Кіріспе
Техас штатының округі, АҚШ
Завала округі – АҚШ-тың Техас штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 11 677 адамды құрайды. Округ орталығы – Кристалл-Сити қаласы. Округ 1858 жылы құрылып, 1884 жылы ұйымдастырылды. Завала округі мексикалық саясаткер, Техас Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған және Техас Республикасының тұңғыш вице-президенті Лоренцо де Заваланың құрметіне аталған.
Америка тумасы
Радиокөміртектік сынақтар көрсетіп тұрғандай, округтің Тортуга Флэт учаскесі 15 және 16 ғасырларда Пакуаче тайпасы тарапынан пайдаланылған. Археолог Т. С. Хилл 1972–1973 жылдары осы учаскеде қазба жұмыстарын жүргізіп, артефакттарды тапқан. Сан-Антониодағы Техас университетінің зерттеушілері Чапарроза ранчосында 100-ден астам археологиялық орындарды анықтады. Пакуашеден кейін Коахуилтекан, Тонкава, Липан апачи, Мескалеро апачи және Команчи тайпалары осы аймақта қоныстанған.
Жабайы жылқылар шөлдігіндегі
Рио-Гранде және Нуэсес өзендері арасындағы аймақ, оның ішінде Завала округі, Техас Республикасы мен Мексика үкіметінің ешқайсысы нақты бақылауға ие болмаған, «Жабайы жылқы шөлі» деп аталатын даулы аймаққа айналды. Меншік құқығы Мексика-Америка соғысына дейін даулы болды. Аймақ заңнан тыс адамдарға толып, олар осы жерге қоныс аударушыларды кедергі келтірді. Мексика мен АҚШ арасында 1930 жылдары жасалған келісімге сәйкес, бастапқы жер иеленушілерінің ұрпақтарына төлем жасау жауапкершілігі Мексикаға жүктелді. Техастағы испан және мексикалық жер иелену тізімінде Педро Агирреге Завала округінде 51 296 акр, ал Антонио Агирреге 34 552 акр жер тиесілі болған. Тағы жеті адам (оның ішінде екі әйел – Хуана Фуэнтес және Мария Эсколастика Диас) әрқайсысы 4 650 акр жерге ие болды.
Ауданның құрылуы мен өсуі
Завала округі 1858 жылы құрылды және Техас Тәуелсіздік Декларациясына қол қойған мексикалық отаршыл Лоренцо де Заваланың құрметіне аталды. Округ 1858 жылы ұйымдастырылды, бірақ қателік салдарынан округ атына қосымша "L" әрпі қосылып кеткен. Бұл қателік 1929 жылға дейін түзетілмеді. Бейтсвилл округ орталығы болды. 1928 жылғы сайлауда Кристалл-Сити жаңа округ орталығы болу құқығын жеңіп алды. Грей (Док) Уайт және Вивиан отбасы 1867 жыл шамасында Кометаға қоныстанды. 1870 жылы оларға Рамон Санчес және Гальван отбасылары, ал 1871 жылы Дж. Фишер қосылды. Мурло қауымы да сол кезде құрылды. Бастапқыда округтің экономикасы мал шаруашылығына негізделген, бірақ малдың шектен тыс жайылуы шөбіндік жерлерді жойды. Содан кейін Завала Техаста зығырды коммерциялық түрде өсірген алғашқы округ атанды. Айк Т. Ла Прайор округтегі ең ірі ранчоның иесі болды және оның жерін егіншілікке жарамды деп жарнамалады. Осылайша пайда болған қауым Ла Прайор деп аталды. Күшті кәсіпкерлер Е. Дж. Букингем және Карл Грос 1905 жылы Cross S Ranch-тің барлық жерін сатып алып, Кристалл-Сити қаласын жоспарлап салды және қалған жерін фермаларға бөлді.
Қысқы бақ
Завала, Диммит, Фрио және ЛаСалл округтері Техастың Қысқы бақша аймағы деп есептеледі. Суару және қоңыр қыс климаты осы аймақты жыл бойы көкөніс өсіруге өте қолайлы етеді. 1917–18 жылдардың қысында Завалаға шпинат енгізілді. Алғашқы жылдық шпинат фестивалі 1936 жылы ұйымдастырылды, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде тоқтатылды, бірақ 1982 жылы қайта жаңғыртылды. Шпинат жейтін Попайды жасаған суретші Э. С. Сегар, американдық диетада шпинатты қолдағандығы үшін Winter Garden Сауда палатасынан алғыс хат алды. Сегардың жазбаша жауабы екі газетте жарияланып, барлық балаларды оның сүйікті көкөнісін жеуге шақырды. Кейіннен ол 1937 жылы Кристал-Ситиде "Әлемнің барлық балаларына" арналған Попайдың ескерткіші орнатылуына келісім берді. Бермуд пиязы маңызды егінге айналды. Шпинат, сорго және мақта – ең ірі үш егін болды. 1989 жылы Завала округінде өсірілген басты дақылдар – шпинат, мақта, пекан, жүгері және пияз еді.
