Кіріспе

Америкалық күнделікті газет (1833–1950)
Сонымен аталған 21 ғасырдың үлкен форматты газеті мен жаңалықтар сайты

The Sun – 1833 жылдан 1950 жылға дейін жарық көрген Нью-Йорк газеті. Ол қаланың тағы екі табысты газеті, "Нью-Йорк Таймс" және "Нью-Йорк Геральд Трибьюн" сияқты маңызды газет саналды. The Sun – АҚШ-тағы алғашқы табысты күнделікті газет, және бір кезде Америкадағы ең табысты газет болды. Газет негізінен қылмыс жаңалықтарына баса назар аударды, бұл саланың алғашқысы болды және полиция тілшісін жұмысқа алған тұңғыш басылым еді. Оның оқырмандарының көп бөлігі жұмысшы табынан тұрды. The Sun 1835 жылғы Ұлы Ай алдауын, сондай-ақ Франсис Фарселл Черчтың 1897 жылғы "Иә, Вирджиния, Санта-Клаус бар" деген сөзі бар редакциялық мақаласын жариялағанымен әйгілі. 1950 жылы "Нью-Йорк World Telegram" газетімен бірікті.

Тарих

The Sun 1833 жылдың 3 қыркүйегінде Нью-Йоркте Бенджамин Дей (1810–1889) редакциялаған таңғы газет ретінде "Барлығы үшін жарқырайды" деген ұранмен жариялана бастады. Ол бір пенске (1833 жылы бұл сома шамамен <calculated amount> теңгеге бағаланатын), алып жүруге ыңғайлы, жұмысшы сыныбының оқырмандары үшін қылмыстар туралы суреттер мен хабарламалары бар еді. Ол бүкіл елде "пенни-пресс" деп аталатын жаңа жанрды қалыптастырды, бұл жанр төмен кірісті оқырмандарға жаңалықтарды қолжетімді етті, өйткені көптеген газеттердің бағасы бес цент болатын. The Sun газетінде қылмыстар, суицид, өлім және ажырасу сияқты жеке оқиғалар туралы алғаш рет жазылды. Газет полиция есептеріне және халыққа қызығушылық тудыратын оқиғаларға баса назар аударды, олар тұтқындаулар, ұрлықтар және зорлық-зомбылық туралы қысқаша мәліметтерден тұратын. The Sun және The Herald осы істерде тараптарды таңдап, дәстүрлі жер иелері мен сауда элитасына қарсы жұмысшы табының мүддесін қорғады, олар сол дәуірде елдің саясаты мен экономикасына пропорционалсыз үстемдік ететін. Ол 20 жыл бойы Готэм газеттерінің арасында ең ірісі болды, кейде New York Tribune немесе New York Herald газеттері оны басып өтетін. Газетте алғаш рет суицид жағдайы туралы хабар жарияланды. Бұл оқиға маңызды болды, өйткені ол қарапайым адамның өлімі туралы алғашқы хабарлама болды. Ол журналистиканы түбінен өзгертті, газетті қоғамның және оқырмандардың өмірінің ажырамас бөлігіне айналдырды. Дей алғашқы болып жаңалықтарды жинау үшін тілшілерді жұмысқа алды. Бұрын газеттер негізінен саясат туралы мақалалар мен кітаптар мен театр туралы рецензияларды жариялаған, ал Associated Press (AP) және United Press International (UPI) сияқты синдикаттар құрылғанға дейін оқырмандардан түскен материалдарға және басқа газеттерден алынған рұқсатсыз көшірмелерге сүйенген. The Sun газетінің қылмысқа ден қоюы "хабарлау және әңгіме айту өнерінің" бастауы болды. Қылмыстық жаңалықтар нью-йорктықтарға қаланың қалай жұмыс істейтіні туралы ақпарат берді, әділетсіздіктерге, мемлекеттік биліктің теріс пайдаланылуына және сыбайлас жемқорлық схемаларына тоқталды. The Sun сондай-ақ газеттің жазылым төлемінен гөрі жарнама арқылы қаржыландырылуы мүмкін екенін және оны әр жазылушыға жеткізудің орнына көшеде сатуға болатынын көрсеткен алғашқы газет болды. The Sun-ға дейін баспагерлер газет шығарып, көбінесе шығынға ұшырап, баспа қызметтерін сату арқылы күнкөріс көретін. Дей және The Sun бұқараның тез сауатты бола бастағанын мойындады және оларға газет сату арқылы пайда табуға болатынын көрсетті. The Sun кеңсесі бастапқыда Манхэттендегі Printing House Square (қазір Park Row деп аталады) орналасқан, ол Нью-Йорк қалалық әкімшілігі мен Нью-Йорк полиция департаментінің жанында болды. Олар Нью-Йорктің Нассау көшесіндегі кеңселерінің шатырына көгершін үйін салып, Нью-Йорк портынан хабар алды. Кейіннен олар жылқы, бу кемелері, пойыздар, телеграф, Pony Express және Корольдік пошта кемелерін де пайдаланды.

