Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шығыс Қытайдағы мегаполис
Megalopolis in East China
Янцзы дельтасы немесе Янцзы өзені дельтасы (YRD, немесе жай ғана), бұрын Шанхай экономикалық аймағы деп аталған, үшбұрыш тәрізді мегаполис. Оған әдетте Шанхайдың Ву тілінде сөйлейтін аймақтары, сондай-ақ оңтүстік Цзянсу, солтүстік Чжэцзян және оңтүстік Анхуй кіреді. Бұл аймақ Цзяннань аймағының (сөзбе-сөз "Янцзының оңтүстігінде") орталық бөлігінде орналасқан, мұнда Янцзы Шығыс Қытай теңізіне құяды. Тарихи тұрғыдан алғанда, құнарлы дельта Қытай халқының көп бөлігін асырап, қалалар мен сауданың гүлденуіне ықпал етті. Бүгінде бұл Қытайдың ең маңызды мегаполистерінің бірі болып табылады және Қытайдың қаржы орталығы, туристік мақсатты жері және тоқымадан бастап автомобиль жасауға дейінгі өндіріс салаларының ірі хабы болып саналады. 2021 жылы Янцзы дельтасының ЖІӨ шамамен 4,3 триллион АҚШ долларын құрады, бұл шамамен Жапонияның ЖІӨ-сімен тең. Аймақтағы қалалық құрылыс әлемдегі көршілес мегаполистердің ең ірі шоғырлануына әкелді. Оның ауданы шамамен 2,5 миллион км² және 240 миллионнан астам адамға мекенжай. Қытай халқының шамамен алтыдан бір бөлігі мен елдің ЖІӨ-сінің төрттен бір бөлігін құрайтын YRD, Шығыс Азиядағы ең қарқынды дамып келе жатқан және ең бай аймақтардың бірі болып табылады.
The Yangtze Delta or Yangtze River Delta (YRD, or simply ), previously known as the Shanghai Economic Zone, is a triangle shaped megalopolis generally comprising the Wu speaking areas of Shanghai, southern Jiangsu, northern Zhejiang, southern Anhui. The area lies in the heart of the Jiangnan region (literally, "south of the Yangtze"), where the Yangtze drains into the East China Sea. Historically the fertile delta fed much of China’s population, and cities and commerce flourished. Today, it is one of China’s most important metropolitan area and is home to China’s financial center, tourist destination and hub for manufacture ranging from textile to car making. In 2021, the Yangtze Delta had a GDP of approximately US$4.3 trillion, about the same size as Japan. The urban build up in the area has given rise to what may be the largest concentration of adjacent metropolitan areas in the world. It covers an area of around and is home to over 240 million people. With about a sixth of China's population and a fourth of the country's GDP, the YRD is one of the fastest growing and richest regions in East Asia.
Тарих
IV ғасырдан бері, Шығыс Цзинь әулетінің (317-420 жж.) басталуында ұлттық астана Цзянькангқа (қазіргі Нанкин) көшірілгеннен кейін Янцзы дельтасы Қытайдың маңызды мәдени, экономикалық және саяси орталығы болып табылады. Ханчжоу Оңтүстік Сун әулеті (1127-1279) кезінде Қытайдың астанасы болды, ал Нанкин 1421 жылы Юнле императоры астананы Пекинге көшіргенге дейін Мин әулетінің алғашқы астанасы болды (1368-1644). Аймақтың ежелгі заманғы маңызды қалаларының ішінде Сучжоу және Шаосин бар. Ежелгі Сучжоу – У мемлекетінің (б.з.д. 12 ғасыр – 473 ж.б.д.) астанасы, ал ежелгі Шаосин – Юэ мемлекетінің (б.з.д. 20 ғасыр? – 222 ж.б.