Кіріспе

Düren) – Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия жерінде, Ахен мен Кёльн қалалары арасында, Рур өзені бойында орналасқан қала.

Рим дәуірі

Дюрен аймағы Галлия Бельгияның бір бөлігі болды, дәлірек айтқанда, бельгиялықтар және германдар деп сипатталған эбурондардың территориясы. Ол Юлий Цезарь басқаруымен Рим республикасы тарапынан басып алынып, Германияның төменгі бөлігінің құрамына кірді. Дюрен, Римнің қарқынды өсіп келе жатқан Кельн қаласын (Римдік атауы Colonia Claudia Ara Agrippinensium) жабдықтау аймағына айналды. Сонымен қатар, бірнеше маңызды римдік жолдары Дюреннің маңынан өтті (оның ішінде Кельннен Юлих және Тунгеренге, сондай-ақ Кельннен Зюльпих және Трирге дейінгі жолдар). 4-ғасырға қарай, бұл аймақты рипуарлық франктар қоныстандырды. "Вилла дурия" деген атау алғаш рет 747 жылы франк жылнамаларында кездеседі. Франк корольі Пиппин Ұсқын VIII ғасырда Дюренге жиі келіп, бірнеше маңызды кеңестер өткізді. Франктар Дюреннен патша сарайын жасады, содан "Палатин" (неміс тілінде Пфальц) атауы шыққан. Шарль Ұлы бірнеше рет онда болды. Шарльдің жиі келуіне байланысты, жүгері, мал, ағаш, құс және май базарлары сияқты бірнеше базарлар пайда болды, олардың барлығы Дюреннің дамуына үлес қосты. Қаланың қақпасы сол жерде салынған, қазіргі 1991 жылдан бері сол жерде Сент-Анн шіркеуі орналасқан.

Орта ғасырлар

Дюрен XIII ғасырдың басында қала құқығына ие болды. 1200 жылы қала қабырғасының құрылысы басталды, оның құрамында 12 мұнара және 5 қақпа болды. Қақпалар барлық жаққа қараған: солтүстікте – Филиппстор және Виртелтор, шығыста – Кёльнтор (Кельн қақпасы), оңтүстікте – Обертор, ал батыста – Холцтор (ағаш қақпасы). Бүгінде қақпалардың қираған қалдықтары сақталған. 1501 жылы кесуші Леонард Майнцтағы Сен-Штефан шіркеуінен (Mainzer Stiftskirche St. Stephan) киелі Аннаның реликвиясы салынған шағын қорапты ұрлап, Дюренге әкелді. 1506 жылдың 18 наурызында Папа Юлий II Дюренге реликвияны қалдыруға рұқсат берді. Олар 1505 жылы Аннакирше (Анна шіркеуі) деп аталған Мартинскиршеде (Сен-Мартин шіркеуі) сақталды. (Шіркеудің аты, мүмкін, көп уақыттан кейін өзгертілген, өйткені 19 ғасырда да оны кейде киелі Мартиннің приход шіркеуі деп атаған). Киелі Анна Дюреннің қасиетті қамқоршысы болды. Жыл сайын киелі Анна күні (26 шілде) Анна октавасымен және Анна приходтық жәрмеңкесімен бір апта бойы тойланады, ол Германияның ең ірі халықтық мерекелерінің бірі.

17-19 ғасырлар

1642 жылы Дюрен отыз жылдық соғысқа тартылды. Қарсыласушы әскерлер қаланы қиратты. Соғыс 1648 жылы аяқталғаннан кейін, оба індеті басталып, көптеген адамның өмірін алып кетті. 1665 жылы екінші оба эпидемиясы болды. Қаланың әлсіреуіне байланысты болған шабуылдардың нәтижесінде 1679 жылы Дюрен тағы да қирады. Осы кезеңде Мишейм елді мекені жойылды және қайтадан салынбады. 1755 жылдың соңында Дюрен және Ахен маңында жер сілкінісі сериясы басталды, ол 1756 жылдың 18 ақпанында Меркалли шкаласы бойынша 8 балдық жер сілкінісімен шарына жетті. Бұл жер сілкінісі Еуропаның барлық аймақтарына, әсіресе 1755 жылғы Лиссабон жер сілкінісіне әсер етті. Дюрен ауданындағы кәсіпорындарға 15 ғасырдан бері мата және металл өнеркәсібі әсер етіп келді. 17 ғасырдың басынан бері қағаз өндірісі осы жерде дамыды, мұнда Рур өзенінің ерекше жұмсақ суының арқасында қолайлы жағдайлар туды. Рютгер фон Шеве Дюренде алғашқы қағаз фабрикасын салды. 1812 жылы 17 қағаз фабрикасы, 11 мата және көрпе фабрикасы, темір прокатка немесе кесу фабрикасы және екі темір құю фабрикасы болды. 1794 жылы Дюрен француз революциялық әскерлерімен басып алынды. 1798 жылдан 1814 жылға дейін Дюрен француздық Рур департаментінің Аахен округіндегі (Рур (Роер) өзені мен департаменттің атынан) сол аттас кантонның орталық қаласы болды. 1815 жылы Вена конгресінен кейін Дюрен Пруссия Корольдігіне өткізілді және одан әрі Рейн провинциясының құрамында басқарылды.