Кейінгі тарих

Мұса Йель Бичтің ұлдары, Альфред Элли Бич және Мұса С. Бич, ол зейнеткерлікке шыққаннан кейін газетті басқаруды өз мойнына алды. Ол бұл оқиғаны Чемберс-стриттегі үйінде, «Готэм» газетінің басқа редакторларымен бірге, конгрессмендер Хорас Грили мен Джеймс Брукс, сондай-ақ Авраам Линкольннің төрағасы Генри Джарвис Реймонд қатысқан қонақтармен бірге тойлады. 1868 жылы Мұса С. Бич газетті Авраам Линкольннің соғыс хатшысы Чарльз А. Данаға сатты, ал өзі акционер болып қалды. 1872 жылы «The Sun» газеті «Кредит Мобиль» жанжалын жария етті, оған бірқатар сыбайлас конгрессмендер мен вице-президент Шлайлер Колфакс «Юнион Пасифик» темір жолын салумен байланысты сыбайлас схемаға қатысқандығын көрсетті. 1881 жылы «Жұлдызды маршрут» жанжалын ашып, АҚШ пошта қызметіне қатысты схемаға бірқатар белгілі саясаткерлер мен кәсіпкерлердің қатысқандығын көрсетті, нәтижесінде көптеген сот процестері болды және мемлекеттік қызмет реформасына халықтың қолдауы арта түсті. 1887 жылы «Кешкі Күн» («The Evening Sun») деген кешкі басылым шығарылды. Газет магнаты Фрэнк Мунси 1916 жылы газеттің екі басылымын сатып алып, «The Evening Sun» газетін өзінің «New York Press» газетімен біріктірді. «The Sun» газетінің таңғы басылымы бір кезде Мунсидің «New York Herald» газетімен бірігіп, «The Sun and New York Herald» болып шықты, бірақ 1920 жылы Мунси оларды қайтадан бөліп, «The Evening Sun» газетін жапты және «The Sun» газетін кешкі басылым форматына көшірді. Бродвей мен Чемберс көшесінің бұрышында «The Sun» атауы мен ұраны жазылған сағат орнатылды. Мунси 1925 жылы шамамен 20 миллион долларлық мүлікпен қайтыс болды және Уильям Рэндольф Херстпен бірге өз заманының ең ықпалды медиа-магнаттарының бірі саналды. Ол өзінің мүлкінің көп бөлігін, соның ішінде «The Sun» газетін Метрополитен өнер музейіне сыйлады. Келесі жылы «The Sun» газеті Мунсидің көп жылдық серіктесі Уильям Дьюартқа сатылды. Кейіннен бұл газетті Дьюарттың ұлы Томас басқарды. 1940 жылдары газет Нью-Йорктегі ең консервативті газеттердің бірі саналды және «Жаңа мәміле» мен кәсіподақтарға қарсы күресті. «The Sun» газеті 1949 жылы еңбек рекетшілігін ашқаны үшін Пулитцер сыйлығын жеңіп алды, сонымен қатар спорт журналисі В.С. Хайнцтің алғашқы жұмыстарын жариялады. 1950 жылдың 4 қаңтарына дейін газет шығарылып тұрды, содан кейін «New York World Telegram» газетімен бірігіп, «New York World Telegram and Sun» деген жаңа газет құрылды. Бұл газет 16 жыл бойы шықты, 1966 жылы «New York Herald Tribune» газетімен бірігіп, «World Journal Tribune» газетіне айналды. Бұл газет үш тарихи қалалық газеттің атын сақтап қалды, бірақ келесі жылы қызметкерлерін біріктіретін кәсіподақтармен туындаған даулардың нәтижесінде жабылды.

Мұра

"Дедлайн – АҚШ" (1952) фильмі – 1950 жылы жабылған "The Sun" газетінің деректеріне негізделген "The Day" деп аталатын Нью-Йорк газетінің тарихы. Алғашқы "Sun" газетін Бенджамин Дей редакциялаған, фильмдегі газеттің аты осымен байланысты ойын-қалпы (нақты өмірдегі Коннектикут штатының Нью-Лондон газетімен шатастырмау керек). Алғашқы "Sun" газетінің логотипі 1972 жылғы "Крест әкесі" фильміндегі газет кесінділерінің монтаждарында көрінеді. Газет кеңсесі Манхэттеннің оңтүстігіндегі Чемберс және Рид көшелері арасындағы 280 Бродвейдегі бұрынғы универмаг ғимаратында орналасқан, қазір "The Sun Building" деп аталады және газеттің логотипі мен ұраны бар сағаттарымен мәшһүр. 1986 жылы ол Нью-Йорк қаласының тарихи ескерткіші деп танылды. Бүгінде ғимаратта Нью-Йорк қаласының Құрылыс департаменті орналасқан. 1994 жылғы "The Paper" фильмінде Нью-Йорктегі ойдан шығарылған таблоид газеті "The Sun" деген атты алып, оның логотипі мен ұраны да сол газеттің логотипі мен ұранына ұқсас, бірақ сәл өзгеше. 2002 жылы "The New York Sun" деп аталатын жаңа газет жарық көрді, ол ескі газеттің логотипі мен ұранын пайдаланды. Ол "консервативті балама" ретінде және көбінесе либералды "The New York Times" және басқа да Нью-Йорк газеттеріне жергілікті жаңалықтарға бағытталған балама ретінде ұсынылды. Оны Рональд Вайнтрауб басып шығарды, ал Сет Липски редакциялады. Газет 2008 жылдың 30 қыркүйегінде жабылды. 2022 жылы ол Довид Эфуне меншігіндегі онлайн газет ретінде қайта жаңғыртылды, ал Липски редактор болып қалды. Нью-Йорк "Sun" газетінің тарихы Пулитцер сыйлығына ие болған "Готэм: Нью-Йорк қаласының 1898 жылға дейінгі тарихы" кітабында кеңінен жарылған. Газеттің бұрынғы тілшілерінің қатарында Нью-Йорк полиция комиссары, полковник Артур Х. Вудс және Нью-Йорк өрттен қорғау комиссары Роберт Адамсон болды.