Кіріспе

Камерундық футболшы (1981 жылы туған)

Самуэль Это’о Фильс (samɥɛl eto fis; 1981 жылғы 10 наурызда туған) – камерундық футбол әкімшісі және бұрынғы ойыншы, қазіргі Камерун футбол федерациясының президенті. 2003, 2004, 2005 және 2010 жылдары. Өте талантты Это’о 16 жасында «Реал Мадрид» клубына өтті. Өзінің амплуасында тәжірибелі ойыншылармен бәсекелесуге байланысты, ол 2000 жылы «Мальоркаға» қол қоюға дейін бірнеше рет жалға берілді, онда 70 гол соқты, бұл клубтық рекорд. Оның керемет формасы оны 2004 жылы «Барселонаға» қосылуға мүмкіндік берді, онда ол бес маусымда 130 гол соқты және Ла Лигадағы африкалық футболшылардың ең көп ойын өткізген рекордсмені атанды. Ла Лиганы үш рет жеңіп, ол Роналдиньомен бірге 2006 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында жеңіске жеткен «Барселона» шабуылының маңызды мүшесі болды, финалда Это’о гол соқты. Содан кейін ол Лионель Месси мен Тьерри Анримен бірге 2009 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында жеңіске жетті, финалда ол тағы да гол соқты. Ол екі УЕФА Чемпиондар лигасының финалында гол соққан тарихындағы екінші ойыншы. «Барселонада» Это’о 2005 жылы ФИФА Жылдың футболшысы сыйлығына ие болды және 2005 және 2006 жылдары екі рет ФИФА FIFPro World XI құрамына енді. 2009–2010 маусымында ол «Интер» клубымен келісімшарт жасады, онда «Барселонамен» және «Интермен» тікелей жеңіске жеткеннен кейін еуропалық континентальдік үштік жеңіске жеткен алғашқы ойыншы атанды. Чемпиондар лигасының тарихында Марсель Десайи, Пауло Суза және Жерар Пикеден кейін әртүрлі командалармен қатарынан екі жыл жеңіске жеткен төртінші ойыншы ол. «Анжи Махачкала», «Челси», «Эвертон» және «Сампдория» клубтарында қысқа ғана уақыт ойнағаннан кейін, Это’о «Антальяспор» клубында 76 лига ойынында 44 гол соққаннан кейін Суперлигада қайтадан өнімді формаға енді. 2015 жылы ол «Алтын аяқ» сыйлығын алды. Камерун құрамасының құрамында ол 2000 жылғы Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңіп алған команданың мүшесі болды. Сондай-ақ, ол 2000 және 2002 жылдары Африка Ұлттар кубогын жеңіп алды. Это’о төрт әлем чемпионатына және алты Африка Ұлттар кубогына қатысқан. Ол Африка Ұлттар кубогының тарихындағы барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншы (18 гол), Камерунның барлық уақыттағы ең көп гол соққан ойыншысы және 118 ойында 56 гол соққан үшінші ойыншы. Это’о 2014 жылдың тамызында халықаралық футболдан зейнетке шыққандығын жариялады.

Реал Мадрид

Камерундағы Каджи спорт академиясында жаттыққаннан кейін, Это 1997 жылы «Реал Мадридтің» жасөспірімдер академиясына қосылды, бірақ ол әлі кәмелетке толмағандықтан, тек «Реал Мадрид Б» командасымен жаттығуға мүмкіндік алды. «Реал Мадрид Б» үшінші лигаға, Segunda División B құлап кетті, онда Еуроодаққа мүше емес елдердің ойыншыларына рұқсат берілмейді. Осының салдарынан ол 1997–1998 маусымында екінші дивизиондағы «Леганес» клубына жалға берілді. Клуб сапында 30 матч өткізіп, тек төрт гол соққаннан кейін, 1998–99 маусымы аяқталған соң Мадридке қайта оралды. 1999 жылдың қаңтар айында «Эспаньол» клубына жалға берілді, бірақ «Реал Вальядолидке» қарсы өткен Король Кубогы матчында тек бір рет алаңға шықты.

