Джордж Беллас Гринну: Англия геологының өмірбаяны мен ғылыми еңбектері

Кіріспе

Ағылшын геологы (1778–1855)

Джордж Беллас Гринго (18 қаңтар 1778 – 2 сәуір 1855) – ағылшын геологы, геология ғылымын дамырған пионер. Ол геологияны зерттеуші ретінде емес, геологияның синтезаторы ретінде танымал. Заңгер мамандығын алған ол шебер дебатшы болды және Лондон геологиялық қоғамының алғашқы президенті ретінде жасаған жылдық мәлімдемелері заманауи геологиялық зерттеулерді анықтауға және бағыттауға зор ықпал етті. 1834 жылы президенттік сөйлеуінде Мария Грэмның үлкен жер сілкіністері туралы мақаласына күмәнділік білдіргені үшін дауға түсті. Гринго ерте ғылымға тәжірибелік көзқарас ұсынды; теориялық ойлауға деген күмәні кейбір замандастары арасында пікір қақтығысын тудырды, әсіресе стратификацияны салыстырудағы палеонтологиялық қалдықтардың пайдалылығына қатысты. Ол 1820 жылы Англия мен Уэльстің геологиялық картасын жасады, ал өмірінің соңғы жылдарында Британдық Үндістанның алғашқы геологиялық картасын жасау үшін ұқсас әдістерді қолданды. Гринго өзін былай сипаттады:
"жарық көз, күміс шаш, үлкен ауыз, құлақтар мен аяқтар; жалпылауға, жүйелілікке және айқындыққа құштарлық; еңбекқорлық, шыдамдылық және ынта; жақсы мінез, бірақ асығыс; қағидалардың беріктігі; бағбандыққа бейімділік."

Ерте өмір

Грингоу Лондонда Джордж Беллас есімімен дүниеге келді, әкесі Джордж Белластың құрметіне осылай аталып, ол дәрігерлердің ортақ кеңесінде, Сент-Пол шіркеуінің дәрігерлер орталығында және Суррейдегі жылжымайтын мүліктермен табысты бизнес жүргізген. Оның анасы дәріханашы Томас Грингоудың жалғыз қызы болды, оның өте табысты бизнесі Сент-Полға жақын Лудгейт төбесінде орналасқан. Кіші інісі нәресте кезінде қайтыс болды. Алты жасында әкесі алғаш дүниеден озғаннан кейін жетім қалды, ал Грингоудың өмірбаяндық очеркінде жазғандай, себебі «әкемеңнің байлығы бизнестің дұрыс басқарылмауы, беймәлімдік, ысырапшылық, бос өмір сүру және партиялық ынтақтан жақын арада ысырап болды. Одан кейін отбасылық араздық туды, денсаулығы сырға салынды, үміттері күйреп, 1784 жылы Клифтон қаласында қайтыс болды». Анасы да бірнеше айдан кейін дүниеден озды. Әкесінің әкесі оны Слауға жақын Солтхиллдегі мистер Коттонның мектебіне, содан кейін он жасында Итонға жіберді. Ол онда бір жыл ғана болды, бұл оның сол кездегі пансиондық мектептердің қатал өміріне төтеп беруге тым нәзік бала болғанын көрсетеді. 1789 жылдың қыркүйегінде ол Кенсингтондағы доктор Томпсонның мектебіне түсті және сол жерде алты жыл оқыды. Оқу кезінде атасының тілегі бойынша Грингоу есімін алды. 1798 жылдың қыркүйегінде заң оқуын жалғастыру үшін Геттинген университетіне барды, лекциялар латын тілінде болады деп ойлады, бірақ олардың барлығы неміс тілінде екенін анықтады. Тіл білімін жақсарту үшін Грингоу Иоганн Фридрих Блюменбахтың табиғат тарихы бойынша дәрістеріне қатысты, бұл оның минералогия мен геологияға деген құштарлығын оятты. Геттингенде Сэмюэл Кольридж оның жақын достарының бірі болды. Бірнеше жылдан кейін Грингоу Мальтадағы Кольридждің қызметке орналасуына көмектесті. 1799 жылы Грингоу Гарцқа кем дегенде екі саяхат жасады: бірі Пасха демалысында Клемент Карлионмен және Чарльз мен Фредерик Парримен, екіншісі Карлионмен және Кольриджбен жаздың соңында. Бұл сапарлардың басты мақсаты минералдарды жинау болды, бірақ ол сонымен қатар барған қалалардағы геологиялық жинақтарды да зерттеді. 1801 жылы Грингоу Англияға оралды және Карлионмен Англияны аралап, Пензанста Хамфри Дэвимен кездескеннен кейін геологияға деген қызығушылығы артып, тереңдеді. Кейін ол Дэвидің Лондондағы Корольдік институттағы дәрістеріне қатысты. Келесі жылы ол Франция мен Италияға саяхаттап, «жолда геологиялық ерекшеліктерді байқап өтті».

