Кіріспе

Ежелгі Рим күнтізбесі дәуірі
жыл нөмірлеу жүйесі

Ab urbe condita (; "Қаланың құрылуынан бастап"), немесе anno urbis conditae (; "қала құрылғаннан бергі жыл"), AUC немесе AVC деп қысқартылып, Римнің дәстүрлі құрылған жылы – б.з.б. 753 жылдан бергі жылдарды көрсетеді. Бұл ежелгі Римдегі белгілі бір жылды көрсету үшін антикалық және классикалық тарихшылар қолданған тәсіл. Римнің құрылуының дәстүрлі жылына сәйкес, б.з.б. 1 жыл AUC 753 деп жазылса, ал б.з. 1 жыл AUC 754 болады. Рим империясының б.з.б. 27 жылы құрылуы AUC 727 жылға сәйкес келеді. Ал қазіргі жыл AUC болады.

Бұл терминді пайдалану Ренессанс кезінде жиі кездесетін, онда редакторлар кейде жариялаған римдік қолжазбаларына AUC қосып, бұл конвенция антикалық дәуірде кеңінен қолданылған деген жаңылыс пікір тудырған. Шындығында, римдіктердің жылды анықтаудың басты әдісі сол жылы қызмет еткен екі консулды атау болған. Кейінгі антикалық дәуірде, Диоклетиан кезеңінде б.з. 293 жылдан кейін Рим Египтінде, ал Юстинианның бұйрығымен Византия империясында б.з. 537 жылдан бастап патшалық жылдар да қолданылған.

Маңыздылығы

Рим мемлекеті Тит Помпоний Аттик пен Маркус Теренций Варро жасаған Варрония хронологиясын қабылдағанға дейін, қаланың құрылған уақытына қатысты көптеген әртүрлі даталар болған. Бұл шатасу AUC күнін пайдалану үшін бір күнді канондық деп таңдауды қажет етті. Фрагментарлы дереккөздерден құрылған және шамамен б.з.б. 340 жылы абсолютті оқиғалардан шамамен төрт жылға қате болған Варрониялық хронология қаланың құрылуын б.з.б. 753 жылдың 21 сәуіріне белгіледі. Бұл күнді, ықтимал, механикалық есептеу арқылы анықтаған, бірақ Август дәуірінің fasti Capitolini қабылдаған дәстүрлі дата болып саналады. Клавдийдің тұсында бұл есептеу замандас есептеулердің орнын басып кетті. Қаланың жылдығын тойлау императорлық үгіт-насихаттың бір бөлігіне айналды. Клавдий бірінші болып қаланың құрылғанына 800 жыл толуына орай, 47 жылы салтанатты мерекелер өткізді. 121 жылы Адриан, ал 147 және 148 жылдары Антонин Пий осыған ұқсас мерекелер өткізді. 248 жылы араб Филипп Римнің бірінші мыңжылдығын, Римнің ондық сакулумы үшін Ludi saeculares-пен бірге атап өтті. Оның билік еткен кезіндегі монеталар мерекелерді еске түсіреді. Императорлық таққа талапкер Пакацианның бір монетасында "[мың бірінші жыл]" деп жазылған, бұл империя азаматтарының жаңа дәуірдің басталғанын сезінгенін көрсетеді, яғни Sæculum Novum.