Кіріспе

Чарльз Брюс Кэтон (Charles Bruce Catton; 9 қазан 1899 – 28 тамыз 1978) – американдық тарихшы, жазушы және журналист. Американдық Азаматтық соғысқа арналған кітаптарымен ең жақсы танылған. Оқиғаларды баяндаушы тарихшы ретінде танымал Кэтон, негізгі фактілер, даталар және талдаулармен қатар, қызықты тұлғалар мен тарихи очерктерді қамтитын көпшілікке арналған тарих саласында маманданған. Оның кітаптары жақсы зерттелген және түсіндірмелермен толықталған. Ол 1954 жылы «Аппоматтокстағы тыныштық» (1953) кітабы үшін Пулитцер сыйлығын және Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір

Чарльз Брюс Каттон Мичиган штатының Петоски қаласында Джордж Р. және Адела М. (Паттен) Каттон отбасында дүниеге келді және Мичиган штатының Бензония қаласында өсті. Оның әкесі конгрегационалистік пастор болды, ол Бензония академиясында оқытушылық қызметке қабылданып, кейін академияның директоры болды. Бала кезінде Каттон Азамат соғысында шайқасқан қарт ардагерлердің әңгімелерін алғаш рет естіді. "Таңғы пойызды күту" (1972) атты естеліктерінде Каттон олардың әңгімелері оған қандай күшті әсер еткенін былай түсіндірді: [Бұл әңгімелер] ғана емес, біз өскен өмір туралы түсінігімізге де түс пен мән берді. Менің ойымша, мен әрқашан осы сенімді қайта айтуға және оның дұрыс негізге қалай орналасқанын, екі жақтағы көптеген жас жігіттердің сезімі мен сенімінен қалай өркендегенін және олардың неге осылай батыл болғанын көрсетуге тырыстым. 1916 жылы Каттон Оберлин колледжіне қабылданды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан оқуын аяқтамай тоқтатты.

Жазушылық мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Каттон әскери қызметке шақырылуға тым ескі еді. 1941 жылы ол Соғыс өндірісі жөніндегі кеңестің Ақпарат директоры лауазымын қабылдады, кейін Сауда және Ішкі істер министрліктерінде де ұқсас қызметтер атқарды. Федералдық қызметкер ретінде алған тәжірибесі оған 1948 жылы өзінің алғашқы кітабын – «Вашингтонның соғыс лордтарын» жазуға көмектесті. Кітап коммерциялық сәттілікке жете қоймағанмен, Каттонды толық уақытты жазушы болу үшін федералдық қызметтен кетуге шабыс тартты. 1954 жылы Каттон жаңа «Американдық мұра» журналының негізін қалаушы редакторы болып тағайындалды және «Белгілі емес әдебиет бойынша Ұлттық кітап сыйлығына» ие болды. Оливер Йенсен, «Американдық мұра» журналының редакторы қызметін Каттоннан кейін атқарған, былай деп жазды: «Брюс Каттоннан артық оңайлықпен, әдемілікпен және эмоционалды күшпен, сондай-ақ американдық тарихтың мәнін жақсы түсінген ешкім болған емес. Каттонның туындыларында дерлік сиқырлы қиял күші бар, ол оны дерлік соғыс алаңдарына, шаңды жолдарға және басқа бір дәуірдің отбасына жеткізгендей сезім тудырады». Америкалық жазушы Гор Видал Каттонды өткендегі көрнекті американдықтар туралы жазуда агиографиялық көзқарас танытқаны үшін сынап, оны «парсон Уимстің кең таралған көшірмесі» деп атады. Видал Каттонды американдық тарихшылармен бірге топтастырады, олар «Демостың орталық уақытында жарқын нұр шашқан тұлғаларды жасыратын ештеңені факт ретінде қабылдамайды». Мысал ретінде ол Каттонның Азамат соғысы кезінде Гранттың алкогольге құмарлығы туралы әңгімелерді жоққа шығаруын келтіреді және Каттонды «парсон Уимстің жеріне» орналастырады, онда барлық президенттеріміз жақсы болды, ал кейбіреулері ұлы болды және ешқайсысы қызмет мерзімі аяқталғанда көзге түретіндей өсті».

Жеке өмір

1925 жылғы 16 тамызда Каттон Хейзел Х. Черриге үйленді. 1926 жылы олардың Уильям Брюс Каттон деген ұлы дүниеге келді, ол Принстон университетінде және Вермонт штатындағы Миддлбери колледжінде тарих пәнінен сабақ берді, сондай-ақ ол алғашқы Чарльз А. Дана атындағы тарих профессоры болды.

