Кіріспе
1094–1121 жылдар аралығында Фатимидтердің уәзірі Әл-Афдал Шаханшах (الأفضل شاهنشاه; Лавендалиус / Элафдалио; 1066 – 11 желтоқсан 1121), туған аты Әбу әл-Қасым Шаханшах бин Бадр әл-Жамали, Мысыр Фатимид халифаларының уәзірі болған. Кейінгі деректерде ол әл-Малик әл-Афдал ("тамаша патша") атанғаны айтылса да, замандас көздері бұл ақпаратты растамайды.
Al Afdal Shahanshah (الأفضل شاهنشاه; Lavendalius/Elafdalio; 1066 – 11 December 1121), born Abu al Qasim Shahanshah bin Badr al Jamali, was a vizier of the Fatimid caliphs of Egypt. According to a later biographical encyclopedia, he was surnamed al Malik al Afdal ("the excellent king"), but this is not supported by contemporary sources.
Билікке көтерілу
Ол Акрада, мұсылман болған армян мамлюгі Бадр әл-Жамалидің ұлы болып дүниеге келді. Бадр 1074 жылдан 1094 жылы қайтыс болғанға дейін Каирдегі Фатимидтердің визирі болды, содан кейін оның орнына әл-Афдал келді. Халифа Аль Мустансир Билла көп ұзамай қайтыс болды, ал әл-Афдал Аль Муста'лидің үлкен інісі Низар ибн әл Мустансирдің орнына баласын халифа етіп тағайындады. Низар 1095 жылы көтеріліс жасады, бірақ жеңілді. Бұл әл-Афдал мен Низардың жақтастары, бастысы Хасан ибн Сабах және оның Низари Исмаили тобы, сондай-ақ «Жасампаздер» ордені деп белгілі болған топ арасындағы шиеленіске әкелді. Осы кезде Палестинадағы Фатимидтердің билігі Селжұқ түркілерінің келуімен әлсіреген еді. 1097 жылы ол Селжұқтардан Тирді басып алды, ал 1098 жылы Иерусалимді басып алып, оның Артукид әкімі Илғазиді қуды да, оның орнына Фатимид шенеунігі Ифтихар әл-Дауланы тағайындады. Әл-Афдал Палестинаның көп бөлігін, кем дегенде уақытша, Фатимидтердің бақылауына қайтарды. Әл-Афдалдың үлкен визирьлік сарайы (Каир қаласының қабырғасынан тыс, Нил өзенінің жағасында салынған) да із-түзсіз жоғалып кетті. Әл-Афдалдың тұсында халифалар өздерінің сарайларында, жұртшылықтың көзінен жасырынып, тіпті салтанатты міндеттерінен де айырылды, оларды әл-Афдал өзіне алды. Визирь тіпті көптеген қоғамдық шараларды және мерекелерді халифа сарайынан өзінің сарайына, 1106-1108 жылдары салынған сарайға көшірді.