Майорка

Келесі маусымда ол қысқы трансферлік терезеде 19 ойында 6 гол соққан «Мальорка» клубына несиеге берілді. Маусым соңында Этуо «Реал Мадридтен» кетіп, клубтық рекордтық 4,4 миллион фунт стерлингке «Мальоркамен» тұрақты келісімге қол қойды. Екінші маусымда ол 11 гол соқты және лига бойынша назар аударуды бастады. «Мальорка» президенті Матео Алемани оның ойын стилі туралы: «Осы сәтте жанкүйерлерге одан да жақсы ұнайтын ойыншы бар ма деп күмәнданамын». Этуо өзінің жұлдыздылыққа өсуі туралы былай деді: «Мальоркада маған ұнайды; менің жағдайыма әрқашан жақсы қарады, жанкүйерлер мені бағалайды және менің 2007 жылға дейін келісім-шартым бар». 2003 жылы «Копа дель Рей» финалына «Рекреатив де Уэльваға» қарсы саяхат еткен «Мальорка» жанкүйерлеріне 30 000 евроға тамақ сыйлап, олардың ризашылығын өтеді. «Мальорка» матчты 3:0 есебімен жеңіске жеткізді, Этуо жеңісті қамтамасыз ету үшін соңғы минуттарда екі гол соқты. Этуо бұрынғы клубы «Реал Мадридке» қарсы екі қатарынан өткен ойында да гол соқты: біріншісі 1:5 есебімен аяқталды, бұл «Реал Мадридтің» 2002-03 Ла Лигасында жеңіске жеткен жалғыз үйдегі жеңілісі болды; екіншісі 2:3 есебімен аяқталып, «Реалдың» Ла Лигада екінші рет қатарынан жеңіске жетуіне кедерес жасады.

2004-07: трансфер, Пичичи кубогы және бірінші Чемпиондар лигасы

Этуо 2004 жылғы жазда Барселонаға 24 миллион евроға трансфер болды. Ол клубтың тарихындағы ең көп гол соққан ойыншы (54 гол) ретінде Мальоркадан кетті. Бастапқыда, «Реал Мадрид» президенті Флорентино Перес толық трансферлік құқықты қайта сатып алып, оны қайтадан жалдауға ниеттенген, бірақ ақырында «Барселонамен» жасалған келісім сату үшін жеткілікті пайдалы болып шықты. Сонымен қатар, команданың үш Еуропалық Одақтан тыс ойыншыға квотасы толып тұрды. 2005 жылғы маусымда Этуо Барселонамен жаңа келісімшартқа қол қойды. Ла Лиганың үздік мергеніне берілетін Пичичи жүлдесінен өткен жылы қалыс қалғаннан кейін, Этуо 2006 жылғы 20 мамырдағы соңғы турда Валенсия шабуылшысы Дэвид Вилладан басым түсті. Ойыннан кейін Этуо командаластарына ризашылығын білдірді: «Бұл команданың бірлескен еңбегі, бірақ жүлде тек бір адамға беріледі. Біз бүкіл маусым бойы тырысып, лайықты сыйақы алдық». Этуо Барселонаның 2005–06 жылғы Чемпиондар лигасының жеңісіне де үлкен үлес қосты. Финалда «Арсенал» қақпашысы Йенс Леманн Этуоны штраф алаңынан сыртта құлатқаны үшін ерте шығарылды, бірақ каталондықтар Этуо екінші таймда теңестірер гол соққанша, бір ойыншысы артық болғанын тиімді пайдалана алмады. Барселона матчты 2:1 есебімен жеңіп алды, ал Этуо Еуропалық турнирдегі жетістіктері үшін УЕФА-ның «Жылдың үздік шабуылшысы» сыйлығымен марапатталды. Этуо сол маусымда үшінші рет Африканың үздік футболшысы атағын жеңіп алды. Марапатты қабылдаған сөзінде ол: «Ең бастысы, бұл жүлдені Африканың барлық балаларына арнаймын» деді. Ол сондай-ақ екінші рет FIFPro World XI құрамына ілікті және ФИФА Жылдың үздік футболшысы сыйлығы үшін күресте үшінші орын алды, бұл оны Либериялық жұлдыз Джордж Веадан кейін топ үштің ішіне енген екінші африкалық футболшы етті. Маусым Этуо үшін қиын басталды, өйткені ол 2006 жылғы 27 қыркүйекте Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде «Вердер Бременмен» өткен матчта оң тізесінің меніскісін жыртып алды. Барселона командасының дәрігері Рикард Пруна бастапқыда жарақаттың оны екі-үш айға алаңнан шығаратынын болжады. Операциядан кейін Этуоның сауығу мерзімі бес айға ұзартылды, бірақ ол 2007 жылғы қаңтардың басында Барселонамен жаттығуларын қайта бастады.