Greenough was born in London, as George Bellas, named after his father, George Bellas, who had a profitable business in the legal profession as a proctor in Doctor's Commons, St Paul's Churchyard Doctors' Commons and some real estate in Surrey. His mother was the only daughter of the apothecary Thomas Greenough, whose very successful business was located on Ludgate Hill near to St Paul's. A younger brother died in infancy. At the age of six he was orphaned with his father dying first, and the cause, recorded by Greenough in a biographical sketch, was 'By neglect of business, by carelessness, extravagance, dissipation and by party zeal, my father's fortune was soon squandered away—family dissention followed; his constitution was broken, his prospects blighted and he died of decline at Clifton in 1784'. His mother followed only a few months later. His grandfather sent him to Mr Cotton's school at Salthill near Slough and then to Eton at the age of ten. He stayed there only one year, suggesting he was perhaps too delicate a child for the robust life at the boarding schools of the day. In September 1789 he entered Dr Thompson's school at Kensington where he studied for the next six years. Whilst he was at school he took the name Greenough at the request of his grandfather. In September 1798, he went to the University of Göttingen to continue his legal studies, thinking that the lectures would be in Latin, but found instead they were all in German. In order to improve his language skills Greenough attended the lectures of Johann Friedrich Blumenbach on natural history and these inspired a passion for mineralogy and geology. At Göttingen Samuel Coleridge was one of his closer friends. A few years later, Greenough was instrumental in securing a government post for Coleridge during his period in Malta. In 1799, Greenough made at least two tours of the Harz; one in the Easter vacation with Clement Carlyon and Charles and Frederic Parry; and the other in the late summer with Carlyon and Coleridge. These tours were mainly to collect minerals, but he also studied geological collections in the towns he visited. In 1801, Greenough returned to England and his interest in geology deepened when he toured England with Carlyon and met Humphry Davy in Penzance. Later he attended Davy's lectures at the Royal Institution in London. The following year he travelled to France and Italy and 'noted what I saw of geology on my way'.

