Кіріспе

Ішкі жану қозғалтқыштарының суық ауа райында іске қосуға көмектесетін жылыту жүйесі. Суық климатта қозғалтқышты іске қосу алдында жылыту үшін блокты жылытқыш пайдаланылады. Олар көбінесе автомобильдердің қозғалтқыштарында қолданылады, алайда ұшақтардың қозғалтқыштарында да қолданылған жағдайлар бар. Блокты жылытқыштың ең көп таралған түрі – қозғалтқыш блогының ішіне орнатылған электрлік жылыту элементі.

Қарастырылатын мәселелер

Көлік құралын басқарушының электр қуатына қол жеткізуі қажет. Суық аймақтарда тұрғындарға, қызметкерлерге немесе студенттерге арналған тұрақтарда, сондай-ақ ақы төленетін қоғамдық тұрақтарда электр розеткалары болуы мүмкін. Басқарушы, кететін кезде қуат сымын міндетті түрде ажыратуы керек. Ажыратуды ұмыту қуат сымына немесе көлік құралына зақым келтіруі мүмкін. Қар құйғаннан кейін сым қардың астында көрінбей қалуы мүмкін. Тұрғын үйлер маңындағы түнгі тұрақтарда ұзартқыш сымды жаяу жолдан өткізуге рұқсат етілмейді. Қозғалтқышты жылытуға жұмсалатын энергия қосымша шығыс тудырады. Дегенмен, отынның үнемделуі көбінесе осы шығысты өтемелейді, әсіресе, жылыту уақытын күтілетін басталу уақытынан бұрын шамамен 4 сағатқа дейін шектеу үшін таймер қолданылса. Қажетті сақтық шараларын сақтап, керосинмен жұмыс істейтін жылытқышты пайдалануға болады.

Қолданылуы

Блокты жылытқыштар көбінесе АҚШ-тың солтүстігі, Канада, Ресей және Скандинавия сияқты суық қыста бар аймақтарда қолданылады. Блокты жылытқыштардың кеңінен қолданылатын кейбір елдерде автотұрақтарда оларды қуатпен қамтамасыз ету үшін электр розеткалары орнатылған. 1970 жылдарда блокты жылытқыштардың қызып кету уақытын сынау кезінде, көлікті іске қосу алдында блокты жылытқышты төрт сағаттан артық жұмыс істетудің пайдасы шамалы екені анықталды. Бастапқы температураға қарамастан, алғашқы төрт сағатта салқындатқыш температурасы шамамен 4 градусқа көтерілді. Қоршаған орта температурасы әртүрлі болған төрт сынақ жүргізілді; жылытқышты тағы екі сағатқа пайдалану температураны тағы да 2 градусқа ғана көтерді. Осы кезеңдерде қозғалтқыш майының температурасы бар болғаны 2 градусқа ғана өсті.

Тарих

Бастау алдында поршенді қозғалтқыштарды алдын ала қыздырудың алғашқы мысалы 1930 жылдары Солтүстік Канадада болды, онда авиаторлар радиалды қозғалтқыштарды өшіруге және қайта іске қосуға дайындау үшін, нөлден төмен температураның әсерін азайтуға жауапты ұшу инженерлерімен бірге ұшты. Ұшу инженері түнде майды шелектерге құюға және қозғалтқыш пен май шелектерін қозғалтқышқа оралған жамылғымен және «соққы құмырасы» деп аталатын құрылғы арқылы алдын ала қыздыруға жауапты болды – бұл, негізінен, ұшу алдында бірнеше сағат бойы қолданылатын керосинмен жұмыс істейтін шағын жылытқыш. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс ұшқыштары 1941 жылғы Совет Одағындағы қыс науқанында алғаш рет сезілген суықтың салдарынан, өздерінің Мессершмитт Bf 109 ұшақтарының қозғалтқыштарында майдың қатуын тоқтата алмады. Ұсталған совет ұшқышы оларға ұшақтың май багіне авиациялық отынын құюдың майды ерітетінін көрсетті. Тағы бір шешім, сонымен қатар советтерден алынған, – қозғалтқыштың айналасындағы кеңістікте отынды тұтандыру. Алғашқы автомобильдік қолданылуы – АҚШ-та Эндрю Фриман ойлап тапқан және 1949 жылдың 8 қарашасында патент алған «бас бұрандасы жылытқышы». Бұл ертедегі жылытқыштар қозғалтқыштың бас бұрандаларының бірін кедергілік қыздыру элементі бар қуыс, бұрандалы саптамамен ауыстырды. Блоктық жылытқыш пайда болғанға дейін, адамдар қозғалтқышты іске қосу алдында оны жылыту үшін әртүрлі әдістерді қолданды, мысалы, қозғалтқыш блогына ыстық су құю немесе майды бір түнге сақтау үшін төгіп алу. Кейбіреулері тіпті көліктің қозғалтқышының астына күл шашып, соның нәтижесін алуға тырысты.