2007-09: Көбірек жүлделер, Требль және шығу

2007 жылдың 11 ақпанында «Расинг де Сантандер» клубына қарсы лига матчында Этуо қосалқы құрамға шығуға бас тартты. «Барселона» клубының бас жаттықтырушысы Франк Рейкаард матчтан кейін: «Ол алаңға шығуға іш тартты, себебін білмеймін» деді. Роналдиньо Этуоның бұл әрекетін сынап, ол команда мүддесін бірінші орынға қоймайтынын айтты, бірақ Этуо бұл сөздерге қарсы шығып, дұрыс жылынуға жеткілікті уақыты болмағандықтан алаңға шығуға келмегенін мәлімдеді. Үш айдан кейін Этуо: «Мұндай әңгімелер көбінесе болжамдардан тұрады және маған жете бермейді. Дегенмен, егер мен командама кедергі келтірсем, онда кетемін. Бірақ айтқанымдай, мен мұнда бақыттымын. Баспасөз қалағанын жаза береді» деді. Осы сөздерден кейін «Барселона» президенті Жоан Лапорта Этуо мен Роналдиньоның трансфері туралы тараған қауесеттерді тез арада жоққа шығарды. 28 тамызда «Интер» клубымен өткен жазғы жолдастық матчта жамбас жарақатын күшейтіп алғаннан кейін Этуо белгісіз мерзімге алаңнан шықты. 17 қазанда ол испан азаматтығын алды. 4 желтоқсанда ол қайтадан ойнауға рұқсат алды және бір аптадан кейін «Барселона» «Депортиво де Ла Коруньяны» 2:1 есебімен жеңген матчта қайтадан алаңға шықты. 2008-09 маусымында Пеп Гвардиола «Барселонаның» жаңа бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Бас жаттықтырушы Роналдиньо, Деко және Этуо сияқты жұлдыздар оның жоспарына кірмейтінін жариялап, көп шу көтерді; Этуо клубта қалды, ал қалған екі ойыншы кетіп қалды, бірақ Этуо мен Гвардиола маусым бойы бірнеше мәселе бойынша келіспеді. Этуо 2008 жылдың 24 ақпанында «Леванте» клубына қарсы өткен матчта өзінің алғашқы лигалық хет-тригін соқты. Ол осы маусымда 18 матчта барлығы 16 гол соқты. 25 қазанда Этуо клуб тарихындағы ең жылдам хет-трик авторы атанды, ол «Альмерияға» қарсы өткен жеңістік матчта 23 минуттың ішінде үш гол соқты. Екі ойыннан кейін, 2008 жылдың 8 қарашасында Этуо «Барселонаның» «Реал Вальядолидке» қарсы өткен ойынның бірінші жартысында төрт гол соқты, бұл матч 6:0 есебімен аяқталды. 2008 жылдың 29 қарашасында ол «Севильяға» қарсы өткен сыртқы матчта (3:0) өзінің «Барселона» сапындағы барлық жарыстардағы 111-ші голын соқты, соның арқасында клубтың барлық кездесулердегі үздік мергендер тізіміне енді. 2009 жылдың 14 ақпанында «Реал Бетис» клубымен 2:2 есебімен тең ойнаған матчта Этуо «Барселона» сапындағы 99-шы және 100-ші лигалық голдарын соқты. Этуо 2008-09 маусымдағы Ла Лига матчында «Реал Вальядолидке» қарсы өткен ойында 30-шы голын соқты. Бұл матч 1:0 есебімен аяқталды және «Барселона» «Реал Мадридтен» 6 ұпайға көш бастады. Ол сондай-ақ «Вильярреалға» қарсы өткен және «Барселонаның» 2008-09 Ла Лига кубогын жеңіп алуына бір ұпай жетпей қалған ойында да гол соқты. Ол маусымда 30 гол соқты және «Пичичи» жүлдесінің мергендер тізімінде «Атлетико Мадрид» клубының ойыншысы Диего Форланнан кейін екінші орынды иеленді. Этуо 2009 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасының финалында «Манчестер Юнайтедке» қарсы өткен матчта алғашқы голды соқты. «Барселона» финалда 2:0 есебімен жеңіске жетіп, «Требльді» (чемпиондық, кубок және Чемпиондар Лигасы) жеңіп алды. Лионель Месси (38 гол), Этуо (36 гол) және Тьерри Анри (26 гол) клубтың тарихи үштік маусымында барлығы 100 гол соқты.