д.) астанасы болған. Нанкин алғаш рет Үш патшалық кезеңінде Шығыс У мемлекетінің (229-280 жж.) астанасы ретінде тағайындалды. Осы кезеңдерде Қытайда бірнеше мемлекеттер мен империялар болды, және әрқайсысының өз астанасы болды. IX ғасырдан бері Янцзы дельтасы Қытайдың, Шығыс Азияның ең көп халқы бар аймағы және әлемдегі ең тығыз қоныстанған аймақтардың бірі. Тан әулетінің (618-907) орта және соңғы кезеңдерінде аймақ экономикалық орталық ретінде қалыптасты, ал Янцзы дельтасы Тан әулетінің соңғы кезеңіндегі ең маңызды ауыл шаруашылығы, қолөнер және экономикалық орталыққа айналды. Сун әулеті кезінде, әсіресе Оңтүстік Сун әулеті (1127-1279) тұсында, астанасы Линьаньда (қазіргі Ханчжоу) орналасқан Линьань 1,5 миллионнан астам халқы бар Шығыс Азиядағы ең ірі қалаға айналды, және Янцзы дельтасының экономикалық мәртебесі одан әрі артты. Нинбо Фуцзянь провинциясындағы Кванчжоумен бірге Шығыс Азиядағы екі ірі теңіз портының біріне айналды. Мин әулетінің орта кезеңінде (1368-1644) Шығыс Азия капитализмінің алғашқы өркені осы аймақта пайда болды және дамыды. Маньчжурлардың шабуылынан бұл даму бұзылып, Пекиндегі конфуцийшіл орталық үкімет қатаң бақылауда ұстады, бірақ Цин әулетінің (1644-1911) қалған кезеңінде дамуы баяу жалғасты. Мин және Цин әулеттері кезінде дельта ел үшін маңызды экономикалық орталыққа айналды және ауыл шаруашылығы мен қолөнер өнеркәсібінде маңызды рөл атқарды. Цин әулетінің Цянлун дәуірінде (1735-1796) Шанхай қарқынды дамып, Қиыр Шығыстағы ең ірі портқа айналды. XIX ғасырдың соңынан XX ғасырдың басына дейін Шанхай Қиыр Шығыстағы ең ірі сауда орталығы болды. Янцзы дельтасы Қытайдағы алғашқы өнеркәсіптік аймаққа айналды. Қытайдың феодалдық қоғамның орта және соңғы кезеңдерінде Янцзы дельтасы аймағы маңызды қалалық агломерацияны құрады. 1978 жылы басталған Қытайдың экономикалық реформа бағдарламасынан кейін Шанхай қайтадан Қытайдың ең маңызды экономикалық орталығы болды және Азияның сауда орталықтарының біріне айналды. Қазіргі уақытта Янцзы дельтасының астаналық аймағы Шанхайда орналасқан, сонымен қатар Ханчжоу, Сучжоу, Нинбо және Нанкиннің ірі астаналық аймақтарымен қатар, шамамен 105 миллион адам тұрады (оның ішінде шамамен 80 миллионы қалалық тұрғындар). Бұл Қытайдың экономикалық дамуының орталығы болып табылады және экономикалық өсім, өнімділік және жан басына шаққандағы табыс жағынан Қытайдағы басқа да астаналық аймақтардан (оның ішінде Жемтірек дельтасы) асып түседі. 1982 жылы Қытай үкіметі Шанхай экономикалық аймағын құрды. Шанхайдан басқа, Цзянсудағы төрт қала (Сучжоу, Уси, Чанчжоу, Наньтонг) және Чжэцзяндағы бес қала (Ханчжоу, Цзясинг, Шаосин, Хучжоу, Нинбо) кірді. 1992 жылы 14 қалалық кооперативтік бірлескен кездесу басталды. Бұрынғы 10 қаладан басқа, мүшелерге Цзянсудағы Нанкин, Чжэньцзян және Янчжоу, Чжэцзяндағы Чжоушань кірді. 1997 жылы тұрақты бірлескен кездесу нәтижесінде Янцзы дельтасының экономикасын үйлестіру қауымдастығы құрылды, оған сол жылы Цзянсудағы Тайчжоу кірді. 1997 жылы Чжэцзянның Тайчжоу қаласы да қауымдастыққа қосылды. 2003 жылы қауымдастық алты жылдық бақылау мен шолудан кейін алты жаңа мүше қабылдады, оның ішінде Цзянсудағы Янченг пен Хуайань, Чжэцзяндағы Цзиньхуа мен Кючжоу, Аньхойдегі Мааньшань мен Хэфэй. 2019 жылы аймақ Анхуй, Цзянсу, Чжэцзян және Шанхайға дейін кеңейтілді.
