Кіріспе

Brewster County) – АҚШ-тың Техас штатындағы округ. Ол Батыс Техаста орналасқан, ал округ орталығы (және жалғыз қаласы) – Альпин. Бұл Транс-Пекос аймағын құрайтын тоғыз округтің бірі және Мексикамен шекаралас. Брюстер округі штаттың аумағы бойынша ең үлкен округ болып табылады – 6192 шаршы миль (16,037 км²) аумақты алып жатыр, бұл Делавэр штатынан үш есе үлкен, ал Коннектикут штатынан 500 шаршы миль (1295 км²) үлкен. 2020 жылғы халық санауы бойынша, округте 9546 адам тұрады. Округ Техас Республикасының соғыс министрі болған Генри Перси Брюстер полковник атымен аталады.

Америка тумасы

Палеоиндістердің аңшы-жинақшылары осы аймақта кем дегенде 9000 жыл бұрын болған. Кейін Мескаларо апачилері пайда болып, шабуылдар жасады, олар отарлаушыларды тоқтатуға себеп болды. 1779 және 1787 жылдар аралығында полковник Хуан де Угальде Мескалароларды Рио-Гранде өзенінен солтүстікке қарай, Чисос тауларына дейін ығыстырды. 1789 жылғы наурыз айында үш Мескаларо басшысы – Патула Гранде, Кемадо және Запато Туерто испан үкіметіне бағынуға келісті. Команчтардың шабуылдары 19 ғасырдың көп бөлігінде жалғасты.

Ертедегі зерттеулер

Испан зерттеушілері Альвар Нунес Кабеса де Вака 1535 жылы және Антонио де Эспехо 1583 жылы Рио-Гранде мен Рио-Конхос өзендерінің қосылатын жеріне (Ла Хунта де лос Риос) бағыт алғанда Брюстер округі арқылы өтті. 1684 жылы Хуан Домингес де Мендоса Кокернот бұлағында тоқтады және оның алғашқы сипаттамасын жазды. 1740 жылдары Коауила губернаторы Педро де Рабаго и Теран Ла Хунта де лос Риосқа экспедиция ұйымдастырды. Солтүстік Мексиканың әскери губернаторы, подполковник Уго Оконор 1772 жылы Рио-Гранде бойындағы Команш жолындағы бекіністер орналастыру үшін экспедицияға жетекшілік етті. 1851 жылдың қазан айында, Данияда туған, Чиуауаның мексикалық коменданты, полковник Эдвард Эмиль Лангберг Брюстер округінің оңтүстік бөлігіне сапар шекті. 1852 жылы геодезист Уильям Х. Эмори М. Т. В. Чандлерді қазіргі Биг-Бенд Ұлттық паркінің орталық бөлігін зерттеуге жіберді. Чандлер Санта-Елена каньоны, Чисос тауларындағы Марискал каньоны және Бокильяс каньонын зерттеді. 1859 жылы 2-ші лейтенант Эдвард Л. Хартц басқаратын АҚШ түйе корпусының экспедициясы Персимон Gap арқылы және Торнильо сағасынан Рио-Грандеге дейін Команш жолын зерттеді. Бір жылдан кейін 2-ші лейтенант Уильям Эколс басқаратын екінші түйе экспедициясы да Рио-Гранде бойында зерттеулер жүргізді. Үнді шабуылдарының қаупіне жауап ретінде 1879 жылы Марафон қаласының болашақ орнынан бірнеше шақырым оңтүстікке қарай Пена Колорадо лагері құрылды. Аймақтағы кең жайылымдар туралы ақпарат жүк тасушылар Джон В. Берджесс пен Август Сантлебен тарапынан таратылды, бұл қоныс іздеушілерге жол ашты. 1882 жылы Галвестон, Харрисбург және Сан-Антонио темір жолы аймақ арқылы салынды, бұл темір жолмен байланысты бизнеспен келген және қалған кәсіпкерлерге мүмкіндік берді. Альфред С. Гейдж 1882 жылы ағасының шаруашылығына көмектесу үшін аймаққа көшіп келді және 1883 жылы Техастағы ең ірі шаруашылықтардың бірі – А. С. Гейдж ранчосын құрды. 1927 жылы ол Марафонда "Гейдж" қонақүйін салды. Аңызға толы заңгер және кейін Техас Рейнджерлерінің Даңқ залының мүшесі Джеймс Б. Гиллетт Брюстер округінің шерифі қызметін атқарды және 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Альпинде ранчо иеленді. Кейін ол Джефф Дэвис округіндегі Баррел Спринг ранчосына зейнетке шықты. Жозеф Дэниел Джексон 1882 жылы Техас рейнджерлерінің B ротасының құрамында темір жолды қорғау үшін келді. 1882 жылға қарай ол Альпине жанында қоныстанды және мал шаруашылығымен айналысты, кейіннен саудагер және қоғамдық қайраткер болды. Джексон жергілікті жерде Sul Ross университетінің негізін қалауға атсалысқандықтан "Sul Ross университетінің әкесі" ретінде танымал. Техас губернаторы Лоуренс Салливан Росс есімімен аталған Sul Ross университеті 1917 жылы 35-ші заң шығарушы жиналыстың шешімімен мұғалімдерді даярлауға арналған мемлекеттік нормалық колледж ретінде құрылды.