2009-10: Тарихи үш мәрте жеңімпаз

Максвелл «Интер» клубынан трансферді аяқтағаннан кейін, Жоан Лапорта «Барселона» мен «Интер» арасында Златан Ибрагимовичтің клубқа қосылуы, Этуо мен 46 миллион евроға алмасу туралы принциптік келісімге қол жеткенін растады. Ибрагимович «Барселонамен» келісімге келгеннен кейін, клуб Этуоның медициналық тексеруден өту үшін Миланға баратынын хабарлады. 2009 жылдың 27 шілдесінде Этуо медициналық тексеруден өтіп, «Интермен» бес жылға келісімшартқа отырды. Миландағы алғашқы баспасөз конференциясында ол өзі қалаған жерде екенін айтты және өзін Ибрагимовичпен салыстырудан бас тартып: «Мен Самюэль Этоомын және ешкіммен салыстыруды қаламаймын. Осы уақытқа дейін жеңіп келген жеңістерім есіміме лайықты құндылық беруге көмектеседі деп ойлаймын». 8 тамызда Этуо 2009 жылғы Италия Суперкубогінде дебюттік голын соқты. Екі аптадан кейін Этуо өзінің алғашқы Серия А матчында «Бариге» қарсы пенальтиден гол соқты. Келесі матчта, «Миланға» қарсы «Дерби делла Мадоннинада» Этуо пенальти алатын болды, себебі оны Дженнаро Гаттузо пенальти алаңында тоқтатып қалды; Милито пенальтиді соқты және Гаттузо сары карточка алып, соңында алаңнан қуылды. «Интер» матчты 4:0 есебімен жеңіп алды. Этуо 13 қыркүйекте «Пармаға» қарсы ойында тағы да гол соқты. Бұл оның Серия А матчындағы алғашқы голы болды. 2009 жылдың қыркүйек айының соңында Этуо «Интерге» трансфер болғаннан кейін «Барселонадан» 2,75 миллион фунт стерлинг талап етті. Бұл сома 2009 жылдың шілдесінде «Интердің» «Барселонаға» төлеген 17,7 миллион фунт стерлингтің (29 миллион АҚШ доллары) 15% құрады. Бұл талап испандық ережеге негізделген, бұл ереже бойынша ойыншы басқа испандық клубқа ауысқан кезде трансфер сомасының 15% алуға құқылы. Егер тараптар келісімге келмесе, мәселе сотқа берілуі мүмкін. Этуо өзінің алғашқы Серия А дублін 29 қазанда «Палермоға» қарсы 5:3 есебімен жеңіліс кезінде соқты, Марио Балотелли де екі гол соқты. 2009 жылдың 1 желтоқсанында Этуо «Алтын допқа» дауыс беруде бесінші орынды иеленді, оны оның бұрынғы «Барселона» командаласы Лионель Месси жеңіп алды. Сегіз күннен кейін ол команда үшін бірінші УЕФА Чемпиондар лигасының голын топтық кезеңнің соңғы матчында «Рубин Казаньға» қарсы соқты, нәтижесінде «Интер» өз алаңында 2:0 есебімен жеңіп, нокаут кезеңіне екінші орынмен өтті. Этуо Еуропада «Интердің» маңызды ойыншысы болды, 2009-2010 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының 16-орындық кезеңінің екінші матчында «Челсиге» қарсы жеңіске гол соқты, нәтижесінде «Интер» ширек финалға өтті. Ол өзінің алғашқы Италия кубогының голын 13 сәуірде «Фиорентинаға» қарсы жартылай финалдың екінші матчында соқты, нәтижесінде «Интер» «Артэмио Франчи» стадионында 1:0 есебімен жеңіп, жалпы есеп бойынша 2:0 есебімен финалға өтті. Этуо 5 мамырда клубпен өзінің алғашқы жүлдесін жеңіп алды, «Интер» «Олимпико» стадионында «Романы» 1:0 есебімен жеңіп, Италия кубогын жеңіп алды. Оның 12 Серия А голы «Интерге» соңғы турда «Сиеннаны» жеңгеннен кейін бес мәрте қатарынан чемпионатты жеңіп алуға көмектесті. 2010 жылдың 22 мамырында Этуо өзінің үшінші Чемпиондар лигасының финалында ойнады, «Интер» 45 жылдан бері алғашқы титулды жеңіп алу үшін «Баварияны» 2:0 есебімен жеңді; Милито екі голды да соқты, Этуо екінші голды дайындады. «Интердің» «Бавария Мюнхенге» қарсы жеңісімен ол екі түрлі командамен қатарынан үш жүлде жеңіп алған жалғыз ойыншы атанды.

2010-11: Бір маусымдағы ең көп гол, ең көп кубоктар және кету

2010 жылдың 21 тамызында Это’о екі гол соғып, «Интер» командасы «Романы» 3:1 есебімен жеңіп, Италия Суперкубогын жеңіп алды. «Интер» сапындағы алғашқы хет-тригін ол 2010 жылдың 29 қыркүйегінде УЕФА Чемпиондар лигасы аясында «Вердер Бремен» клубына қарсы өткізген матта соқты. «Интер» 4:0 есебімен жеңіске жетті, содан кейін Это’о: «Біз қарапайым болып қаламыз, себебі бізден жақсы командалар бар екенін жақсы білеміз, сондықтан әр ойынды жеке қарастырып, бізді қаншалықты алға алып кететінін көреміз» деді. Желтоқсан айында Это’о 2010 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатында өнер көрсетті; ол финалда «ТП Мазембе» клубына қарсы гол соқты, нәтижесінде «Интер» 3:0 есебімен жеңіске жетіп, жылдың бесінші трофейін жеңіп алды. Одан бөлек, ол турнирдің үздік ойыншысы деп танылды. 2010-2011 маусымында Серия А және Чемпиондар лигасы бойынша тамаша өнер көрсетіп, «Интер» командасының шабуыл шебінде маңызды рөл атқарды. 2011 жылдың 16 наурызында Это’о Мюнхенде тарихи ойын көрсетті, «Интер» командасы Чемпиондар лигасының аясында «Баварияны» 3:2 есебімен (жалпы есеп 3:3, сыртқы алаңда гол соққандықтан жеңіске жетті) жеңіп шықты. Это’о төртінші минутта алғашқы голды соқты және Уэсли Снайдер мен Горан Пандевке екі нәтижелі пас берді, соның арқасында «Интер» жеңіске жетті. Ойыннан кейін «Интер» президенті Массимо Моратти: «Это’оны клубқа әкелген келісім менің ең жақсы трансферім болды деуге қиын, бірақ бұл біз үшін өте пайдалы болды деп ойлаймын. Это’о – керемет ойыншы. Ибрагимовичтен ештеңе азайтуға ниетім жоқ, бірақ барлығы үшін Это’оны алу – үлкен жетістік болды. Сэмюэл – шынымен де ерекше тұлға» деді. 29 мамырда Это’о Италия кубогының финалында «Палермоға» қарсы екі гол соғып, «Интердің» 3:1 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті, соның арқасында ол маусымдағы голдарының жалпы санын 37-ге жеткізіп, өзі үшін жаңа рекорд орнатты. 2011 жылдың 25 тамызында Это’о жанкүйерлеріне ашық хат жолдап, «Интер Милан» клубынан кетуін хабарлады.