Since the fourth century, when the national capital was moved to Jiankang (present day Nanjing) at the start of the Eastern Jin dynasty (AD 317–420), the Yangtze Delta has been a major cultural, economic, and political centre of China. Hangzhou served as the Chinese capital during the Southern Song dynasty (1127–1279), and Nanjing was the early capital of the Ming dynasty (1368–1644) before the Yongle Emperor moved the capital to Beijing in 1421. Other key cities of the region in pre modern times include Suzhou and Shaoxing. The ancient Suzhou was the capital of the Wu state (12th century BC–473 BC), and the ancient Shaoxing was the capital of the Yue state (20th century BC?–222 BC). Nanjing first served as a capital in the Three Kingdoms period as the capital of Eastern Wu (AD 229–280). In these periods, there were several concomitant states or empires in China and each one had its own capital. Since the ninth century, the Yangtze Delta has been the most populous area in China, East Asia, and one of the most densely populated areas of the world. During the mid to late period of the Tang dynasty (618 907), the region emerged as an economic centre, and the Yangtze Delta became the most important agricultural, handicraft industrial and economic centre for the late Tang dynasty. In the Song dynasty, especially during the Southern Song dynasty (1127–1279), with its capital situated in Lin'an (present day Hangzhou), Lin'an became the biggest city in East Asia with a population more than 1.5 million, and the economic status of the Yangtze Delta became more enhanced. Ningbo became one of the two biggest seaports in East Asia along with Quanzhou (in Fujian province). During the mid late Ming dynasty (1368–1644), the first bud of capitalism of East Asia was born and developed in this area, although it was disrupted by the Manchu invasion and controlled strictly and carefully by the Confucian central government in Beijing, it continued its development slowly throughout the rest of the Qing dynasty (1644 1911). During the Ming and Qing dynasties, the delta became a large economic centre for the country, and also played the most important role in agriculture and handicraft industry. During the Qianlong era (1735 1796) of the Qing dynasty, Shanghai began developing rapidly and became the largest port in the Far East. From late 19th century to early 20th century, Shanghai was the biggest commercial centre in the Far East. The Yangtze Delta became the first industrialized area in China. In the middle and late feudal society of China, the Yangtze River Delta region initially formed a considerable urban agglomeration. After the Chinese economic reform program, which began in 1978, Shanghai again became the most important economic centre in mainland China, and is emerging to become one of Asia's centres for commerce. In modern times, the Yangtze Delta metropolitan region is centred at Shanghai, and also flanked by the major metropolitan areas of Hangzhou, Suzhou, Ningbo, and Nanjing, home to nearly 105 million people (of which an estimated 80 million are urban residents). It is the centre of Chinese economic development, and surpasses other concentrations of metropolitan areas (including the Pearl Delta) in China in terms of economic growth, productivity and per capita income. In 1982, the Chinese government set up the Shanghai Economic Area. Besides Shanghai, four cities in Jiangsu (Suzhou, Wuxi, Changzhou, Nantong) and five cities in Zhejiang (Hangzhou, Jiaxing, Shaoxing, Huzhou, Ningbo) were included. In 1992, a 14 city cooperative joint meeting was launched. Besides the previous 10 cities, the members included Nanjing, Zhenjiang and Yangzhou in Jiangsu, and Zhoushan in Zhejiang. In 1997, the regular joint meeting resulted in the establishment of the Yangtze Delta Economic Coordination Association, which included a new member Taizhou in Jiangsu in that year. In 1997, Taizhou in Zhejiang also joined the association. In 2003, the association accepted six new members after a six year observation and review, including Yancheng and Huai'an in Jiangsu, Jinhua and Quzhou in Zhejiang, and Ma'anshan and Hefei in Anhui. In 2019, the area is expand to full Anhui, Jiangsu, Zhejiang, and Shanghai.
Демография
Дельта жер бетіндегі ең тығыз қоныстанған аймақтардың бірі болып табылады және оның жағалауында әлемдегі ең ірі қалалардың бірі – Шанхай орналасқан. Дельтаның көп халқы, өзен бойындағы зауыттар, шаруашылықтар мен басқа да қалалардың болуына байланысты, Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) Янцзы дельтасының Тынық мұхитындағы теңіз ластануының ең басты себебі екенін мәлімдейді. Бұл аймақтағы адамдардың көпшілігі мандарин тілінен өзге, Ву тілінде (кейде Шанхай тілі деп те аталады, бірақ Шанхай тілі – Ву тілі тобының бір диалектісі ғана) сөйлейді. Ву тілінің қытай тілінің басқа түрлерімен, оның ішінде мандаринмен өзара түсінісу мүмкін емес.