20 ғасыр

1900 жылы Дюрен Германияның ең бай қалаларының біріне жатты (42 миллионері және 93 зауыты болды) және 27 168 тұрғыны болды. Салыстыру үшін, бір ғасыр бұрын Дюренде 5 мыңнан аз адам тұрған. Дюрен қаласы Екінші дүниежүзілік соғыста Германияға қарсы одақтас әскерлерінің шабуылы кезінде негізгі майдан шебінде орналасқан еді. 1944 және 1945 жылдары Дюрен ауданында Хюртгенвальд үшін ұзақ және қанды шайқас болды, ал 1944 жылдың 16 қарашасында Дюрен одақтас әскерлерінің әуе шабуылынан толығымен қирады. Ол кезде Дюренде шамамен 22 000 адам тұрды, олардың 3000-ы бомбалау кезінде қаза тапты. Аман қалғандары Германияның орталық бөлігіне эвакуацияланды. Қираған ғимараттардың арасында Карл Морицтің югендстиль стилінде салған Stadttheater Düren (1907) театры да болды. 1939 жылы халық саны 45 000-нан асып, Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан 1945 жылдың маусымына дейін 3806 адамға дейін азайды. 1944 жылдың 16 қарашасындағы бомбалаудан кейін, 1945 жылдың 1 наурызында қалада бар болғаны төрт неміс тұрғыны қалды, оның ішінде мәжбүрлі еңбекшілер де болды, жалпы саны 21 адамды құрады. 1 сәуірде тұрғындар саны 180-ге жетті, ал 1945 жылдың 1 мамырында – 1218 адамды. 1945 жылдың желтоқсанында халық саны 25 000-ға дейін өсті, ал 1958 жылы 45 000-ға жетті, бұл соғысқа дейінгі көрсеткішпен бірдей болды. Аймақтағы бірнеше елді мекендерді қосып алғаннан кейін, қала халқы 1972 жылдың 1 қаңтарында 35 522 адамға артып, 89 087 адамды құрады. 1945 жылдың 25 ақпанында АҚШ әскерлері Дюренде Рур өзенін кесіп өтті. Соғыс аяқталғаннан кейін сол жылдың жазында эвакуацияланған көптеген адамдар қираған қалаға оралып, американдық әскерлердің кеңесіне қарамастан үйлерін қайта жасай бастады. 1945 жылдың маусымына қарай халық саны 3806 адамға жетті. Сондықтан Дюрендегі архитектураның көп бөлігі 1950 жылдарға дейін салынған.

Мәдениет және қызығушылық туғызатын жерлер

Дюреннің ең танымал мұражайы – Леопольд Хоеш мұражайы. 1905 жылы барокко стилінде салынған ғимаратта қазіргі заманғы өнердің алмасып тұратын көрмелері ұсынылады. 1986 жылдан бері халықаралық PaperArt биенналесінің туындыларын да көруге болады. 2006 жылдан бастап Санкт-Августин ауруханасының бұрынғы медбикелер үйінде Дюрен карнавалы мұражайы орналасқан. Ең жаңа мұражай – 2009 жылы ашылған Stadtmuseum Düren. Бұл мұражай жергілікті тарихқа арналған көрме ұсынады.

Театр және музыка

Бұрынғы Дюрен қалалық театры 1907 жылдың қаңтарында ашылды. 1944 жылдың 16 қарашасындағы бомбалау кезінде театр дерлік толығымен қирады. Бүгінде мәдени өнер көрсетілімдері негізінен Штадт үйінде өтеді. 2004 жылдан бері 2000 орындық көпфункционалды Arena Kreis Düren ірі концерттерге арналған орын ретінде пайдаланылады.

Ғимараттар

Нидерлау ауданындағы орман шетінде Бургау қамалы орналасқан. 14 ғасырдың басында Хайнсберг графы осы қамалдың ішінде тұрған. 1944 жылы қиратылғаннан кейін, оны қайта жаңарту 1979 жылдан 1998 жылға дейін созылды. Теодор Хаусс саябағында 1892 жылы Дюрен қаласының ең белгілі құрметті азаматының құрметіне Бисмарк ескерткіші орнатылған. Қала әкімдігі 1959 жылы пайдалануға берілді. Қазір ол мәдени мұраны қорғау аясында 1950-жылдар сәулетінің үлгісі саналады.

Дін

Қаладағы ең маңызды шіркеу – Аннакирше. Шіркеу 1944 жылы бомбалау салдарынан толыққанды қиратылып, 1950 жылдары сәулетші Рудольф Шварцтың жетекшілігімен қайта жаңартылды. Қаланың ішінде Арнольдсвайлерді қоса алғанда, 15 басқа католик приходтары мен шіркеу қауымдары бар. Дюрендегі ең маңызды протестант шіркеуі – Христус шіркеуі. 1954 жылы ашылғанда, ол Германиядағы ең биік жеке тұрған қоңырау мұнарасына ие болды. «Кристалл түнінен» бұрын синагог Шутценштрасседе орналасқан. Оның орнында қазір Дюрен суретшісі Рекриемнің стеласы тұр.

Эмблемасы

Дюрен қаласының эмблемасы екіге бөлінген. Жоғарғы бөлігінде қызыл түсті сарай, одан төмен қара бүркіт, ал төменгі жартысында қызыл тілі бар қара арыстан бейнеленген. Қара бүркіт Дюреннің бұрынғы патшалық қала және Рейхстадт мәртебесін көрсетеді. 1242–46 жылдары Дюрен Юлих герцогтарымен байланыста болды (кейін Наполеон да Юлих герцогы болған). Олардың эмблемасы – қозғалып келе жатқан, аузы ашық және тілі қызыл арыстан.

Медиа

Дюреннің өзінің радиостанциясы бар (Radio Rur). Станция 92,7 және 107,5 МГц, сондай-ақ кабельдік желіде 87,5 МГц жиіліктерінде хабар таратады. Екі күнделікті газет («Dürener Zeitung», «Dürener Nachrichten») және бірнеше апталық газет шығады.