ТаРаСу: Үнді романісі және қазақ әдебиетінің жаңашылының алғабасшысы

Кіріспе

Талукина Рамасвамайя Субба Рао (1920-1984), көбінесе ТаРаСу деп танылатын, үнді романы жазушысы және каннада тілінің ғалымы. Ол каннада әдебиетіндегі "Навья" қозғалысының жаршысы саналады. Ол "Дургаштамана" романымен әйгілі, ол 1985 жылы Сахитя Академия сыйлығына ие болды (автор қайтыс болғаннан кейін).

Ерте өмір

ТаРаСу 1920 жылғы 21 сәуірде Карнатака штатындағы Малебеннур қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Рамасвамайя Харихар қаласында заңгер болып жұмыс істеген, ал анасы Сейтамма еді. Оның әулеті Карнатака штатының Читрадурга ауданындағы Талуку ауылынан шыққан. Алғашқы әңгімесін – «Путтана Ченду» («Путтаның добы») деп атап, оны ағасы Т.С. Венканаяға жасаған тікелей бәс тілдесуде жеңіске жету үшін жазды. Ағасы қанада тіліне зор үлес қосып, көптеген белгілі авторларды қолдаған еді. 17 жасында ТаРаСу Үндістанның тәуелсіздік қозғалысына қосылып, Читрадурга ауданының ауылдарын аралап, патриоттық әндер айтып, тәуелсіздік туралы лекциялар оқыды. Багур ауылында сөз сөйлеп тұрғанда тұтқындалып, түрмеге қамалды. Оның ең танымал романдарының қатарында – жезөкшелердің тағдыры туралы айтатын «Масанада Хуву» және Палегард билігінен Хайдар Әлиге өткен Читрадурга аймағындағы музыкант өмірін бейнелейтін «Хамса Геете» кітаптары бар. Осы екі роман да қанада тілінде фильмге түсірілді. «Хамса Геете» жоғары сыныптар үшін оқулық ретінде таңдалды, ал оның негізінде «Басант Бахар» атты хинди фильмі түсірілді. ТаРаСу көптеген тарихи романдар жазды, олардың ең танымалдарының бірі – 1985 жылы Сахитья Академия сыйлығын алған «Дургаастамана» («Дурга бекінісінің құлауы»). Бұл оның жазған соңғы романы болды, онда Хайдар Әли қолынан Читрадурга Палегардтарының құлауы суреттеледі. Оның Читрадурга тарихына арналған тағы бір тарихи романы – «Камбания Куйилу» және оның жалғасы «Тиругубана» мен «Рактаратри». Сондай-ақ, ол Шраванабелаголадағы Бахубали мүсініне тапсырыс берген Чавундараяның өміріне негізделген «Шильпашри» романын жазды. Шамамен екі онжылдық бойы оның көптеген романдары үшін тарихи деректердің көп бөлігін көрнекті үнді тарихшысы С. Шриканта Шастри ұсынды. Шастри тіпті ТаРаСудың танымал романдарының бірі – «Нрупатунгаға» ғылыми алғысөз жазды. ТаРаСу әртүрлі повестеу стильдерін сынап көрді және қанада әдебиетінде сана ағыны әдеби тәсілін енгізген алғашқы автор болды. Ол «Ракта Тарпана» сияқты романдарының сюжетінде Үндістанның тәуелсіздік қозғалысын негізге алды. Қанад әдебиетіндегі Навия (модернист) қозғалысының бастапқы кезеңінде ТаРаСу осы жанрға жататын әртүрлі кітаптар шығару арқылы оның дамуына үлес қосты, мысалы, оның әңгімелер жинағы «Гирималлигея Нанданаддалли», прогрессивтік әдебиеттен модернистік әдебиетке өту кезіндегі жағдайды көрсетеді.

TaRaSu was born on 21 April 1920 in Malebennur in the Karnataka state of India. His father Ramaswamaiah was a lawyer in the town of Harihar and his mother was Seethamma. His ancestors were from the village of Taluku in the Chitradurga district of Karnataka. He wrote his first story called Puttana Chendu (Putta's ball) to win a bet against his uncle TS Venkannaiah who made self less contribution to Kannada language through promoting many prominent authors. When he was 17 years old, he joined the Indian freedom movement and went around the villages in the Chitradurga district, singing patriotic songs and giving speeches for independence. He was arrested and jailed when he was giving one of the speeches in Bagur village. Some of his most celebrated novels include Masanada Hoovu, which talks about the plight of prostitutes and Hamsa Geethe, which talks about the life of a musician in the context of Chitradurga being passed from the hands of the Palegars to Hyder Ali. Both of these novels have been made into films in Kannada. Hamsageethe was chosen as a text book for graduation classes and a Hindi film, Basant Bahar, was based on it. TaRaSu has also written many historical novels, the most famous being Durgaastamana (fall of the Durga fort), which won him the Sahitya Akademi award in 1985. This was the last novel that he wrote and it talks of the fall of Chitradurga Palegars under the hands of Hyder Ali. His another historical novel based on Chitradurga's history is Kambaniya Kuyilu and its sequels Tirugubana and Raktaratri. He also wrote a novel called Shilpashree which is based on Chavundaraya, the person who commissioned the statue of Bahubali at Shravanabelagola. For nearly two decades, much of the historical source material for his numerous novels were sufficed by the eminent Indian historian S. Srikanta Sastri. Sastri even wrote an erudite and scholarly foreword to one of Ta. Ra. Su. 's famous novels – "Nrupatunga". TaRaSu experimented with various narrative styles and was the first author to introduce the stream of consciousness literary technique in Kannada. He also used the Indian independence movement as a background in his novels, like Rakta Tarpana. When the Navya (modernist) movement of Kannada literature was in its infancy, TaRaSu contributed to its growth by coming up with various books belonging to this genre, like his collection of short stories, Girimalligeya Nandanadalli which shows the confusion during the shift from progressive to modernist form of literature.

Кейінгі өмірі

ТаРасу көптеген кітаптар жазуды жоспарлаған, бірақ олар толыққанды жазылмады. Олардың ішінде "Хиндируги Нодидаага" ("Мен артқа қарасам") атты өмірбаяны да бар. Ол 1984 жылдың 10 сәуірінде дүниеден өтті. Өмірбаянын оның әйелі аяқтап, 1990 жылы жариялады.