The delta is one of the most densely populated regions on earth, and includes one of the world's largest cities on its banks — Shanghai, with a density of Because of the large population of the delta, and factories, farms, and other cities upriver, the World Wide Fund for Nature says the Yangtze Delta is the biggest cause of marine pollution in the Pacific Ocean. Most of the people in this region speak Wu Chinese (sometimes called Shanghainese, although Shanghainese is actually one of the dialects within the Wu group of Chinese) as their mother tongue, in addition to Mandarin. Wu is mutually unintelligible with other varieties of Chinese, including Mandarin.
Қалалық аудандар
Метрополиялық аймақ Қытай қалалары Халқы саны Үлкен Шанхай метрополиялық аймағы 大上海都市圈 Шанхай ЖІӨ (АҚШ доллары) Шанхай 6,341 26,875,500 CN¥ 4,465 млрд АҚШ$ 663.9 млрд Сучжоу 8,488 12,748,252 CN¥ 2,396 млрд АҚШ$ 356.0 млрд Ханчжоу 16,821 11,936,010 CN¥ 1,875 млрд АҚШ$ 279.0 млрд Нанкин 6,587 9,314,685 CN¥ 1,691 млрд АҚШ$ 242.7 млрд Нинбо 9,816 9,618,000 CN¥ 1,570 млрд АҚШ$ 233.5 млрд Уси 4,628 7,462,135 CN¥ 1,485 млрд АҚШ$ 221.0 млрд Нантун 8,544 7,726,635 CN¥ 1,138 млрд АҚШ$ 169.2 млрд Чжанчжоу 4,385 5,278,121 CN¥ 955 млрд АҚШ$ 142.0 млрд Шаосин 8,279 5,270,977 CN¥ 735 млрд АҚШ$ 109.9 млрд Тайчжоу (Цзянсу) 5,787 4,512,762 CN¥ 640 млрд АҚШ$ 94.7 млрд Янчжоу 6,626 4,559,797 CN¥ 711 млрд АҚШ$ 93.4 млрд Цзясин 4,009 5,400,868 CN¥ 551 млрд АҚШ$ 73.6 млрд Чжэньцзян 3,837 3,210,418 CN¥ 502 млрд АҚШ$ 72.0 млрд Тайчжоу (Чжэцзян) 9,411 6,662,888 CN¥ 356 млрд АҚШ$ 57.1 млрд Хучжоу 5,818 3,367,579 CN¥ 272 млрд АҚШ$ 40.7 млрд Чжоушань 1,378 1,157,817 CN¥ 151 млрд АҚШ$ 20.0 млрд Яңцзы өзені дельтасы Экономикалық аймағы 110,755 125,300,444 CN¥ 19.493 трлн АҚШ$ 2.869 трлн
Үш Сарық бөгеті өзеннің жоғары және төменгі ағысына зор әсер етеді. 2003 жылдан бері Янцзы өзенінің дельтасы ауыр эрозияға ұшырап, шөгінділердің ұсақталуы күшейді.
The Three Gorge Dam has huge impacts on both upstream and downstream. Since 2003, the Yangtze River delta front has experienced severe erosion and significant sediment coarsening.
Су асты дельтасы
Янцзы өзенінен келген шөгінді Шығыс Қытай теңізінің континенттік шельфінде кеңінен тараған жоқ, керісінше, Янцзы өзенінің сағасынан оңтүстікке қарай Чжэцзян және Фуцзянь жағалаулары арқылы Тайвань бұғазына дейін созылған, ұзындығы шамамен 800 км, қалыңдығы 60 метрге дейін жететін дистальды су асты балшық қабаты (көлемді шөгінді) қалыптасқан.
The Yangtze River derived sediment has not really dispersed across the East China Sea continental shelf, instead, an elongated (~800 km) distal subaqueous mud wedge (up to 60 m thick) extending from the Yangtze River mouth southward off the Zhejiang and Fujian coasts into the Taiwan Strait.
