Кіріспе

СС-тің екінші қолбасшысы Жозеф Берхтольд (6 наурыз 1897 – 23 тамыз 1962) – ертедегі нацистік партияның жетекші мүшесі және Штурмбаттафелдің (SA) және Шутцштафелдің (SS) құралушыларының бірі. Берхтольд Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет етті, Германия жеңілгеннен кейін сол кездегі кішкентай экстремистік ұйым – Неміс жұмысшылар партиясына (DAP) қосылды. Ол партияда Ұлттық-социалистік неміс жұмысшылар партиясы (Нацистік партия; НСДАП) деп аталғаннан кейін де қалды және 1926 жылғы сәуірден 1927 жылғы наурызға дейін Шутцштафелдің (СС) екінші қолбасшысы болды. СС басшысы қызметінен кеткеннен кейін Берхтольд көп уақытын нацистік журналдар мен басылымдарға материалдар жазумен өткізді. Ол соғыстан аман қалды, бірақ одақтастар тарапынан тұтқындалды. Берхтольд кейін босатылып, 1962 жылы қайтыс болды. Ол Рейхсфюрер СС шеніне ие болған соңғы тірі адам және Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалған жалғыз адам еді.

Ерте өмір

1897 жылы 6 наурызда Ингольштадт қаласында туған Берхтольд 1903 жылдан 1915 жылға дейін Мюнхенде оқыды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бавария Корольдік армиясында қызмет етті (1914-18) және соғыс аяқталысымен екінші лейтенант шеніне ие болды. Соғыстан кейін Мюнхен университетінде экономика мамандығын оқып, журналист ретінде жұмыс істеді. 1920 жылдың басында ол ұлтшыл экстремистік топ – Неміс жұмысшы партиясына (DAP) қосылды. Партия Ұлттық-социалистік неміс жұмысшы партиясы (Нацистік партия; НСДАП) деп аталып, жаңаша құрылғаннан кейін де ол партияда қалды. Берхтольд 1921 жылдың шілде айының соңында отставкаға шыққанға дейін Нацистік партияның қазынашысы қызметін атқарды.

SA мансабы

1922 жылы партияға қайта қосылғаннан кейін Берхтольд Штурмбаттюльгеннің ("Шторм отряды"; SA) мүшесі болды. 1921 жылдан бері партия басшысы болған Адольф Гитлер 1923 жылы өзін қорғау үшін, сенімсіз қарапайым партия мүшелерінің орнына, кішкентай жеке күзет жасағын құруды бұйырды. Алғашқыда бұл жасаққа Юлиус Шрек пен Берхтольд басшылық еткен сегіз адам ғана кірді. Алғашқыда ол "Штабвах" ("Штаб күзеті") деп аталды. Кейін сол жылы жасақ "Штоструп Гитлер" ("Гитлердің шабуыл тобы") деп қайта аталды. 1923 жылдың 9 қарашасында Штоструп, СА және басқа да бірнеше жарымәскери бөлімдер "Бир-холл путшы" деп танылатын оқиғаға қатысты. Жоспар Мюнхенді басып алып, содан кейін Берлинде толық билікке ие болу еді. Төңкеріс сәтсіз аяқталып, 16 нацист, үш полицей және бір жаяу жүргінші қаза тапты. Путштан кейін Гитлер және басқа да нацистік көшбасшылар Ландсберг түрмесіне қамалды. Нацистік партия және оған байланысты барлық ұйымдар, соның ішінде Штоструп, ресми түрде таратылды. Берхтольд Германияны тастап, Австрияның Тироль аймағына қашып кетті. Берхтольд 1924 жылы Мюнхендегі арнайы халық сотында "Бир-холл путшына" қатысқандығы үшін қатысушы ретінде сотталды және түрме жазасына кесілді. Австрияда болған кезінде Берхтольд заңға қайшы болса да, нацистік партияның қызметіне қатысып жүрді. Гитлер 1924 жылдың 20 желтоқсанында түрмеден босатылғанда, Берхтольд Австрияның Каринтия облысындағы нацистік партияның аудандық директоры және сол жердегі СА жетекшісі болды. 1925 жылдың 20 ақпанында нацистік партия қайта құрылғаннан кейін ол қайтадан партияға мүше болып тіркелді, тіркеу нөмірі #964. 1926 жылдың наурызында Берхтольд Австриядан Мюнхенге оралды. Ол Мюнхендегі СА басшысы болды.

СС мансабы

1926 жылғы 15 сәуірде Берхтольд Шрек орнына келіп, СС-нің бақылауындағы партияның арнайы элиталық бөлімшесі – «Қорғау эскадрильясы» (СС) басшысы лауазымын иеленді. Берхтольд лауазым атауын өзгертті, ол рейхсфюрер СС деп белгілі болды. Ол СС-тің мәртебесін белгілеу үшін жаңа ережелер шығарды. Ережеде бұл бөлімше «әскери ұйым да емес, немесе жалақы күтушілер тобы да емес, біздің қозғалысымыз бен фюрерімізге сенімді болатын шағын жасақ» екені жазылған. Ол сондай-ақ, оның қатысушылары «тек партиялық тәртіпке» бағыну керек екенін қатаң айтты. Ол өз ізінен келгенге қарағанда белсендірек деп есептелді, бірақ партия ұйымдастырушыларын тоқтатуға күші жетпеді. Ол СС-ді көбірек тәуелсіз етуге тырысып, SA-ның СС-ге үстемдігіне көңілі тоймады. 1927 жылғы 1 наурызда ол СС басшылығын өзінің орынбасары Эрхард Хайденге тапсырды.

СС-тен кейін

1927 жылы ол нацистік партияның газеті "Völkischer Beobachter" басылымының жетекші жазушысы болды. 1928 жылдан 1945 жылға дейін Берхтольд SA басшысы болды, ол SA Жоғарғы басшылығының (OSAF) штабында қызмет етті. 1934 жылы ол "Völkischer Beobachter" газетінің бас редакторының тұрақты орынбасары болды. Келесі жылдары ол негізінен нацистік партияның журналисі және үгітшісі болды. 1928 жылы Берхтольд SA Mann ("SA Man") газетін құрды, ол OSAF баспасынан шықты. 1938 жылдың қаңтарына дейін ол оның негізгі жазушысы болды. Берхтольд сонымен қатар түрлі нацистік басылымдардың авторы және басқа журналдарда қызметкер болып жұмыс істеді. Нацистік Германиядағы басқа лауазымдар Берхтольд үшін екінші деңгейде болды. 1934 жылдың наурыз айынан соғыс аяқталғанға дейін Берхтольд Мюнхен қалалық кеңесінде қызмет етті. 1935 жылдың 15 қарашасында Берхтольд рейхс мәдениет сенаторы болып тағайындалды. Одан бөлек, ол 1936 жылдың 6 наурызынан бастап "SA мәдени үйірмесіне" және 1936 жылдың 29 наурызынан бастап Рейхстагқа мүше болды. 1940 жылдың 29 сәуірінен бастап Берхтольд Вермахтта уақытша резерв капитаны болып қызмет етті.

Соғыстан кейінгі

Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Берхтольд 1945 жылы тұтқындалып, Оберпфаффенхофенде интернталды. Ол 23 тамыз 1962 жылы Мюнхенге жақын Хершинг-ам-Аммерзееде қайтыс болды.