Кіріспе

Американдық тарихшы (туған 1943)

Эрик Фонер (/ˈfoʊnər/; туылған 7 ақпан 1943) – американдық тарихшы. Ол Американың саяси тарихы, бостандық тарихы, Республикалық партияның алғашқы тарихы, афроамерикандықтардың өмірбаяны, Америка Азамат соғысы, Қайта құру және тарихнама салаларында кеңінен жазды. 1982 жылдан бері Колумбия университетінің Тарих факультетінде оқытушы болып жұмыс істейді. Ол бірнеше танымал оқулықтардың авторы. Open Syllabus Project мәліметінше, Фонер тарих курстарының колледж оқу бағдарламаларында ең көп сілтеме берілген автор. Тарихшы Тимоти Снайдердің айтуынша, Фонер 2021 жылғы 6 қаңтарда АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылды Конституцияның он төртінші түзетуінің үшінші тармағымен байланыстырған алғашқы адам. Фонер 1988 жылы жарық көрген «Қайта құру: Американың аяқталмаған революциясы, 1863–1877» кітабынан бастап Қайта құру кезеңі туралы бірнеше кітап жариялады. Оның 2014 жылы жарық көрген «Азамат соғысы және Қайта құру» онлайн курстары Колумбия университетінің ColumbiaX платформасында қолжетімді. 2011 жылы Фонердің «Отты сынақ: Авраам Линкольн және американдық құлдық» (2010) еңбегі Пулитцер сыйлығын, Линкольн сыйлығын және Банкрофт сыйлығын жеңіп алды. Фонер бұрын 1989 жылы «Қайта құру: Американың аяқталмаған революциясы, 1863–1877» кітабы үшін Банкрофт сыйлығын жеңіп алған. 2000 жылы ол Америка тарихшылар қауымдастығының президенті болып сайланды. 2018 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Ерте өмір және білім

Фоннер Нью-Йорк қаласында, еврей ата-анасының ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы Лиза (қыз есімі Крайц) – орта мектепте сурет салу пәнінің мұғалімі, ал әкесі Джек Д. Фоннер – кәсіби одақ қозғалысында белсенді болған және афроамерикандықтардың азаматтық құқықтары үшін күрескен тарихшы. Эрик Фоннер әкесін өзінің "бірінші ұлы ұстазы" деп еске алады және өскен кезімде, ол өзінің табысын жоғалтқандықтан, біздің отбасымызды жеке лекциялар оқып күшпен қамтамасыз еткенін айтады. Оның лекцияларын тыңдап, мен қазіргі алаңдаушылықтарды өткенді зерттеу арқылы түсінуге болатынын ұқтым: Маккарти дәуіріндегі репрессия шетелдіктер мен бүлік туралы заңдарды еске түсірді, азаматтық құқықтар қозғалысын қара және ақ күрескерлердің тарихи күресінің жарығында қарастыру қажет болды, ал 19 ғасырдың басында Филиппин көтерілісін қатыгездықпен басу Американың Вьетнамға араласуының алғы күштері болды. Сондай-ақ, мен өткенге қатысты ойлау жолын қабылдадым, онда Том Пэйн, Венделл Филлипс, Юджин В. Дебс және В.Е.Б. Дюбуа сияқты көрегендер мен маргиналданғандар президенттер мен өнеркәсіп капиталдарымен бірдей тарихи оқиғалардың орталық тұлғалары болды, және әлеуметтік әділетке деген ұмтылыс адамның өткенге деген көзқарасын қалыптастыра алады. 1959 жылы Лонг-Бич орта мектебін бітіргеннен кейін Фоннер Колумбия университетіне түсті, онда бастапқыда физика мамандығын таңдады, бірақ үшінші курста Джеймс П. Шентонмен азаматтық соғыс және қайта құру тақырыбында бір жылдық семинардан кейін тарихқа ауысты. "Бұл, көптеген жылдар өткен соң есімде, менің мансабымның басым бөлігі осы кезеңге арналғанын анықтады", - деді ол. Бір жылдан кейін, 1963 жылы, Фоннер summa cum laude белгісімен тарих бакалавры дәрежесін алды. Ол Оксфорд университетінде Келлет стипендиаты ретінде оқыды; 1965 жылы Ориел колледжінен бакалавр дәрежесін алды, сонымен қатар колледждің 1966 жылғы «Университет шақыруына» қатысқан жеңімпаз командасының құрамында болды, бірақ ол АҚШ-қа оралғаннан кейін финалда қатыспады. Оксфордты бітіргеннен кейін Фоннер Колумбияға оралды, онда 1969 жылы Ричард Хофстадтердің жетекшілігімен докторлық диссертациясын қорғады. 1970 жылы жарық көрген «Азаматтық соғыстан бұрынғы Республикалық партияның идеологиясы» атты докторлық диссертациясы солтүстік көпшілігін құлдыққа қарсы күреске және Оңтүстік штатының бөлінуіне қарсы соғысқа итермелеген терең тамырланған идеалдар мен мүдделерді зерттейді.