Геология

1807 жылы Грингоның ғылымға, әсіресе геологияға деген қызығушылығы арта түсті: ол бірқатар көрнекті ғылыми және мәдени қоғамдарға мүше болды және Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ минералогтар тобымен байланысып, Дейви Уильям Пепписке 13 қараша 1807 күні жазған хатында «Біз кішкентай геологиялық клуб құрып жатырмыз» деп жазды. Бұл клуб тез арада геологияға арналған білімді қоғамға айналды және Гринго Лондон геологиялық қоғамын құрушылардың бірі болды. Ол қоғамның алғашқы төрағасы болды, ал 1811 жылы қоғам ресми құрылғанда, алғашқы президенті аталды. Ол осы қызметінде екі рет тағы қызмет етіп, геология ғылымының дамуына үлкен үлес қосты, көбінесе қате теорияларды жоққа шығаруға бағытталған еңбек. Келесі жылы Геологиялық қоғам оның әйгілі Англия мен Уэльстің геологиялық картасын шығарды, ол алты парақтан тұрды (1 мамыр 1820 жылы жарияланды, бірақ картада 1 қараша 1819 күні көрсетілген). 1840 жылы екінші басылымы, ал 1865 жылы үшінші басылымы жарық көрді. Бұл карта 1809 жылдың сәуір айында Гринго басқарған карталар комитеті құрылған Геологиялық қоғамның алғашқы ірі бірлескен жобасының нәтижесі болды. Англия мен Уэльстің провинцияларындағы қоғам мүшелері жергілікті тау жыныстары мен қабаттары туралы мәліметтерді Грингоға ұсынды, ол оларды кітапшаларына енгізіп, топографиялық картаға түсірді. Гринго Бакон дәстүріндегі индуктивші болғандықтан, «теориядан» бас тартып, тау жыныстарының таралуын анықтау мақсатында жүйелі түрде ақпарат жинады. Гринго геологиялық деректерді жинауда Уильям Бакланд, пастор У. Д. Конибеар, Генри Уорбертон және Томас Вебстерден, сондай-ақ Генри Томас Де ла Беш, Джон Фэрей, пастор Дж. Хейлстон, Дэвид Мушет, Томас Биддл және Артур Эйкин сияқтылар көмектесті. Геологиялық картаның алғашқы нұсқасы Геологиялық қоғамға 1812 жылы ұсынылды, бірақ топографиялық картаның гравировкасының сапасына қанағаттанбады, нәтижесінде базалық карта 1814 жылға дейін дайын болмады. 1815 жылы Уильям Смит өзінің әйгілі геологиялық картасын жариялады, ал Гринго бес жылдан кейін өзінің картасын жариялағанда, ол Смиттың қабаттарды белгілеу жұмысына (бірақ 1865 жылғы басылымға дейін мойындалмаған және плагиатталған) қарыз екені анық болды; алайда Грингоның картасында геологиялық егжей-тегжейлі мәліметтер көп және картографиялық тұрғыдан жақсырақ болды. Смит өз байқауларынан экстраполяция жасау үшін ерекше қазбалар арқылы анықталған қабаттардың сызықтық орналасуы туралы теорияға сүйенді (Смит өзінің идеялары үшін Джон Стречидің қабаттар теориясына қарыз болған), сондықтан ол ел бойынша қабаттардың таралуын картаға түсіре алды. Гринго болса, теорияға сүйенген жоқ, және бұл қарсылық картаны дайындауды кешіктірген факторлардың бірі болуы мүмкін. Гринго мен Геологиялық қоғам Уильям Смитпен геологиялық картаны жасау кезінде снобизмге байланысты жұмыс істемегені туралы айтылған, бірақ Рейчел Лауденнің пікірінше, Грингоның қазбалардың табиғаты туралы ештеңе айта алмайтынын ескермегені себепті. Гринго (қате) қазбалардың пайдалылығы жоғары бағаланғанын есептеді, өйткені қазбалар қазіргі түрлерден өзгеше, сондықтан қазбаларды жыныстардың салыстырмалы жасын және қалыптасу жағдайларын «теорияға» немесе қорытындыға шығару үшін қолдануға болмайды. Шындығында, ол Смит жиі қолданған «қабат» және «құрылым» ұғымдарына күдікпен қарады. Осы себепті Гринго өзін және Геологиялық қоғам картасын қабаттарды анықтау үшін қазбаларды қолданатын адамнан ажыратуды қалады. Грингоның Смитпен жұмыс істемеуінің себептері әлеуметтік емес, ақыл-ой себептері болған сияқты. Алайда бұл Грингоның Смит картасын Геологиялық қоғам картасының нұсқасы үшін материал көзі ретінде пайдалануына кедергі болмады және Смит картасының Грингоға қаншалықты әсер еткені туралы пікірталас бар. Екі карта қазір Лондонның Берлингтон Хаустағы Геологиялық қоғамның кіреберіс залындағы баспалдақта іргелес ілінеді. 