Мәдениет
Янцзы өзенінің дельтасы – тек табиғи географиялық аймақ ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік, экономикалық және мәдени аймақ болып табылады, ортақ немесе ұқсас мәдени дәстүрлермен және тарихи естеліктермен ерекшеленеді. Хуэй стилі мәдениеті, Хуайян мәдениеті, Уюйе мәдениеті, Шанхай стилі мәдениеті, Чу-Хань мәдениеті сияқты әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар, бірақ олар бір-біріне сіңіп, араласып, Янцзы өзенінің дельтасының көп түрлі мәдениетін қалыптастырады. Тераң гуманистік мұра Янцзы өзенінің дельтасы аймағының экономикалық дамуына үздіксіз рухани күш береді, осы аймақты Қытайдағы ең белсенді экономикалық даму орталықтарының біріне, ең жоғары ашықтық деңгейіне және ең күшті инновациялық қабілетке ие етеді.
The Yangtze River Delta is not only a natural geographical area, but also a social, economic and cultural area, with the same or similar cultural traditions and historical memories. The Hui style culture, Huaiyang culture, Wuyue culture, Shanghai style culture, Chu Han culture, etc. have their own charms, but also infiltrate and merge with each other to form a colorful Yangtze River Delta culture. The profound humanistic heritage provides an endless stream of spiritual strength for the economic development of the Yangtze River Delta region, making it one of the most active areas of economic development, the highest degree of openness, and the strongest innovation capability in China.
Экономика
Янцзы өзенінің дельтасы аймағы үш провинциядағы жиырмадан астам салыстырмалы түрде дамыған қалаларды қамтиды. Бұл термин, әдетте, солтүстікте Лианьюньган (Цзянсу провинциясы) және оңтүстікте Вэньчжоу (Чжэцзян провинциясы) дейін созылатын бүкіл аймаққа қатысты қолданылады.
The area of the Yangtze Delta incorporates more than twenty relatively developed cities in three provinces. The term can be generally used to refer to the entire region extending as far north as Lianyungang, Jiangsu and as far south as Wenzhou, Zhejiang.
Балық және ауыл шаруашылығы
Янцзы өзенінің дельтасы Қытайдың ең құнарлы топырақтарын қамтиды. Күріш дельтаның басты егіні болып табылады, бірақ ішкі аймақтарда балық аулау оған тікелей бәсекелес. Цинь-Пуде 50 қоймада бес түрлі балық өндіріліп, жыл сайын 29 000 тонна балық алынады. Осы аймақтағы балық шаруаларының ең үлкен қаупі – улы судың жасалма лагуналарға сіңіп, олардың күнкөрісіне қауіп төндіруі.
The Yangtze Delta contains the most fertile soils in all of China. Rice is the dominant crop of the delta, but further inland fishing rivals it. In Qing Pu, 50 ponds, containing five different species of fish, produce 29,000 tons of fish each year. One of the biggest fears of fish farmers in this region is that toxic water will seep into their man made lagoons and threaten their livelihood.
Жоспарлар
Янцзы өзенінің дельтасының өңірлік интеграция даму жоспарының жобасы. Аймақта кеме тасымалы мен халықаралық сауданың ірі орталықтары орналасқан, оның ішінде Шанхай және Нинбо Чжоушань порттары – тиісінше әлемдегі ең ірі контейнерлік және жүк порттары. Аймаққа сондай-ақ 36 шақырымға созылған әлемдегі ең ұзын теңіз үстіндегі көпір және 12 теміржол желісімен байланысқан әлемдегі ең тығыз жолмен жылдам тасымалдау жүйесі де кіреді.
Outline of the Regional Integration Development Plan of the Yangtze River Delta The region contains major hubs for shipping and international trade, including the ports of Shanghai and Ningbo Zhoushan, the world's largest container and cargo ports, respectively. The region also includes the Hangzhou Bay Bridge, which at 36 km is the world's longest cross sea bridge, and the densest network of rapid transport rails in the world, spread out across 12 railway lines.
Климат
Янцзы дельтасы теңіздік муссонды субтропиктік климатқа ие, онда ыстық және ылғалды жаз, салқын және құрғақ қыс, жылы көктем мен күз мезгілдері болады. Қысқы температура рекордтық түрде 10°C-қа дейін төмендеуі мүмкін, тіпті көктемде де температураның күрт өзгеруі мүмкін.
The Yangtze Delta has a marine monsoon subtropical climate, with hot and humid summers, cool and dry winters, and warm spring and fall. Winter temperatures can drop as low as 10 °C (a record), however, and even in springtime, large temperature fluctuations can occur.