Бадджерлердің қоныстары

Кіріспе

Бәзілдің қонысы

Бәзілдің қонысы – бәзілдің жер астындағы үйі. Ол әдетте туннельдер желісінен және көптеген кіреберістерден тұрады. Ең ірі қоныстарда 15 немесе одан да көп жануарлар сыйып, ондаған туннельдер мен 40-қа дейін кіреберіс болуы мүмкін. Мұндай күрделі, кең қоныстарды бәзілдер көп жылдар бойы салады. Оңтүстік Англиядағы бір қоныс 2000 шаршы метрден астам аумақты алып жатыр – нақты өлшеуге әлі тырысылмаған. Германияның солтүстік-шығысындағы тағы бір қоныс он мың жылдан бері пайдаланылып келеді. Қоныстар әдетте құм сияқты жұмсақ, қазуға ыңғайлы және кейбір жамылғылары бар еңіс жерлерде қазылады. Қоныстағы туннельдер әдетте жер бетінен бірнеше метр тереңдікте орналасқан және ұйықтауға немесе балаларын тәрбиелеуге арналған үлкен бөлмелерді қамтиды. Бұл бөлмелер шөп, сабан, құрғақ жапырақтар немесе қызылжапырақ сияқты құрғақ төсек материалдарымен төселген. Туннельдер биіктігінен гөрі ені кең, әдетте ені биіктігінен артық, бұл бәзілдің дене бітіміне сәйкес келеді. Бәзілдер қазған топырақ қоныстың төменгі беткейінде үлкен үйінділер құрайды. Бұл үйінділердің арасында ескі төсек материалдары, ерекше сызаттар бар тастар және кейде бұрын өлген бәзілдердің сүйектері де кездеседі. Көптеген қоныстарда бірнеше пайдаланылатын кіреберістер, сирек қолданылатын бірнеше кіреберістер және тоқтатылған кіреберістер болады. Қоныстар әрқашан топырақтан қазылмайды. Кейде олар сарайдың астында, ағаш немесе тас үйіндісінде орналасады. Бәзілдер оларды адамдар салған құрылыстардың астынан да қазады, мысалы, үйдің іргетасынан, бетон тротуарлардан және тас жолдардан. Бұл құрылыстардың құлауына және зақымдануына әкелуі мүмкін. Бәзілдер колониясы көбінесе бірнеше қонысты пайдаланады: колонияның ортасында орналасқан үлкен негізгі қоныс, онда колонияның көп бөлігі тұрады, және бір немесе бірнеше кішірек шеткі қоныстар. Шеткі қоныстарда екі-үш кіреберіс болуы мүмкін және оларды жақын маңдағы азық-түлік жеткілікті болған кезде немесе күзде негізгі қоныс жылғы жас бәзілдермен толған кезде колонияның азаматтары пайдаланады. Бәзілдер әдетте таң сәттерінде қоныстарына қайтып, кешпен шығады. Суық аймақтарда қоныстар жердің қатып қалмайтын тереңдігінен төмен қазылады, ал кланның барлық мүшелері бір бөлмеде ұйықтайды, мүмкін дене жылуын бөлісу үшін. Кейде бәзілдер пайдаланбайтын қоныстарға немесе қоныстардың бөліктеріне қоян немесе түлкілер қоныстанады.

A sett or set is a badger's den. It usually consists of a network of tunnels and numerous entrances. The largest setts are spacious enough to accommodate 15 or more animals with up to of tunnels and as many as 40 openings. Such elaborate setts with extensive tunneling take many years for badgers to complete. One sett in Southern England spreads over an estimated area in excess of 2,000 square metres – precise measurement has not been attempted. Another sett, in north eastern Germany, has been shown to have been in use for over ten thousand years. Setts are typically excavated in soil that is well drained and easy to dig, such as sand, and situated on sloping ground where there is some cover. Sett tunnels are usually between beneath the ground, and they incorporate larger chambers used for sleeping or rearing young. These chambers are lined with dry bedding material such as grass, straw, dead leaves or bracken. Tunnels are wider than they are high, typically around wide by high, which matches a badger's wide and stocky build. The material excavated by the badgers forms large heaps on the slope below the sett. Among this material may be found old bedding material, stones with characteristic heavy scratch marks, and sometimes even the bones of long dead badgers cleared out by later generations. Most setts have several active entrances, several more that are used rarely, and some that have fallen into disuse. Setts are not always excavated entirely in soil. Sometimes they are under the shelter of a shed, or in a pile of timber or rocks. Badgers also excavate them under man made structures like building foundations, concrete sidewalks, and paved roadways. This can lead to subsidence, and other damage to such structures. Badger colonies often use several setts: a large main sett in the center of a colony's territory and occupied by most of a colony's members, and one or more smaller outlier setts. Outlier setts may have only two or three entrances and may be used by a small number of colony members when nearby food sources are in season or in autumn when the main sett is crowded with the year's young. Badgers typically retreat to their setts at daybreak and come out at dusk. In cold regions, setts are dug below the level at which the ground freezes, and all members of the clan sleep in the same chamber, possibly to share body heat. Sometimes setts or parts of setts that are not being used by badgers are occupied by rabbits or foxes.

Құқықтық қорғау

Ұлыбританияда 1992 жылғы "Басгерлерді қорғау туралы" заңы барс жатақтарын бұзудан немесе жоюдан қорғайды.