Анжи Махачкала

2011 жылдың 23 тамызында ресейлік "Анжи Махачкала" клубы "Интер" клубымен үш жылдық келісімге келді, бұл келісім Этуоны әлемдегі ең көп жалақы алатын футболшыға айналдырып, маусым сайын салықтан кейін 20 миллион еуро жалақы алуын қамтамасыз етті. Этуо "Анжи" сапындағы тұңғыш ойынын 2011 жылдың 27 тамызында "Ростовқа" қарсы өткізді, ол ойын аяқталуға 30 минут қалғанда алаңға түсті және 80-ші минутта Юрий Жирковтың пасынан теңестіре гол соқты. Этуо өз алаңында ЦСКА-ға қарсы 5:3 есебімен жеңілген кезде алғашқы голды енгізді, бұл нәтиже командасын чемпионат тобына ілігу үшін тағы екі ойын қалғанда "Краснодардан" 4 ұпайға жоғары қойды. 2012–13 жылғы Ресей Премьер-лигасының соңында Этуо маусымның үздік 33 ойыншысы тізіміне #1 оң жақ шабуылшы ретінде енді. "Анжи" клубының миллиардер иесі Сулейман Керимов 2013 жылдың тамызында клубтың амбицияларын төмендету және бюджетін күрт қысқарту туралы шешім қабылдап, ресей футболында сенсация тудырды. Осының салдарынан, бұрын клубты әлемдік деңгейге көтеру мақсатымен тартылған барлық жұлдыз ойыншылар трансфер нарығына шығарылды.

Челси

2013 жылдың 29 тамызында Этуо ағылшын Премьер-лигасының «Челси» клубымен құпия сомаға бір жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол «Челси» сапындағы алғашқы голын 2013 жылдың 19 қазанында «Кардифф Ситиге» қарсы матчта соқты, нәтижесінде «Челси» есепті ашты. 6 қарашада Чемпиондар лигасының «Шалке 04» командасына қарсы ойынында Этуо екі гол соқты, командасы 3:0 есебімен жеңіске жетті. 2014 жылдың 19 қаңтарында Этуо лигадағы алғашқы ойынында «Челси» үшін Премьер-лигадағы тұңғыш хет-тригін жасады, бұл «Блюз» командасының «Стэмфорд Бридж» стадионында «Манчестер Юнайтедті» 3:1 есебімен жеңуіне көмектесті. 8 наурызда Этуо «Челсидің» «Тоттенхэм» клубын 4:0 есебімен жеңген матчында гол соқты. Бұл оның клубтық мансабындағы 300-ші голы болды. Чемпиондар лигасының 1/16 финалында «Галатасарайға» қарсы өткен екінші ойында Этуо маусымдағы онінші голын соғып, «Блюз» командасын төртінші минутта алға шығарды, бұл матчты 2:0 есебімен жеңіп шықты. Этуо 22 наурызда «Арсеналға» қарсы матчтың бесінші минутында тағы да гол соғып, жақсы формасын сақтап қалды. Алайда, ол он минуттан кейін шағын жарақат алғаннан кейін Фернандо Торреске ауыстырылды, ал «Челси» матчты 6:0 есебімен жеңіске жеткізді.

