Кіріспе

Американдық тарихшы (1936 жылы туған)

Джеймс Мунро Макферсон (1936 жылдың 11 қазанында туған) – американдық тарихшы, американдық Азамат соғысына маманданған. Ол Принстон университетінде АҚШ тарихының Джордж Генри Дэвис '86 атындағы зейнеткер профессор-эмеритусы. Ол 1989 жылы «Бостандық шақыруы: Азамат соғысы дәуірі» еңбегі үшін Пулитцер сыйлығын алды. 2003 жылы Макферсон Америка тарихшылар қауымдастығының президенті болды.

Ерте өмір және білім

Солтүстік Дакота штатының Валли-Сити қаласында туған Макферсон Санкт-Петер орта мектебін бітірді. 1958 жылы Густав Адольф колледжінде (Сент-Петер, Миннесота) бакалавр дәрежесін алды, сонымен қатар magna cum laude құрметімен бітірді, ал 1963 жылы Джонс Хопкинс университетінде Ph.D. дәрежесін алды, онда ол С. Ванн Вудвардтың басшылығымен оқыды.

Мансап

Макферсон 1962 жылы Принстон университетінің факультетіне қосылды. 2002 жылы ол "Азаттықтың тоғысқан жері: Антиетам 1862" атты ғылыми кітабын және балаларға арналған "Ашудың алаптары" атты Америка Азамат соғысы тарихын жариялады. 2007 жылы Макферсон Америка Азамат соғысы туралы эсселер жинағын – "Бұл зор апат: Азамат соғысына қатысты көзқарастар" деген атпен шығарды. Бір эсседе тараптардың бірі немесе екеуі де үкіметті өзгертуді мақсат тұтқан жағдайда келіссөздер жүргізудің қаншалықты қиын екені сипатталады. "Соңғы екі ғасыр бойы елдер соғыс бастауға қарағанда оны аяқтауды қиынрақ деп санаған. Америкалықтар осы қатал сабақты Вьетнамда алды, және көрінетіндей, оны ұмытып, Иракта қайтадан үйренуге мәжбүр болып отырмыз". Макферсон келтірген мысалдардың бірі – Америка Азамат соғысы, онда Одақ та, Конфедерация да үкіметті өзгертуді көздеді. Соғысты аяқтауға төрт жыл кетті. Макферсонның басқа кітаптары: "Негрдің Азамат соғысы: Америкалық афроамерикандықтар соғыс кезінде қалай сезінді және әрекет етті" (1965), "Аболиционизмнің мұрасы: Жаңартудан NAACP-ге дейін" (1975) және "Қылышпен салынған: Америка Азамат соғысы туралы ойлар" (1996).

Құрметтер

1991 жылы Макферсон Америка философиялық қоғамына сайланды. 1995 жылы ол Американдық жетістіктер академиясының "Алтын тақта" сыйлығын алды, оны сыйлықтар кеңесінің мүшесі Дэвид МакКаллоу табыс етті. Макферсон 2000 жылы Ұлттық гуманитарлық қордың гуманитарлық ғылымдар бойынша Джефферсон лекторы атанды. Макферсонның таңдалуы туралы хабарлағанда, NEH төрағасы Уильям Р. Феррис: «Джеймс М. Макферсон миллиондаған американдықтарға Америка Азамат соғысының мағынасы мен мұрасын жақсырақ түсінуге көмектесті. Азамат соғысы туралы ғылыми зерттеулер мен халыққа білім берудің жоғары стандарттарын орнату арқылы, сондай-ақ елдің шайқас алаңдарын қорғау қозғалысына жетекшілік ету арқылы ол Американың тарихи санасын дамытуға ерекше үлес қосты» деді. 2002 жылы Макферсон Линкольн форумының Ричард Нельсонның қазіргі жетістіктері сыйлығын алды. 2007 жылы ол әскери тарих саласындағы өмір бойына жеткен жетістіктері үшін 100 000 долларлық Прицкер әскери кітапханасының әдебиет сыйлығымен марапатталды және бұл сыйлықтың тұңғыш иегері атанды. 2007 жылы ол Әскери тарих қоғамының Сэмюэл Элиот Морисон сыйлығымен марапатталды, ол әскери тарих саласындағы өмір бойына жеткен жетістіктері үшін беріледі. 2009 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2009 жылы ол «Соғысқа сыналып көрген: Авраам Линкольн бас қолбасшы ретінде» еңбегі үшін Линкольн сыйлығының тең бөлісіп жеңімпазы атанды.

Белсенділік

Макферсон қазіргі заманғы мәселелер бойынша ашық пікір білдіруімен және Азамат соғысының шайқас алаңдарын сақтау жөніндегі қызметі сияқты белсенділігімен белгілі. 1993–1994 жылдары Protect Historic America ұйымының президенті ретінде ол Манассас шайқасы алаңының жанында Дисней ойын-сауық паркін салуға қарсы лоббилік жұмыс жүргізді. Ол сондай-ақ Азамат соғысы трестінің және Азамат соғысы орындарын сақтау қауымдастығының, Азамат соғысы трестінің алдағысының кеңесінде қызмет етті. 1990 жылдан 1993 жылға дейін Азамат соғысы орындары жөніндегі консультативтік комиссияда отырды. Бірнеше басқа тарихшылармен бірге Макферсон 2009 жылдың мамыр айында АҚШ Президенті Барак Обамаға Арлингтон ұлттық зиратындағы Конфедерация монументінің ескерткішіне гүл шоғын салмайтындықтарын сұрап петицияға қол қойды. Петицияда былай делінген:

Президент Обаманың өзі бұл мәселеге ешқашан қатыспаған. Оның орнына ол Конфедерация ескерткішіне ғана емес, сонымен қатар Вашингтондағы афроамерикандық Азамат соғысы ескерткішіне президенттік гүл шоғын жіберудің жаңа дәстүрін орнатты. Ол Конфедерация ардагерлерінің ұлдарынан да мақтау алды.

Жеке өмір

Макферсон үйленген және бір баласы бар.