Қайта құру дәуірінде жазу

Фонер – Реконструкция дәуірі бойынша жетекші сарапшы. 1982 жылғы қазан айында «American Heritage» журналында жариялаған, кейін «American History Review» журналында қайта басылған эссесінде Фонер былай деп жазды:

«Соңғы жиырма жылда Америка тарихының ешбір кезеңі Азамат соғысынан кейінгі Реконструкция – зорлық-зомбылыққа толы, драматикалық және әлі де даулы мәселе болып отырған дәуірдей мұқият зерттелген жоқ. Реконструкция кезеңіндегі нәсілдік қатынастар, саясат, әлеуметтік өмір және экономикалық өзгерістер американдық қоғамдағы афроамерикандықтарға қатысты көзқарас өзгергеніне байланысты қайта қарастырылды. Тарихшылар Реконструкцияның толыққанды бейнесін әлі жасаған жоқ болса да, осы ғасырдың көп бөлігінде тарихи жазбаларда басым болған дәстүрлі түсіндірме енді қайтарымсыз жойылды». Тарихшы Майкл Перман «Реконструкцияны қарастырып жатып»: «Фонер Реконструкция дәуірінің жетекші сарапшысы ретінде танылды», – деп жазды. «Бұл кітап екіншілік әдебиеттердің ғана жинағы емес, ол – кең ауқымды, егжей-тегжейлі және терең түсінікпен жазылған шеберлік туындысы». 2009 жылғы эссесінде Фонер Реконструкцияның басқаша аяқталуы мүмкін бе деп ойланды. «Азамат соғысы кезінде президент Линкольн Реконструкцияның бір ғана жоспарын қабылдады деп ойлау қате», – деп жазды ол. «Линкольн әрқашан партиясының барлық топтарымен, оның ішінде радикалдармен де тығыз жұмыс істеуге дайын болды. Менің ойымша, Линкольн мен Конгресс афроамерикандықтардың негізгі азаматтық құқықтарын (1866 жылы қабылданған) және оның өлімінен бұрын ұсынғандай, афроамерикандықтардың шектеулі сайлау құқығын қамтитын Реконструкция саясатына келісуі мүмкін еді». Фонердің өз пікірлерінің қысқаша тұжырымы 2015 жылы «The New York Times» газетінде жарияланды.

Бөлек болу және Кеңес Одағы

1990 жылдардың басында Мәскеуде қонақ профессор ретінде Фоннер КСРО-дағы сепаратистік күштерді АҚШ-тағы 1860 жылдардағы сепаратистік қозғалысымен салыстырды. 1991 жылдың ақпан айында Фонер Балтық мемлекеттерінің еріксіз қосылғандықтары себепті бөліну құқығын талап еткенін айтты. Одан әрі, ол Кеңес Одағы республикаларды ұлттандыруға тырысқанда азшылықтарды қорғамағанына сенді. Фоннер Балтық мемлекеттеріндегі қазіргі азшылық топтарына қауіп төндіргенін, ал оларға жаңа ұлтшыл қозғалыстар қауіп төндіргенін анықтады.

Танымал басылымдар мен деректі фильмдер

New York Times газетінің пікірлер бөлімінде ол президент Дональд Трамптың Конфедерациялық ескерткіштер мен мұраны сақтауға шақырған твиттерін сынап, олардың ұлттық мұра емес, ақ үстемдігін бейнелейтінін және дәріптейтінін айтты.

БАҚ-тағы көріністер

Фонер АҚШ тарихы туралы пікір алмасу үшін The Colbert Report және The Daily Show сияқты телешоуларға бірнеше рет қатысты.

Қабылдау

Журналист Нат Хентофф Фонердің «Америка бостандығының тарихы» атты кітабын «елдегі әрбір мектепте оқылуы тиіс, қажетті кітап» деп сипаттады. «Вашингтон Пост» газетінің мәліметінше, «Эрик Фонер – соңғы 20 жылдағы ең табысты, шығармашыл және ықпалды американдық тарихшылардың бірі». Оның еңбектері «таңғажайып, маңызды» деп жазды Los Angeles Times газетіндегі бір рецензент. Нью-Йорк шолуларындағы «Америка бостандығының тарихы» туралы рецензиясында Теодор Дрейпер Фонердің қорытындыларымен келіспей, «Егер Америка бостандығының тарихы көбінесе афроамерикандықтар мен әйелдер, әсіресе біріншілерінің көзқарасынан баяндалса, ол әдемі оқиға болмайды. Дегенмен, көптеген американдықтар өздерін ғана емес, сонымен қатар әлемдегі ең бос халық деп есептеді». Нью-Йорк қалалық университетінің профессоры Джон Патрик Диггинс Фонердің «Қайта құру: Американың аяқталмаған революциясы, 1863–1877» еңбегін «көрнекті» және «қозғалтатын» баяндама деп атады, бірақ Фонердің Американың нәсілшіл өткеніне қатысты «кешірімсіз» көзқарасын коммунизмнің құлауы мен кеңестік тарихқа қатысты оның өте ерекше көзқарастарымен салыстырды. Фонердің «Бостандыққа қақпа: Жер асты жолының жасырын тарихы» (2015) кітабы Los Angeles Times газеті тарапынан «интеллектуалды тұрғыдан терең зерттелген және эмоционалды тұрғыдан әсерлі» деп бағаланды. Оның бұрынғы кітабы «Отты сынақ: Авраам Линкольн және американдық құлдық» (2010) кітапхана журналында «Линкольн туралы кең ауқымды әдебиеттердің арасында Фонердің кітабы Линкольнның құлдыққа қатысты өмірлік қызметіне ең ақылға қонымды және сезімтал талдау ретінде және Линкольн мен, шын мәнінде Американың, бостандыққа қарай жылжу қажеттілігінің ең көреген бағасы ретінде ерекшеленеді, осы бостандықты жоғалтпау үшін» деп сипатталды.