Эвертон

2013-14 маусымының соңында Этуоның «Челси» клубымен келісім шарты аяқталды, ал 2014 жылдың 26 тамызында ол Англия Премьер-лигасындағы «Эвертон» клубына қосылды, екі жылдық келісім шартқа отырды. Ол төрт күннен кейін дебют жасады, «Челсиге» қарсы өткен ойында 3:6 есебімен ұтылып, бір гол соқты. 26 қазанда Этуо «Эвертон» сапында дубль жасады, алғашқы голды соққымен енгізіп, алаңнан тыс жерден әдемі соққы берді, нәтижесінде «Эвертон» «Бернлиді» 3:1 есебімен жеңді. Ол «Эвертонмен» УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы болғысы келетінін айтты, бұл турнирде ол бұрын жеңіске жеткен емес. Алайда, Этуо өзінің «Эвертон» сапындағы алғашқы маусымының ортасында клубтан кетіп қалды, барлық турнирлерде 20 ойын өткізіп, 4 гол соқты. 2015 жылдың 25 маусымында Этуо үш жылдық келісім шартқа сәйкес түрік клубы «Антальяспор» құрамына қосылды. Ол 2015 жылдың 15 тамызында «Истанбұл Башакшехир» клубына қарсы лига матчында дебют жасады, екі гол соқты және «Антальяспордың» 3:2 есебімен жеңіске кенелуіне көмектесті. Этуо маусымды жарқын бастады, алғашқы 15 ойында 13 гол соқты және 7 желтоқсанда бұрынғы бапкер Юсуф Шимшек қызметтен босатылғаннан кейін команданың уақытша ойыншы-бапкері болып тағайындалды. Ол 2016 жылдың 6 қаңтарында Жозе Мораис Шимшек орнына тұрақты бапкер болып тағайындалғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. 2018 жылдың 31 қаңтарында, «Антальяспор» клубымен өзара келісім бойынша жол айырғаннан кейін, Этуо екі жарым жылдық келісім шартқа сәйкес лигадағы қарсыласы «Коняспор» клубына қосылды. 2018 жылдың тамызында ол Катар клубымен келісім шарт жасады. 2019 жылдың ақпан айында ол тағы бір жыл футбол ойнауға ниетті екенін мәлімдеді. 2019 жылдың 7 қыркүйегінде Этуо футболдан зейнеткерлік жариялады.

Халықаралық мансап

1997 жылы 9 наурызда Этуо Камерун құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 16 жасқа толған күнінен бір күн бұрын Коста-Рикаға қарсы өткізді. Бұл кездесуде команда 5:0 есебімен жеңілді. 1998 жылы 17 маусымда Италияға қарсы өткен 1998 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі ойында Этуо жасы 17-ге толып, үш ай болғанда алаңға шықты. Ол турнирдегі ең жас ойыншы болды. 2002 жылы 6 маусымда Сауд Арабиясына қарсы өткен топтық кезеңдегі матчта Этуо жеңіс голын соқты, бұл 2002 жылғы ФИФА Әлем чемпионатындағы оның жалғыз голы болды. Бұл жеңіс Камерунның турнирдегі жалғыз жеңісі еді. Этуо 2000 және 2002 жылдардағы Африка Ұлттары Кубогын жеңген құраманың құрамында болды және 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында алтын медальді жеңіп алды. 2003 жылғы Конфедерациялар Кубогында, Камерунның екінші орын алған турнирінде, ол 19 маусымда Бразилияға қарсы өткен топтық кезеңдегі матчта 1:0 есебімен жеңіске жеткен кезде жалғыз голын соқты. Этуо Тогода өткен Африка футболшысының марапаттау рәсіміне қатысу үшін жартылай финалдық жаттығулардан тыс қалды. 2008 жылғы Африка Ұлттары Кубогында Этуо 2008 жылдың 26 қаңтарында Замбияға қарсы өткен матчта соққан пенальти голымен турнир тарихындағы ең көп гол соққан ойыншылардың қатарында (Лоран Покумен бірге) көш бастады. 30 қаңтарда Суданға қарсы өткен келесі ойында Этуо тағы бір пенальти голын соқты және турнирдің барлық уақыттағы үздік бомбардирі атанды, содан кейін сол матчта тағы бір гол соқты, осылайша Ұлттар Кубогындағы голдарының саны 16-ға жетті. Ол екінші рет қатарынан турнирдің үздік бомбардирі атанды, 2006 жылғы көрсеткішімен (бес гол) теңесті. 2008 жылдың 1 маусымында Этуо баспасөз мәслихатында журналист Филипп Бониге бас соқты. Бони жарақат алды, бірақ Этуо кейін оқиғаға өкініш білдіріп, Бонидің медициналық шығындарын төлеуге уәде берді. 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының іріктеу матчында Габонға қарсы өткен ойында Этуо 68-ші минутта гол соқты. Ол үйдегі ойында да тағы бір гол соқты. Іріктеу кезеңінде ол сегіз голмен көзге түсті. Этуо Мароккоға қарсы өткен іріктеу матчында гол соқты, осылайша Камерун 2010 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында қатысу құқығын алды. 2010 жылдың 19 маусымында Этуо Камерунның Данияға қарсы 2010 жылғы Әлем чемпионатының топтық кезеңіндегі матчында Кристиан Пульсеннің қатесінен гол соқты. Камерун ақырында ойынды 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады және Әлем чемпионатына қатысу жолымен шығып қалды. Этуо бұл оның мансабындағы ең үлкен көңіл көшіру екенін айтты. 2010 жылдың желтоқсан айында Этуо төртінші рет Африканың үздік футболшысы атанды, бұл көрсеткіш бойынша бірінші болып рекорд жасады. 2011 жылдың 16 желтоқсанында Камерун футбол федерациясы Этуоны 15 ойынға қатысудан шеттету туралы шешім қабылдады, себебі команда осы жылдың басында Алжирге қарсы жолдастық матчты өткізуден бас тартқан. 2012 жылдың қаңтарында бұл шешім сегіз айға қысқартылды, яғни Этуо тек төрт ресми матчты өткізіп алмады. Бұл өзгеріс Камерун президенті Пол Бияның ресмилерден бұл даулы санкцияны қайта қарастыруды сұрағаннан кейін жасалды. 2012 жылдың 27 тамызында Этуо 2013 жылғы Африка Ұлттары Кубогына іріктеу матчтарының бірінші кезеңінде Кабо-Вердемен кездесуге қатысты, бірақ шабуылшы "әуесқойлық және нашар ұйымдастырылған" ұлттық командаға наразылық ретінде ойнаудан бас тартты. Камерун премьер-министрі Филемон Янның араласуынан кейін Этуо екінші кезеңге оралуға келісті. Алайда, Этуоның оралуы Камерунға бірінші ойындағы 0:2 есебімен жеңілістің орнын толтыруға жеткіліксіз болды, ал "Жүректенбейтін арыстандар" Ұлттар Кубогына қатыса алмады. 2013 жылдың 23 наурызында Этуо 2014 жылғы Әлем чемпионатына іріктеу матчында Тогоға қарсы өткен ойында пенальтиден гол соқты, осылайша Камерун құрамасы сапында 16 айдан кейін алғашқы голын соқты. Ол сол матчтың 82-ші минутында жеңіс голын соқты, осылайша Камерун іріктеу тобында көш бастады. 2013 жылдың қарашасында ол команданың Туниске қарсы өткен плей-оффтағы 4:1 есебімен жеңіліске ұшырауына қарамастан, Әлем чемпионатына қатысу құқығын жеңіп алды. 2014 жылдың маусым айында Этуо Камерун құрамасына 2014 жылғы ФИФА Әлем чемпионатында қатысу үшін шақырылды, осылайша отандастары Жак Сонго'о және Ригоберт Сонгтан кейін турнирде төртінші рет қатысқан үшінші африкалық футболшы атанды. 2014 жылдың 27 тамызында "Эвертонға" қосылғаннан кейін Этуо халықаралық жарыстардан зейнеткерлікке шыққандығын жариялады.