Өлім және мұра

Брюс Каттон Мичиган штатындағы Франкфорт қаласының жанындағы ауруханада тыныс алу мүшесінің ауруынан көз жұмды. Ол Мичиган штатының Бензи округіне қарасты Бензония қалашығындағы зиратқа жерленді. 1977 жылы, қайтыс болған жылдан бір жыл бұрын, президент Джеральд Фордтан елдің ең жоғары азаматтық наградасы – Президенттік бостандық медалін алды. Президент автор мен тарихшының "соғыстың даусы мен тыныштықтың құндылығын бізге сезіндіргенін" атап өтті. Азамат соғысы тарихшыларының көптеген өкілдерінің арасында Каттон ең өнімді және танымал болды. Оның орнына "Американ мұрасы" журналының редакторы болған Оливер Дженсен былай деп жазды:
"Ешкім де Америка тарихын Брюс Каттон сияқты оңайлықпен, әдемілікпен, эмоционалды күшпен және оның мәнін терең түсінумен жазған емес. Каттонның туындыларында бірден көзге түсетін, оны физикалық тұрғыда сол заманғы шайқас алаңдарына, тозаңды жолдарға және лагерь оттарына жеткізетіндей, сиқырлы қиял күші бар."

Брюс Каттон сыйлығы

1984 жылдан бері Брюс Каттон сыйлығы тарихты жазудағы өмірлік жетістіктері үшін табыс етіліп келді. 1984 жылы Америка тарихшылар қоғамы American Heritage Publishing Company баспасымен бірлесіп, екі жылда бір рет берілетін, барлық еңбектерін қамтитын сыйлықты іске қосты. Сыйлықтың аты Брюс Каттонның – сыйлық алған тарихшы және American Heritage журналының алғашқы редакторының есімімен байланысты. Сыйлыққа сертификат және 2500 доллар қосылды. Бұл сыйлық Дюма Малоунға (1984), К. Ванн Вудвордқа (1986), Ричард Б. Морриске (1988), Генри Стил Коммагерге (1990), Эдмунд С. Морганға (1992), Джон Хоуп Франклинге (1994), Артур Шлезингерге (1996), Ричард Н. Круентке (1998), Бернард Бейлинге (2000), Герда Лернерге (2002), Дэвид Брайон Дэвиске (2004) және Дэвид Герберт Дональдқа (2006) берілді.

Шығармашылық емес

Вашингтонның соғыс лордтары. Нью-Йорк: Харкорт, Брейс және компания, 1948. АҚШ Грант және американдық әскери дәстүрі. Бостон: Литтл, Браун және компания, 1954. Бұл қасиетті жер. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1956. Америка соғысқа қатысады. Миддлтаун: Веслиан университетінің баспасы, 1958. "Американдық мұра" суреттеріндегі Азамат соғысы тарихы. Нью-Йорк: American Heritage Publishing, 1960 (суреттерсіз "Азамат соғысы" деген атпен 2004 жылы Mariner Books қайта басылды, автор Джеймс М. Макферсонның кіріспесімен). "Американдық мұраның" Азамат соғысының қысқаша тарихы. Нью-Йорк: American Heritage Publishing, 1960. Мичиганның өткені және ұлттың болашағы. Детройт: Уэйн штаты университетінің баспасы, 1960. Төрт күн: Президент Кеннеди қайтысының тарихи деректері. Нью-Йорк: American Heritage Publishing, 1964. Тарихқа кіріспелер. Нью-Йорк: Doubleday and Company, 1970. Таңертеңгі пойызды күту. Нью-Йорк: Doubleday and Company, 1972. Геттисбург: Соңғы шайқас. Нью-Йорк: Doubleday and Company, 1974. Мичиган: Екі жүз жылдық тарих. Нью-Йорк: W. W. Norton & Company, 1976. Брюс Кэтонның Америкасы: Оның ең үздік туындыларынан таңдамалар. Нью-Йорк: American Heritage, 1979. Азамат соғысы туралы ойлар. Нью-Йорк: Doubleday and Company, 1981. Шило. Бостон: New Word City, 2017. Миссионерлік төбе. Бостон: New Word City, 2017.

Потомак армиясы трилогиясы

Линкольн мырзаның әскері. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1951. Даңқ жолы. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1952. Аппоматтокстағы тыныштық. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1953.

Азамат соғысының 100 жылдық тарихы

Келе жатқан ашу. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1961 жыл. Қорқынышты жылдам қылыш. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1963 жыл. Ешқашан шегінбе. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1965 жыл.

Улисс С. Грант трилогиясы

Грант оңтүстікке қарай жылжиды. Бостон: Литтл, Браун және Компания, 1960. Грант басқаруды қолға алады. Бостон: Литтл, Браун және Компания, 1969. Ескерту: Бұл екі том тарихшы Ллойд Льюистің қайтыс болғаннан кейін жарық көрген "Капитан Сэм Грант" (Бостон: Литтл, Браун және Компания, 1950) кітабының жалғасы болып табылады.

Уильям Кэтонмен бірге

Самтерге екі жол. Нью-Йорк: МакГроу Хилл, 1963 жыл. Батыл және ұлы арман: Американың негір қаланған жылдары, 1492–1815. Нью-Йорк: Doubleday and Company, 1978 жыл.

Көркем әдебиет

Шенандоадағы тулар: Шериданның жауынгерлік кавалериясының хикаясы. Нью-Йорк: Даблдей және компания, 1955 жыл.