1855 жылғы анонимді некролог Грингоның геологиясы негізінен «минералогиялық көзқарастарға» негізделгенін және жаңа теорияларға деген оның әдеттегі күмәнданушылығы оны геологиялық ғылымның дамуына «кедергі» еткенін атап өтті. Уильям Смиттың өмірі мен картасы туралы кейбір жаңа еңбектерде Гринго мен Смит арасында бәсекелестік пайда болғаны туралы айтылады. Алайда бастапқы дереккөздер бұл оқиғаның дұрыс еместігін көрсетеді және Смит басқа «практикалық адам» (яғни минерал саршылушысы) Джон Фэрейдің Геологиялық қоғамға қарсы өшпенділігін «Философиялық журналда» жариялаған мақаласында пайдаланды, осы арқылы Смит Геологиялық қоғам адамдары және әсіресе Гринго тарапынан сыйланбағанын және оған деген жаман сезім болғанын айтып, осы әңгімені бастап, күшейтті. Келесі нөмірде Гринго жауап беріп, өзінің Смитқа деген көзқарасы қарсы емес екенін мәлімдеді: «Сіздің тілшіңіз мені, көптеген басқа адамдармен бірге, мырза Смитқа деген жаушылық сезімімен жетекшілік етеді деп есептейді. Бірақ менің осы мырзаға деген сезімім керісінше. Мен оның геологияға қосқан маңызды үлесі үшін оған құрмет етемін және оның тұрақты, бірақ нәтижесіз көрсеткен қадір-қасиеті, көңілжайлылығы, қарапайымдылығы және шыншылдығы үшін оны бағалаймын». Смит картасының бағасын және сатылымын Грингоның 1820 жылғы картасы төмендетіп, Смитты қарызға түсіргені туралы кейбір жаңа еңбектерде таралған тағы бір жалған аңыз бар. Алайда Грингоның картасы, картада 1819 жыл көрсетілгенімен, Смит түрмеге қамалғаннан кейін 1820 жылдың мамыр айында ғана жарияланды, сондықтан ол Смит қарызына себеп болмауы мүмкін. Шындығында Смит карталары 5 гинеяға сатылды, бұл Геологиялық қоғам мүшелеріне Грингоның 1820 жылғы картасын сатып алу құқығына берілген бағамен бірдей болды. Алайда Гринго картасы жұртқа 6 гинеяға сатылды, сондықтан Смит картасынан қымбат болды. Сонымен қатар, Смит картасының сатылымы Гринго картасынан жоғары болды (196 дана сатылды), бірақ екі карта да жақсы сатылмады және Смит картасын сатып алғандардың тізімі мен Геологиялық қоғам картасын сатып алғандардың тізімінде бар болғаны 15 атау ортақ болды. 1843 жылы ол Британ Үндістанының геологиялық картасын дайындауды бастады. Бұл Родерих Мурчисонның Үндістанда геологиялық картаның жоқтығына өкініш білдірген президенттік құттықтауынан шабыттанған болуы мүмкін. 1852 жылы Гринго Хиндустанның бірнеше карталарын жасады, негізінен гидрографиялық, Үнді субконтинентінің он су алабының барлық маңызды элементтерін анықтады (Азиялық қоғам үшін), ал 1854 жылы Британ Үндістанының геологиялық картасының үлкен масштабты картасын «Британ Үндістанының физикалық және геологиялық ерекшеліктерінің жалпы суреті» ретінде жариялады. Гринго ешқашан Үндістанға бармады, бірақ Англия мен Уэльстің алғашқы карталары үшін жасағандай, ол Шығыс Индия компаниясының офицерлерінен жиналған көптеген байқаулардан алынған ақпаратты жинады. Оған бұл істе Шығыс Индия компаниясының полковнигі Уильям Генри Сайкс көмектесті және компания картаның 60 данасын тарату үшін сатып алды. Грингоның басты қабілеттерінің бірі - эмпирикалық мақсаты үшін ақпаратты жинау және жинақтау қабілеті болды. Алайда, карта құрастырудың «қашықтықтан» жасалған осы әдісі оның Үндістан картасында 53 қатеге әкелді, оның кейбіреулері топографиялық, геологиялық және палеонтологиялық болды, олар 1856 жылы Томас Олдхэм басқарған комитет тізімдеді, ол Үндістан геологиялық қызметінің директоры болды.