Ойын стилі

Этуо жылдам, күшті және энергияға толы шабуылшы болды, ол төзімділігімен, еңбекқорлығымен, әуедегі шеберлігімен және бас және аяқтарымен нақты соққы беру қабілетімен танымал еді. Жақсы техникасы, гол алдындағы сабырлылығы және басқа шабуылшылармен өзара әрекеттесуге бейімділігі бар, қуатты және нәтижелі гол соғушы Этуо көбінесе орталық шабуылшы ретінде ойнады, бірақ ол командалық ойыншы да болды; шындығында, Жозе Моуриньюдің басшылығымен «Интерде» ойнаған кезінде, ол алаңдағы басқа да бірнеше позицияларда ойнап, айқын тактикалық зиялылығы мен әмбебаптығын көрсетті. «Интердің» 2009–10 жылғы үш жүлделі маусымында Этуо құрамда маңызды рөл атқарды және Моуриньюдің 4–2–3–1 схемасында қанатта немесе тіпті сол жақтан шабуылдаушы жартылай қорғаушы ретінде пайдаланылды, онда ол көбінесе өзінің ойынмен және доптан тыс еңбекқорлығымен командасына шығармашылық және қорғаныс жағынан көмектесуі керек болды, бұл оны жиі кері қарай қозғалуға мәжбүр етті. Чемпиондар лигасының жартылай финалының қайта матчінде, бұрынғы клубы «Барселонаға» қарсы, Этуо Тиаго Моттаның даулы шығарылуынан кейін импровизациялық оң жақтан шабуылдаушы қорғаушы немесе қанатты қорғаушы ретінде өзінің еңбекқорлығы мен әмбебаптығын тағы да көрсетті. Этуо өзінің мансабында лидерлік қасиеттерімен, мүмкіндікті пайдалануымен және психологиялық тұрақтылығымен де танымал болды. Ең жақсы күйінде Этуо сарапшылар тарапынан әлемдегі ең үздік шабуылшылардың бірі деп есептелді; ол Джордж Веа және Дидье Дрогбамен қатар Африканың үш ең ұлы шабуылшысының бірі саналады. Жасы ұлғайған сайын жылдамдығын жоғалтса да, ол шабуылшы ретінде тұрақты гол соғуын сақтап қалды, себебі ол жақсы позицияға түсуге және шабуылдау әрекеттерін дұрыс уақытта жасауға қабілетті болды, бұл оның 2014 жылғы 30 тамызда «Челсиге» қарсы өткен ойындағы 6–3 есебімен соққан голында көрінді. Жылдамдығы мен гол соғу қабілетінен басқа, Этуо өзінің бірінші сенімді қозғалысымен, допты жақын бақылауымен және пас беру қабілетімен де танымал болды; тіпті қартайған шағында да, ол өзінің дриблинг шеберлігін сақтап, қорғаушыларды жеңіп, командаластары үшін мүмкіндіктер жасау үшін пайдаланды. Отыз жасқа толғаннан кейін Этуо гол соққанда «қарт кісі» имиджін қолданды – бұл Жозе Моуриньюдің оның тым ескі екені туралы айтқандарына жауап болды, ол еңкейіп, көзге көрінбейтін таяқпен баяу жүре бастады, бұл мереке EA Sports-тың FIFA 18 видео ойынында көрсетілді.

