Кіріспе

Фалероне – Италияның Марке аймағындағы Фермо провинциясындағы қала және коммуна, Урбисаглияның оңтүстік-шығысында орналасқан. Фалероне қаласынан шамамен 2 км қашықтықтағы Пьяне-ди-Фалероне ауылында ежелгі Рим қаласы Фалерио Пикенус қаласының әсерлі қалдықтары сақталған.

Тарих

Фальерио Пикенус, бәлкім, Август 29 ж.б. Актиум шайқасындағы жеңісінен кейін өз ардагерлері үшін колония ретінде құрылған. Тенна өзені жазығындағы бұл аймақта ежелгі заманнан бері Пикендер тығыз қоныстанған, ал қала Пикенум аймағында маңызды орталыққа айналды. Домициан тұсында Фальерио және Фирмум тұрғындары арасында Фирмум аумағынан (триумвирлер қайта отарлаған) алынған жерлерге байланысты дау туды. Бұл жерлер жаңа қоныс салушыларға бөлінбегенімен, Фирмум халқына қайтарылмады. Император, Фальериода қоладан табылған жарлығының көшірмесі арқылы, Фальерио халқының пайдасына шешім шығарды, соның салдарынан осы жерді иеленгендер оны өздерінде қалдыруға тиіс болды. Кейінгі Антикалық дәуірде қала құлдырады, ал орта ғасырларда жергілікті биліктердің тарихын өтті.

Қала

Аймақтың экономикалық және стратегиялық маңызы Тенна өзеніне жақын орналасуынан және Фермодан келген жолдың тоғысқан жерінен туындады: бір тармағы өзен бойымен Асколиге, екіншісі Урбс Сальвияға қарай бағытталған. Қаланың тікбұрышты (Гипподамия) көше жоспары екі тікбұрышты осьтің төңірегінде құрылған: солтүстік-оңтүстік бағыттағы, қазіргі Виа дель Поццоға сәйкес келетін кардо және театрды амфитеатрмен шығыстан батысқа байланыстыратын декуманус. Осы екі басты көшеден екінші деңгейдегі көшелер тармақтанып, қалалық құрылымды құрады. Қала периметрі шамамен екі мильге созылды.

Негізгі көрікті жерлер

1838 жылы шамамен 1600 орындық театрдың маңызды қалдықтары қазылып алынды және олар әлі де көрініп тұр. Август дәуіріне жатса да, Тиберий кезінде аяқталып, кейін бірнеше рет жаңартылған монументалды құрылыстың алғашқы екі деңгейі, оркестр, екі жақтағы кіреберістер, просцена және сахналық құрал-жабдықтардың қалдықтарын әлі де тамашалауға болады. Кавеаның диаметрі шамамен 50 метр, ал үшінші деңгейі күмбезді галереяның үстінде, аркалы қасбетпен орналасқан, оның көптеген негіздері бұрын мәрмәрмен жабылған жартылай бағаналармен сақталған. Оркестрді бөліп тұратын просцена да жақсы сақталған, оның құрылымы жартылай дөңгелек нишалардан тұрады және мәрмәрмен әсемделген. Театр 1777 жылы алғаш рет қазылғанда, Римдегі Папа Пий Клементин мұражайын байыту мақсатымен, қабырғалары әлі де түрлі-түсті мәрмәр және қоламен әшекейленген еді. Театрдан екі Церера мүсіні табылды, ал тағы екеуі Луврде сақтаулы. Қаладағы оның жоғары мәртебесі Дива Фаустинаның (император Антонин Пийдің әйелі) діни қызметкері Антония Пицентинаның б.з. II ғасырының ортасында сыйға тартқан мүсіндерімен көркейтілгенін көрсетеді. Амфитеатр б.з. I ғасырына жатады және 6000 көрерменді қабылдай алатын. Оның эллипстік жоспарының негізгі шығыс-батыс осі 120 метрге жетеді, ал кіші осі шамамен 105 метрді құрайды. Онда он екі кіреберіс есік болған деседі, олардың төртеуі тікелей аренаға, ал қалған сегізі трибунаға және үш түрлі орынға бөлінген орындықтарға апарған. Екі аралықта "Багно-делла-Регина" деп аталатын су қоймасы және ванналардың қалдықтары орналасқан.

Табылды

Фалеронда қалған Де Миницис коллекциясының бір бөлігі 1928 жылы жеке тұлғалар сыйлаған басқа да табылған заттармен бірге қала әкімшілігіне (Ратушаға) көшірілді. Соңғы жылдары толығымен жаңартылып, кеңейтілген бұл коллекция кейіннен бұрынғы Сан-Франческо монастырының екі қанатында орналастырылды. Музейде үш үлкен мүсін, соның ішінде Антонин дәуірінен екі әйел-екіз және тога киген бір мүсін сияқты маңызды табылған заттар бар. Сондай-ақ, эллинистік дәстүрдегі еркек мүсіні, жас құдайдың мәрмәр торсы (мүмкін Эрос) және әйел басы да бар. Басты табылған заттардың қатарында басы жоқ Геракл мүсіні мен ер құдайдың кішкентай торсы да бар. Эпиграфиялық бөлімде жазулардың бай коллекциясы жиналған, олардың ішінде Август дәуірінде Октавияға арналған және Купра құдайына арналған ескерткіштер ең маңыздылары. Бөлімнің бір бөлігін 82 жылғы Домицианның рескриптісі жазылған қола тақташа құрайды, ол Фалерондықтар мен Ферманилер арасындағы шекаралық аумақтарға байланысты дауды реттеуге қатысты. Фальерио Пикенустан табылған көптеген заттар Италия мен шетелдегі маңызды музейлерде де көрсетілуде. Анконадағы Марке ұлттық археологиялық мұражайында мозаика және басқа да сәулет элементтері сақталса, ал Париждегі Луврде Персей мен Нике мүсіндері қойылған. Ватикан мұражайларында құнды мозаикалық еден экспонат ретінде көрсетіледі, ал жақын орналасқан Фермода император Августтың басы мен қоладан жасалған таразы сақталуда.