Кіріспе

Монреальдегі жедел көлік желісі, Канада

Көк желі, сондай-ақ 5-желі деп аталады, Монреаль метрополитенінің төрт желісінің бірі болып табылады. Ол төртінші болып салынды, "5-желі" деген балама ресми атауына қарамастан, себебі 3-желі жоспарланған, бірақ ешқашан салынбады. Басқа үш бағыттан өзгеше, шығыс-батыс бағытты Көк желі қаланың басты метро түйіні – Бери УҚАМ стансасына қызмет көрсетпейді. Желі алғаш рет 1986 жылы ашылды, ал соңғы аралық станса 1988 жылы салынды. Қазіргі уақытта желі шығысқа қарай бес стансаға дейін ұзартылуда, аяқталуы 2030 жылға жоспарланған.

Тарих

Көк желі алғаш рет 1970-ші жылдардың басында Монреаль аралының орталығы арқылы өтетін шығыс-батыс бағытындағы желі ретінде ұсынылды. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, желінің жұмыс уақыты басқа метро желілеріне ұқсас. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, желідегі үш станция, оның ішінде Сноудон және Жан Талон станцияларындағы екі алмасу станциясы қолжетімді. 2020-ші жылдары Эдуард Монпетит станциясын жаңарту жұмыстары басталды, ол станцияны жаңа Réseau express métropolitain желісімен байланыстыруды көздейді, бұл желі Deux Montagnes желісін жылдам транзитпен алмастыратын болады. 2023 жылдың қаңтарында Монреаль көлік басқармасы (Société de transport de Montréal) желіні Анжуға қарай кеңейту жұмыстары аясында байланыс негізіндегі пойызды басқару жүйесімен (CBTC) қайта жаңартылатынын хабарлады. 2024 жылдың ақпан айында Thales компаниясына желіге CBTC жүйесін орнатуға 217 миллион долларлық келісімшарт тапсырылды.

Ұзартулар

1970 жылдары желі бойынша жасалған алғашқы ұсыныстар, желінің батыста Виль Сен-Пьер, Лашин қаласынан басталып, Монреаль аралының орталығынан өтіп, содан кейін Монреаль-Нордке қарай бұрылатынын көрсетеді.

Анжуға дейін шығысқа қарай жалғастыру

1980-ші жылдары желі ашылғаннан кейін, әртүрлі үкіметтер желіні шығысқа қарай Анжуға дейін ұзартуды ұсынды, мысалы 1989 жылғы провинциялық сайлаулардан бұрын. Аяқталған станция 25-ші және 40-шы тас жолдардың қиылысына жақын орналасқан Galeries d'Anjou сауда орталығында болар еді. 2013 жылдың 20 қыркүйегінде STM және Квебек үкіметі Сент-Леонард және Анжуға солтүстік-шығысқа қарайғы кеңейту туралы хабарлады. Провинциялық үкімет кеңейту жобасы жалғасатынын мәлімдеді және екі жыл ішінде толыққанды қаржылық және техникалық жоспарларды дайындау үшін 38,8 миллион доллар бөлді. Құрылыстың басталуы 2021 жылға жоспарланса, аяқталуы 2025 жылға белгіленген. 2014 жылғы провинциялық сайлауда Квебек партиясы жеңілгеннен кейін, Көк желінің ұзартылуы күмәнді болып қалды. Жаңа либералдық үкімет Монреаль-Трюдо халықаралық әуежайына қоғамдық көлікті ұзартуға және салынып жатқан Champlain көпірінде жеңіл рельстік жүйе құруға қызығушылық танытты. 2014 жылдың 28 мамырында жаңа провинциялық үкімет жобаны қайта қарастыратыны және жоба мақұлданған жағдайда, құрылыс 2021 жылы басталатыны хабарланды, бұл STM-нің жаңа 2025 жоспарында расталды. 2018 жылдың 9 сәуірінде Квебек премьер-министрі Филипп Куйяр және премьер-министр Джастин Трюдо кеңейтуді қаржыландыруға және аяқтауға міндеттендік, содан кейін ашылуы 2026 жылға жоспарланған. STM жер сатып алуға және жобалау мен техникалық жұмыстарды жүргізуге мүмкіндік беру үшін шамамен 365 миллион доллар бөлінді. Ұзарту жобасына бес жаңа станция, екі автобус терминалы, Pie IX BRT-мен байланыстыратын жаяу өткел және жаңа тұрақ кіретін аймақ кіруі тиіс. Жобаның жалпы құны шамамен 5,8-6,4 миллиард долларға бағаланып, 2029 жылы аяқталуы күтілді. Бастапқы құрылыс жұмыстары 2022 жылдың тамызында басталды. Туннельдер мен станцияларды салу бойынша тендерлік процедуралар 2022 жылдың төртінші тоқсанында басталды, ал мердігерлер тағайындалғаннан кейін ірі құрылыс жұмыстары жалғасады. 2023 жылдың қыркүйегінде туннельді қазуға арналған машинаны сатып алу бойынша тендерлер жарияланды және ашылу күні 2030 жылға шегерілгені туралы хабарланды.

Батысқа қарай кеңейту ұсынысы

Көк желінің бастапқы мақсаты Сноудоннан оңтүстік-батысқа қарай созылып, Нотр-Дам-де-Грэ, Хэмпстед, Монреаль-Уэст және Виль-Сен-Пьерге қызмет көрсету болған. Сноудон станциясы орталыққа қатынайтын қызыл желі пойыздарына ыңғайлы түрде көшу үшін платформалық алмасумен салынған. Пойыздар жүрек уақытында станцияларға 5-7 минут сайын, жүрек уақытынан тыс уақытта 5-10 минут сайын, ал демалыс күндері 8-11 минут сайын келіп тұрады. MR 63 түріндегі пойыз өзінің соңғы жол жүру күнін көк желіде өткізді, бірақ басқа жағдайларда оның көрінуі сирек болды. Желі Youville жөндеу шеберханасымен қамтамасыз етілген, ол Parc және de Castelnau станциялары арасында орналасқан. Ол жер астында орналасқан және Жарри паркінің астындағы кішкентай аумақты алып жатыр. Тағы бір қызмет көрсету орталығы Сноудон станциясынан кейінгі соңғы теміржол учаскесінде орналасқан, бірақ STM оны көбінесе пайдаланбайды.