Камерун футбол федерациясының (FECAFOOT) президенті

2021 жылдың 11 желтоқсанында Этуо Камерун футбол федерациясының (FECAFOOT) президенті болып сайланды.

Жеке өмір

Это Яунде қаласының маңындағы Нкон жерінде туған. Оның екі бауыры да футболшы: Дэвид және Этьен. Этоның төрт баласы бар: Маэль, Этьен, Сиена және Линн. 2007 жылдың 6 шілдесінде ол ұзақ жылдар бойы сүйген әйелі Жоржеттке үйленді. Жоржетта – Сиена мен Линннің анасы, олар екеуі де Парижде бірге тұрады. 2007 жылдың 17 қазанында ол испан паспортын алды. 2020 жылдың 9 қарашасында Это көлік апатына ұшырады, оның 4x4 көлігі автобуспен бетке-бет соқтығысты. Апаттан Этоның жарақаттанбағаны хабарланды. Автобус жүргізушісі оқиға орнынан қашып кетуге тырысты, бірақ ұсталып полиция бөлімшесіне жеткізілді. 2015 жылдың қараша айында Это Сьерра-Леонедегі Каффу Булом тайпасының басқарушысы болып тағайындалды. Ол Сьерра-Леонеде ФИФА-ның «Денсаулық үшін 11, Эболаға қарсы 11» бағдарламасы аясында сапармен болған. Сондай-ақ ол француз клубы «Пари Сен-Жерменнің» жанкүйері.

Расизм

Этуо карьерасы барысында кейбір сыртқы матчтарда нәсілдік қорлыққа ұшыраған. Ол, заманауи жоғары деңгейдегі ойыншылардың бірі ретінде, осы қорлыққа наразылық білдіріп, алаңнан кетуге әрекеттенген және осы тәжірибесін ашық сынаған. 2005 жылдың ақпан айында «Реал Сарагоса» сапындағы матчта Этуо «Сарагоса» жанкүйерлерінің расистік әзілдеріне ұшырады, олар ол допты иеленген сайын маймылға ұқсатып әндер айта бастады. Алайда, төреші Фернандо Кармона Мендес матч туралы есепте осы оқиғаларға ештеңе жазбады, көрермендердің мінез-құлқы «қалыпты» екенін ғана атап өтті. Екі жанкүйер ұсталып, басқа көрермендер полицияға хабарлағаннан кейін бес айға спорттық іс-шаралардан шеттетілді. Кейін Этуо жазаның жеткіліксіз екенін және «Ла Ромареда» стадионы кем дегенде бір жылға жабылуы керек екенін мәлімдеді. Бірақ оның жаттықтырушысы, Суринам тегінен шыққан Фрэнк Рийкаард, оған футболға назар аударып, оқиға туралы әңгімелеуді тоқтатуды айтты. Келесі маусымда «Сарагоса» жанкүйерлерінің расистік әндеріне қайта ашуланған Этуо, наразылық ретінде алаңнан кетуге тырысты. Оның командаластары араласып, оны ойынды жалғастыруға көндірді. Испан трибуналарындағы жанкүйерлерден жиі нәсілдік қорлық көріп, Этуо отбасы мүшелерін матчтарға алып баруды тоқтатты. Ол былай деді: «Бұл мені жеке қатты әсер етті. Ойыншылардың, көшбасшылардың және БАҚ-тың бірігіп жұмыс істеуі керек, сонда ғана ешкім терісінің түсіне байланысты кемсінілмеуі керек. Қазіргі уақытта мен балаларымның футбол матчтарына бармағанын қалаймын. Олар балаға түсіндіру қиын нәрселерді естуге мәжбүр. Олардың осыған ұшырауынан сақтану жақсы». 2010 жылдың 17 қазанында «Серия А» чемпионатында «Кальяри» командасына қарсы өткен ойында, үш минуттан кейін төреші ойынды тоқтатып, Этуоға қатысты расистік әндер айтып жатқан «Кальяри» жанкүйерлеріне ескерту жасады. Ойын қайта басталғаннан кейін, стадионның қалған бөлігі матч тоқтатылмауы үшін расистік әндерді басуға тырысып, қатты шу көтерді. «Интер» командасы 39-шы минутта Этуоның голымен 1:0 есебімен жеңіске жетті.