Марапаттар мен құрметтер

1989 жылы Фоннер Америка тарихшылары ұйымынан Эйвери О. Крейвен сыйлығын алды. 1991 жылы Фоннер Колумбия түлектері қоғамынан Ұлы мұғалім сыйлығын алды. 1995 жылы ол Нью-Йорк гуманитарлық кеңесінің «Жылдың ғалымы» атағымен марапатталды. 2009 жылы Фоннер Иллинойс штатының Линкольн академиясының лауреаты атанды және Иллинойс губернаторы оны екі жүз жылдық лауреаты ретінде Линкольн орденімен (штаттың ең жоғары наградасы) марапаттады. 2012 жылы Фоннер Линкольн Форумының Ричард Нельсон ағымдағы жетістіктері сыйлығын алды. 2020 жылы Фоннер Америка тарихшылары ұйымының Рой Розенцвейг ерекше қызметі сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлық американдық тарих туралы білімімізді және түсінігімізді едәуір арттырған адамдарға беріледі.

Жеке өмір

Фоннер 1965 жылдан 1977 жылға дейін сценарист Наоми Фоннермен (Акс тегімен) үйленген. 1982 жылдан бері Фоннер тарихшы Линн Гарафоламен бірге. Олардың бір қызы бар.

Таңдалған мақалалар

Джордж Буш туралы мақала. Фоннер, Эрик (2008). "Линкольн және отарлау", Фоннер, Эрик, редактор, Біздің Линкольн: Линкольн мен оның әлеміне жаңа көзқарас. W. W. Norton & Co. Фоннер, Эрик (2011). "Абрахам Линкольн, отарлау және қара американдықтардың құқықтары", Ричард Фоллетт, Эрик Фоннер және Уолтер Джонсон, "Кұлдықтың арбауы: бостандықтың проблемасы бостандықтың дәуірінде", Балтимор: Джонс Хопкинс университетінің баспасы. Pdf. Фоннер, Эрик, "Сыбайлас жемқорлық" (Александр Кейсардың, "Бізде неге әлі де сайлаушылар бар?" (Harvard, 2020, 544 б.), және Джесси Вегманның, "Халық президентті таңдасын: Сайлаушылар алқасын жою туралы істі қарастыру" (St Martin's Press, 2020, 304 б.) кітаптарына шолу), London Review of Books, 42-том, 10-сан (2020 жылғы 21 мамыр), 3, 5–6-беттер. Фоннер қорытындылайды (6-бет): "Қарапайым азаматтарға деген сенімсіздікке және американдық өмірдің көптеген басқа ерекшеліктері сияқты, құлдық институтына қатысты, сайлаушылар алқасы – АҚШ ұзақ бұрын тастауы керек болған өткеннің қалдығы". Фоннер, Эрик, "Кімнің революциясы? : Америка Құрама Штаттарының негізін қалау тарихы төменнен" (Вуди Холтонның, "Liberty Is Sweet: The Hidden History of the American Revolution" (Simon & Schuster, 2021, 800 б.) кітабына шолу), The Nation, 314-том, 8-сан (2022 жылғы 18–25 сәуір), 32–37-беттер. Американың индейлер мен қара нәсілді құлдардың күресі мен қайғылы тағдырларына назар аударылады. Мысалы, "1779 жылы [Джордж] Вашингтон солтүстік штатқа әскери топ жіберіп, индейлердің қалалары мен егіндіктерін өртеп, 'әр жастағы және жыныстағы' кешірілгендерді ұстады. Келесі жылы, Вирджинияның губернаторы болған [Томас] Джефферсон Джордж Роджерс Кларктің басқаруымен Огайо аңғарына кіріп, жергілікті индейлерді қуып шығаруға немесе 'жоюға' бұйрық берді" (34–35-беттер). Фоннер, Эрик, "Кішкентай адамның үлкен достары" (Джефферсон Коуидің, "Freedom’s Dominion: A Saga of White Resistance to Federal Power" (Basic, 2022, 497 б.) кітабына шолу), London Review of Books, 45-том, 11-сан (2023 жылғы 1 маусым), 29–30-беттер. "Жорж Уоллес "мектеп есігінің" алдында тұрғаннан бері жарты ғасырдан астам уақыт өткен соң, оның көлеңкесі әлі де американ саясатын қоршап келеді" (шолудың соңғы сөйлемдері, 30-бет). (Қосымша мақалалар мен кітаптарға шолулар EricFoner.com сайтында қолжетімді).