Кіріспе
Голландиялық комикс суретшісі Мартен Тундер (2 мамыр 1912 – 27 шілде 2005) – Ротердам қаласында туған голланд комикс авторы. Ол Нидерландыдағы ең танымал комикс суретшісі болды және жаңа сөздер мен тіркестерді енгізе отырып, голланд тіліне зор әсер етті. Ол ең әйгілі "Том Пусс және Панда" сериясымен танымал.
Marten Toonder (2 May 1912 – 27 July 2005) was a Dutch comic strip creator, born in Rotterdam. He was probably the most successful comic artist in the Netherlands and had a great influence on the Dutch language by introducing new words and expressions. He is most famous for his series Tom Puss and Panda.
Том Пэт / Оливер Б. Бамбл сериясы
1931 жылы соңғы емтихандарынан кейін Мартен Тундер әкесімен Буэнос-Айрес қаласына сапар шекті. Сол жерде ол комикстер шығаратын студияны басқарған танымал аргентиналық суретші және редактор Данте Квинтерноның жұмысымен танысты. Квинтерноның туындылары оған соншалықты әсер етті ki, ол өзі суретші болуға шешім қабылдады. Оның ең әйгілі комикстер сериясы – 1941–86 жылдар аралығында голланд газетінде жарияланған Том Пасс (голланд тілінде Том Пос) және Оливер Б. Бамбл (голланд тілінде Оливье Б. Боммель) сериясы. Оның өзгеше форматы бар. Күн сайын үш сурет және оған қоса бір кітап беті көлеміндегі мәтін жарық көрді. Бұл бастапқыда балаларға арналған мультфильм ретінде басталды, бірақ уақыт өте келе ересектерге де қызығушылық тудырды. Бүгінде оның мәтіндерін кейбір сыншылар әдебиет деп есептейді, ал Тундер осы туындылары үшін бірнеше әдеби жүлде алды. Ол көптеген жаңа сөздер мен тіркестерді ойлап тапты, олардың кейбіреулері қазір голланд тілінде кеңінен қолданылады. Оның комиксіндегі кейбір кейіпкерлердің голланд тілінің ерекше диалектілері бар, мысалы, профессор Прлютцковскийдің голланд және неміс тілдерінің инновациялық қоспасы. Тілге жасалған осы баса назар Тундердің туындыларын аударуды қиын жасайды. Оның сурет салу стилі өте егжей-тегжейлі, оны Погомен салыстыруға болады, суреттерде мәтіндік тіректер болмағандықтан, фондық суреттерге көбірек орын берілген. Тундердің ерекше тілдік шеберлігінен басқа, оның сатиралық көзқарасы да жоғары бағаланады.
Жеке мәліметтер
Тундер 1912 жылдың 2 мамырында Роттердамда дүниеге келген. 1965 жылдан 1990 жылдардың басына дейін Ирландияда өмір сүрді. Ол карикатура суретшісі Фини Дикке (1912–1990) үйленген, ол күйеуімен бірлесіп жұмыс істеген және оның бұрын жасаған Олли Б. Бамбл мен Том Пусс кейіпкерлеріне негізделген туындылар жасаған. 1996 жылы 84 жасында композитор Тера де Марез Ойенске үйленді, ол сол жылы қайтыс болды. Ағасы, автор нл-мен бірге, Нидерландының солтүстік провинциясы Гронингенде туған теңізші әкесі (капитан) Мартен Тундер ағасына өмірін баяндайтын кітап жазуға көмектесті. Бұл кітапта Тундер аға кәсіби жүк тасымалының соңғы кезеңі, Роттердам Ллойд (Шығыс Индияға қатынайтын желі), Голландия Америка желісі және соғысқа дейінгі Роттердам туралы көптеген егжей-тегжейлі мәліметтерді сипаттаған. Мартен Тундер 2005 жылдың 27 шілдесінде ұйқыда қайтыс болды. Мартен Тундер сыйлығы (Stichting Fonds voor Beeldende kunsten, Vormgeving en Bouwkunst сыйлығы) – 2009 жылдан 2013 жылға дейін голланд мәдениетіне үлес қосқан карикатуристерге берілген өмірлік жетістіктері үшін марапат. Сыйлыққа 25 000 евро қосымша қаражат бөлінген.
Өмірбаяндық материал
Бұрын жер жазы болатын (1992). Амстердам: "Қызықты кітаптар". Гүлдердің дыбысы (1993). Амстердам: "Қызықты кітаптар". Құлаған көлдің астындағы Ду (1996). Амстердам: "Қызықты кітаптар". Тера (1998). Амстердам: "Қызықты кітаптар". Көрмек түріміз бар (2001). Амстердам: "Қызықты кітаптар". .
Өмірбаян
Вим Хазеу: Мартен Тундер Биографиясы (2012). Амстердам: De Bezige Bij. .