In 1807 Greenough's interest in science in general, and geology in particular, increased : he joined a number of eminent scientific and cultural societies and he was elected fellow of the Royal Society. He also became associated with a group of mineralogists to which Davy referred in a letter to William Pepys, dated 13 November 1807, when he said 'We are forming a little talking Geological Club'. This club rapidly developed into a learned society devoted to geology and Greenough became the chief founder with others of the Geological Society of London. He was the first chairman of that Society, and in 1811, when it was more regularly constituted, he was the first president. In this capacity he served on two subsequent occasions, and did much to promote the advancement of geology. a work which was useful mainly in refuting erroneous theories. In the following year, the Geological Society issued his famous Geological Map of England and Wales, in six sheets (published 1 May 1820, although the date 1 November 1819 appears on the map). A second edition was issued in 1840 (the date on this map is 1 November 1839) and a third edition was published in 1865. This map was the culmination of a major cooperative project of the early Geological Society, who had established a Committee of Maps in April 1809, led by Greenough. Members of the society out in the provinces of England and Wales submitted details of local rocks and strata which were collated by Greenough, entered in his notebooks and plotted on a topographical map. Greenough was an inductivist in the Baconian tradition, so he eschewed 'theory' and systematically collected information and details with the aim of discovering the distribution of rocks. Greenough received assistance in the collection of his geological facts chiefly from William Buckland, Reverend W. D. Conybeare, Henry Warburton, and Thomas Webster, and amongst others from Henry Thomas De la Beche, John Farey, the Rev. J. Hailstone, David Mushet, Thomas Biddle and Arthur Aikin. A first draft of the geological map was presented to the Geological Society as early as 1812, but there was dissatisfaction with the quality of the engraving of the topographical map, resulting in the base map not being ready until 1814. In 1815, William Smith published his famous geological map and when Greenough finally published his map five years later it was clear he was heavily indebted to Smith's work in delineating strata (although not acknowledged and thus plagiarized until the 1865 edition); nevertheless Greenough's map contained more geological detail and was better cartographically. Smith had relied on a theory about the linear arrangement of strata identified by characteristic fossils to extrapolate from his observations (Smith himself was indebted to John Strachey's theory of strata for his ideas), and so was able to map out the distribution of strata across the country. Greenough, on the other hand, did not go by theory, and this aversion was probably one of the factors that delayed the preparation of his map. It has been claimed that Greenough and the Geological Society failed to work with William Smith in the production of a geological map due to snobbishness, but Rachel Lauden argues that a more compelling reason is that Greenough did not consider that fossils could reveal anything about the nature of rocks. Greenough (incorrectly) considered that fossils had been very overrated in their usefulness, as fossil species were different from modern species, so fossils could not be used to 'theorise' about or deduce the relative age and the conditions of deposition of the rocks. Indeed, he was suspicious of the concepts of 'stratum' and 'formation', much used by Smith. For this reason Greenough wanted to dissociate himself and the Geological Society map from the man who was using fossils to identify strata. Seemingly, Greenough had intellectual reasons rather than primarily social reasons for not collaborating with Smith. This did not, however, stop Greenough from using Smith's map as a source of material for the Geological Society's version of the map and there is debate about how much Smith's map influenced Greenough. Both maps now hang side by side on the main staircase in the entrance hall of The Geological Society apartments in Burlington House, London. An anonymous 1855 obituarist noted that Greenough's geology was based mainly on "mineralogical views" and that his habitual skepticism of new theories made him a "drag" on the progress of geological science. A common narrative in some recent accounts of William Smith's life and his map asserts that rivalry built up between Greenough and Smith. However original sources point to this narrative not being the case and indicate Smith was used by John Farey Sr., another 'practical man'(i. e. mineral surveyor), to prosecute Farey's own grievances against the Geological Society in an article in The Philosophical Magazine by which he both started and fuelled the story that Smith was disrespected and there was ill feeling towards him by the Geological Society men and Greenough in particular. In the following issue Greenough replied, publicly declaring his view as being non antagonistic by stating: "Your correspondent considers me, in common with many other persons, actuated by feelings of hostility towards Mr. Smith. Now my feelings towards that gentleman are directly the reverse. I respect him for the important services he has rendered to geology, and I esteem him for the example of dignity, meekness, modesty, and candour, which he continually, though ineffectually, exhibits to his self appointed champion." Another common but misleading narrative in some recent accounts of Smith's map has Greenough's 1820 map undercutting the price and sales of Smith's map, thereby citing Greenough as a primary cause of landing Smith in Debtors' prison. However, Greenough's map could not have contributed to the debts for which Smith was consigned to prison as the Greenough map, although dated 1819 on the map, was not published until May 1820, after Smith's incarceration. In fact Smith's maps retailed at 5 guineas, which was the same price as that privileged to Geological Society members for purchase of the Greenough 1820 map. However the Greenough map retailed to public at 6 guineas, thereby being a more expensive purchase than Smith's map. Also, the number of sales of Smith's map appears to have topped those of Greenough's map (196 copies sold), although neither map sold well and there are only 15 names in common between Smith's subscribers' list and the list of those who bought the Geological Society's map. In 1843, he started to prepare a geological map of British India. This was possibly inspired by Roderich Murchison's presidential address in which he lamented the lack of a geological map of India. In 1852 Greenough produced a series of maps of Hindustan, mainly hydrographical, defining all the important elements of the ten water basins of the Indian Peninsula (for the Asiatic Society), and in 1854 a large scale geological map of the whole of British India, published as a 'General Sketch of the Physical and Geological Features of British India. Greenough never visited India but much as he had done for his earlier maps of England and Wales, he compiled his map from scraps of information gathered from many observations of officers in the East India Company who were provided forms to submit. He was assisted in this effort by Colonel William Henry Sykes of the East India Company and sixty copies of the map were purchased by the company for distribution. One of Greenough's key strengths was his assiduous ability to collect and collate information for his empirical cause. However, this 'remote' method of map construction resulted in 53 errors on his India map, some topographical as well as geological and palaeontological, that were listed by a committee led by Thomas Oldham, Director of the Geological Survey of India, in 1856. Nevertheless, Greenough's geological map of India was a pioneering effort. Greenough was an active supporter of many important learned scientific societies existing in the first half of the nineteenth century. In 1831 he was one of the prime movers in establishing the British Association for the Advancement of Science (now the British Science Association). He helped found the Geographical Society of London in 1830 (later to become the Royal Geographical Society), being elected to its first council and serving as president from 1839 to 1841. Greenough was an early advocate for physical geography and the accurate delineation of physical features thereby "endeavouring to give a more scientific character to the proceedings of the Royal Geographical Society". Greenough's connections and travels with Romantics of the period led to him realizing that artistic representations of physical features were imbued with emotional responses and representation which did not mix well with accuracy. On a trip through Switzerland in 1802 he noted that Mont Blanc is very difficult to reproduce artistically. He wrote: "A list of facts drawn up by a simple cold blooded mathematician who has travelled through the country with his quadrant in his hand! may be better than a painter's sketch." Nevertheless, the influence of the Romantic poets is evident in his travels as his notebooks show how Greenough also found pleasure in allowing imagination and emotion to colour his response to grand landscapes. Greenough followed the system of Sir Joseph Banks to have weekly open hours for scientific meetings at his residence (first in Parliament Street and later at Grove House).

