «Лего агенттері» сериалының басты зұлым кейіпкері «Др. Инферно» – Доктор Ноның пародиясы. «Остин Пауэрс» сериалының басты антагонисі доктор Ивил бірнеше Бонд зұлымдарының, соның ішінде Джулиус Ноның пародиясы болып табылады. 1964 жылғы «Флинтстоунз» эпизоды «Др. Синистер» Доктор Ноның пародиясы – «Мэдам Иә» кейіпкерін ұсынады. «The Fairly OddParents» анимациялық сериалының бір эпизодында Шнозмо ағасы Комсоның сенімін қайтару үшін оны зұлым доктор Мабеден «құтқаруы» керек. «Джеймс Понд» франшизасының басты антагонисі доктор Бәлкім деп аталады. «Операция Стелс» видео ойынының (АҚШ-та «Джеймс Бонд: Стелс ісі» деп шығарылды) басты антагонисі доктор Неге деп аталды.