Латын америкалықтары
1910 жылы басталған Мексика революциясы мыңдаған жұмысшының шекараны кесіп, көкөніс егуге келуіне әкеп соқты. 1917 және 1918 жылдары Панчо Вилла Рио-Гранде арқылы бандиттерді жіберді. Кристалл-Ситиде Вилланың ілесушілерінен қорғану үшін қарулы жасақтар құрылды. 1930 жылы Кристалл-Сити халқының басым бөлігі испан тілді американдықтардан тұрды. Сол жылы Завала округінде ең көп жұмысшы (100 фермаға 1430 адам) және ең аз жалдамалы шаруалар (100 фермаға 33 адам) тіркелді. Ферма иелері негізінен ағылшындар болса, ал жерді жалға алып өңдейтіндер мен шаруалар испандықтар еді. 1950 жылдардың соңына қарай округтегі жоғары мектепті бітірушілердің көп бөлігі испан тілді американдықтарды құрады. 1990 жылы округтың 12 162 тұрғынының 89,4% испандықтар еді.
Тежано саясаты
Teamsters Union және Spanish Speaking Organizations саяси қауымдастығының өкілі Хуан Корнехо 1962–63 жылдары Кристалл-Ситидегі консервілеу фабрикасының жұмысшылары мен шаруалар арасындағы испаноязықты халықты ұйымдастырып, толық латындықтардан тұратын қалалық кеңесті сайлауға қол жеткізді. Бұл құбылыс "Кристалл-Сити көтерілісі" деп белгілі болды. 1970 жылы Кристалл-Сити және Завала округінде Техано халқының өзін-өзі анықтау құқығын күшейту үшін Раза Юнида партиясы құрылды.
География
АҚШ халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 1302 шаршы миль (3372 км²), оның ішінде 1297 шаршы миль (3359 км²) құрлық, ал 4,3 шаршы миль (11 км²) (0,3%) су жамылған.
Негізгі автомобиль жолдары
АҚШ-тың 57-ші тас жолы
АҚШ-тың 83-ші тас жолы
U. S. Highway 83
Демография
+Завала округінің нәсілдік/этникалық құрамы (NH = Испандық емес) НәсілТұрғындар 2010Тұрғындар 2020% 2010% 2020Ақ (NH) 6475725.54%5.92%Қара немесе африкалық американдық (NH) 35670.3%0.69%Жергілікті американдық немесе Аляска тумасы (NH) 9210.08%0.22%Азиялық (NH) 3190.03%0.2%Тынық мұхиты аралдарының (NH) 310.03%0.01%Басқа нәсіл (NH) 330.03%0.03%Аралас/көп нәсілдік (NH) 16430.14%0.44%Испандық немесе латиноамерикандық 10,9618,94493.87%92.49%Барлығы 11,6779,670 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша округте 9 670 адам, 3 674 шаруашылық және 3 039 отбасы тұрады. 2000 жылғы халық санауы бойынша округте 11 600 адам, 3 428 шаруашылық және 2 807 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 4,075 тұрғын үй бірлігін құрады. Округтің нәсілдік құрамы: 65,06% ақ, 0,49% афроамерикандық, 0,59% жергілікті американдық, 0,09% азиялық, 0,03% Тынық мұхиты аралдары, 31,08% басқа нәсілдер және 2,66% екі немесе одан көп нәсілдер. Халықтың шамамен 91,22% -ы испандық немесе латиноамерикандықтар. 3 428 шаруашылықтың 43,80% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 55,10% -ы бірге тұратын ерлі-әйелді жұбайлар, 21,80% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 18,10% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 16,60% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 9,10% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаруашылықтың орташа мөлшері 3,28 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,70 адамды құрайды. Округ бойынша халықтың жас құрамы: 18 жасқа дейінгілер 34,10%, 18-24 жас аралығындағылар 10,20%, 25-44 жас аралығындағылар 25,60%, 45-64 жас аралығындағылар 18,70%, ал 65 жастан асқандар 11,30% құрайды. Орташа жас 29 жас. Әр 100 әйелге 97,50 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95,80 еркек келеді. Округтағы шаруашылықтың орташа табысы 16 844 доллар, ал отбасының орташа табысы 19 418 доллар. Ер адамдардың орташа табысы 22 045 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 14 416 доллар. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 10 034 долларды құрайды. Отбасылардың 37,40% және халықтың 41,80% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 48,90% және 65 жастан асқандардың 42,40% кедейлікте өмір сүреді. Округтың жан басына шаққандағы табысы оны АҚШ-тағы ең кедей округтердің біріне айналдырады.
As of the 2020 United States census, there were 9,670 people, 3,674 households, and 3,039 families residing in the county. As of the census of 2000, 11,600 people, 3,428 households, and 2,807 families resided in the county. The population density was The 4,075 housing units averaged The racial makeup of the county was 65.06% White, 0.49% African American, 0.59% Native American, 0.09% Asian, 0.03% Pacific Islander, 31.08% from other races, and 2.66% from two or more races. About 91.22% of the population was Hispanic or Latino of any race. Of the 3,428 households, 43.80% had children under the age of 18 living with them, 55.10% were married couples living together, 21.80% had a female householder with no husband present, and 18.10% were not families. About 16.60% of all households were made up of individuals, and 9.10% had someone living alone who was 65 years of age or older. The average household size was 3.28 and the average family size was 3.70. In the county, the population was distributed as 34.10% under the age of 18, 10.20% from 18 to 24, 25.60% from 25 to 44, 18.70% from 45 to 64, and 11.30% who were 65 years of age or older. The median age was 29 years. For every 100 females there were 97.50 males. For every 100 females age 18 and over, there were 95.80 males. The median income for a household in the county was $16,844, and for a family was $19,418. Males had a median income of $22,045 versus $14,416 for females. The per capita income for the county was $10,034. About 37.40% of families and 41.80% of the population were below the poverty line, including 48.90% of those under age 18 and 42.40% of those age 65 or over. The county's per capita income makes it one of the poorest counties in the United States.