Тұрғылықты жері

1822 жылы ол Регент паркінде Децимус Бертонның жобасымен вилла салдырып, өмірінің соңына дейін сол виллада тұрды. 1827 жылы Томас Х. Шепардтың парктегі виллалар сериясына осы вилла да енді, алайда, кітапқа қосымша жазғанда үй иесінің атын "Гринхоу" деп қате жазған. Қазір Гров Хаус деп аталатын және Грингоның қайтыс болғаннан кейін құрылымы өзгертілген үй Принц Альберт жолы, NW1 мекенжайында орналасқан. Оның бағы Регент каналының бойында, парктің негізгі бөлігінен бөлініп жатыр.

Өлім және мұра

Гринго өмір бойы құрлықтарға саяхат жасады және 76 жасында Италия мен Шығысқа (Константинопольге) жолға шықты, Үндістан геологиясы бойынша жасаған зерттеулерінің геологиясын Еуропамен байланыстыруды көздеді. Бірақ жол жүрісінде жүрек проблемаларынан туындаған ісіну ("сусырау") ауруына шалдығып, 2 сәуірде Неапольде қайтыс болды. Гринго қазбалар жинағын Лондон университетінің геология факультетіне мұра етіп қалдырды, ал оның жазбалары UCL кітапханасындағы Greenough Papers жинағында сақтаулы. UCL студенттік геологиялық қоғамы Грингоның есімімен аталады. Батыс Австралиядағы Гринго өзеніне 1839 жылы капитан Джордж Грей Грингоның Перттен солтүстікке жасаған саяхатын демеулегендігі үшін осылай ат қойған. Аймақтағы сәтті бидай өндірісі шағын Гринго қаласының құрылуына көмектесті.