Халық санының өсуі

Халық саны 1890 жылы 710 адамнан 1910 жылы 5220 адамға дейін өсті, бұл көбінесе табиғи ресурстарды пайдаланатын өнеркәсіптердің арқасында болды.

Панчо Вилла мен бандиттер

Брюстер округі Мексикадан келген бандиттердің шабуылына ұшырады, олардың шабылуына Панчо Вилла да ықпал еткен болатын. 1915 жылдың маусым айында губернатор Джеймс Фергюсон президент Вудро Вильсоннан Биг-Бенд аймағына әскер орналастыруды сұрады. Алайда, генерал-майор Фредерик Фанстон бұл өтінішті қабылдамады, себебі ол мұндай қауіпсіздік мәселесі штаттың құзырында екенін есептеді. Саясатты өзгертуге қатысты бірнеше оқиға болғанмен, шешуші нүкте 1916 жылдың 5 мамырында Глен Спрингте болған шабуыл болды. Аймақта қарақшылардан қорғану үшін бар болғаны тоғыз сарбаз орналасқан еді. Мексикалық шабуылшылардың саны 60-тан бірнеше жүзге дейін бағаланды. Бұл шабуылдан кейін аймақтағы әскери күштер артты. Президент Уилсон Ұлттық гвардияны әскерді нығайту үшін шақырып, 1916 жылдың соңына қарай Калифорниядан Техасқа дейінгі шекара бойында шамамен 116,957 гвардияшы орналастырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кендер мен балауыз фабрикалары тоқтаған соң, шекарадан келетін шабуылдар азайды.

Үлкен бұрылыс

Биг Бенд деп аталатын географиялық аймақ Транс-Пекостың шартты түрде белгіленген бөлігі, бірақ көбінесе оның оңтүстік бөліктерін қамтиды деп келіседі. Аймақ өте құрғақ, тік жарлы Чихуахуа шөлімен сипатталады. Биг Бенд атының шығу тегі – жақын жердегі Рио-Гранде өзенінің солтүстік-шығысқа қарай тіке бұрылысы. Өзінің ерекше сұлулығымен танымал Биг Бенд тарихшы Уолтер Прескотт Уэбб тарапынан «Техастағы жердің ең тамаша қирауы» деп сипатталған. Осы себепті осы аймақта ұлттық парк құру қажет болды. Биг Бенд ұлттық паркі 1933 жылы штат заңнамасымен мемлекеттік парк ретінде құрылды және сол жылы губернатор Мириам А. Фергюсон оны кеңейтті. 1935 жылы АҚШ Конгресі оны ұлттық парк ретінде құру туралы заң қабылдады. Биг Бенд 1944 жылы жұртшылыққа ашылды. 800 000 акрдан астам аумақты алып жатқан бұл ұлттық парк АҚШ-тағы он төртінші ірі парк және Род-Айленд штатынан үлкен. Биг Бенд ранч мемлекеттік паркі (ішінара Пресидио округінде орналасқан) 1991 жылы жұртшылыққа ашылды; ол Техастағы ең үлкен мемлекеттік парк болып табылады.

Терлингуа чили пісірілген тоңазытқыштары

Терлингуа 1920 жылы елдің сынап өндірісінің 40% -ын құрады, бірақ халық санының азаюы салдарынан қазіргі таңдағыда қараусыз қалған қалаға айналды. 1962 жылы The Dallas Morning News газетінің тілшісі Фрэнсис X. Толберт "Bowl of Red" чиліне арналған өлеңін жариялап, Чилиді бағалау қоғамын құрды. Сол газеттің тағы бір тілшісі Уик Фаулер де бұл іске қосылып, қоғамның негізін қалаушы мүшесі болды. Терлингуадағы әлем чемпионаты чили дайындау байқауы 1967 жылы Фаулер мен юморист Х. Аллен Смит арасындағы әдемі бәсеке ретінде басталды және қараша айында тойланатын дәстүрге айналды, ол бүкіл штат және ел бойынша атап өтіледі. Қараша айының бірінші сенбісінде Терлингуа қаласы екі халықаралық чили чемпионатының өтуіне үй иесі болады: Терлингуа халықаралық чили чемпионаты және Түпнұсқа Терлингуа халықаралық чили дайындау байқауы.

География

АҚШ халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 6192 шаршы миль (16,037 км2) құрайды, оның ішінде 6184 шаршы миль (16,016 км2) құрлық және 8,5 шаршы миль (22 км2) (0,1%) су жамылған. Бұл Техас штатындағы аумағы бойынша ең ірі округ. Су көлемінің маңызды бөлігі – Рио-Гранде өзенінің енінің жартысы ғана. Округтің ауданы Делавэр және Род-Айленд штаттарының жалпы ауданынан да, Коннектикут, Делавэр және Род-Айленд штаттарының әрқайсысының жеке ауданынан да үлкен. Геологиялық уақыттың перм кезеңінің Роадиан дәуірі округтің солтүстік бөлігіндегі Роуд каньонындағы тау жыныстарының қабаттарымен аталған. Перм кезеңінің Вордиан дәуірі, ықтималда, солтүстік бөлігіндегі Шыны тауларындағы Word Ranch атынан қойылған.

Әдебиетте

Брюстер округі Кэмпбелл Макграттың "Американдық шу" кітабында жарияланған "Күн батуы, 90-шы бағыт, Брюстер округі, Техас" атты өлеңінде айтылады.