Кіріспе

Американдық солдат және сериялық кісі өлтіруші

Эдвард Джозеф Леонски (12 желтоқсан 1917 – 9 қараша 1942) – 1942 жылы Австралияның Мельбурн қаласында үш әйелді мойын қысып өлтірген АҚШ армиясының солдаты және сериялық кісі өлтіруші. Леонскиге Мельбурнның энергияны сақтау үшін соғыс кезінде электр қуатын төмендету әдетіне байланысты "Қараңғылықтағы мойын қысып өлтіруші" деген лақап ат қойылды. Ол өлімінің себебі ретінде әйелдердің дауысына, әсіресе ән салғандағы дауысына деген бұрмаланған құштарлықты және әйелдерді "олардың дауыстарын иелену" үшін өлтіргенін мойындады. Леонски бастапқыда Мельбурн полициясымен ұсталды, бірақ кейін қылмыстық қудалау үшін АҚШ әскери билігіне берілді. Ол американдық әскери заң бойынша кісі өлтіргені үшін әскери сотта сотталды, өлім жазасына кесілді және атылды. Леонски Австралияда өз елінің заңдарымен сотталып, өлім жазасына кесілген басқа елдің азаматы болған алғашқы және жалғыз адам.

Ерте өмір

Кенвил қаласында, Нью-Джерси штатында, жұмысшы Джон Леонски мен оның Польшада туған әйелі Амелия Харкавицтің алтыншы баласы Леонски қатыгез, маскүнем отбасында өсті. Оның бір бауыры психиатриялық емханаға жатқызылды. Сотта Леонскимен сұхбаттасқан психологтың айтуынша, анасы оны тым қатты қорғаған және бақылауда ұстаған. Леонскиді аудан балалары мазақтаған, "ананың баласы" деп атаған. Сондықтан психолог Леонскидің қылмыстары анасына деген ашу мен жеккөрушіліктен туындағанын және бұл "символдық ана өлтіру" саналады деп қорытынды жасады. Леонски бір кезде курьер болып жұмыс істеген.

Әскери қызмет

1941 жылы ақпанда АҚШ армиясына шақырылды және АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін 1942 жылғы 2 ақпанда Австралияның Мельбурн қаласына келді. Армия қаланың солтүстігіндегі Корольдік саябақта (Кэмп Пелл) уақытша база ұйымдастырды. Австралияға аттанбас бұрын Леонски Сан-Антониода әйелге шабуыл жасаған, бірақ осы ісі үшін жаза алмады.

Өлтірулер

1942 жылғы 3 мамырда 40 жастағы Айви Вайолет МакЛеод Мельбурн қаласының Альберт паркінде өлген күйде табылған. Ол ұрып-соғылып, мойны қысылып өлтірілген. Оның әмияны болғандықтан, қарақшылық мақсат емес екені анық болды. Алты күннен кейін 31 жастағы Паулин Томпсон түнгі ойын-сауықтан кейін мойны қысылып өлтірілді. Ол соңғы рет американдық акценті бар жас жігітпен бірге көрінген. Леонскидің адвокаты, бұрынғы Колорадо штатының заңгері, лейтенант Айра К. Ротгербер кіші, тіпті АҚШ Жоғарғы сотынан сыртқы сараптама тартуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Леонски Австралиядағы бірнеше зиратқа уақытша жерленді. Оның денесі соңында Гавайи аралындағы Оахудегі Шофилд казармасының әскери зиратындағы 9-бөлімнің B қатарындағы 8-орында мәңгілікке жерленді. Оның қабірі әскери күзетте қайтыс болған тұтқындарға арналған арнайы бөлімде орналасқан.

БАҚ-тағы бейнелеулер

1950 жылдары бұл оқиға "Қуатты адам" деп аталатын екі бөлімді радиоспектакльдің тақырыбы болды, ол D24 сериясының бір бөлігі еді. Сериалдағы қалыпты практикаға сәйкес, кейбір есімдер мен мәліметтер өзгертілді, бірақ радиоспектакль оқиғаларды негізінен адал түрде бейнеледі. 1986 жылы Филипп Мора түсірген "Солдаттың қазасы" көркем фильмі Леонскиге негізделген, оның рөлін американдық актер Реб Браун ойнады. Австралиялық суретші Альберт Такердің "Қазіргі заманғы зұлымдықтар" сериясы Леонскидің жасаған қылмыстарының ықпалында болған деп саналады. 2015 жылы "Сериалдық кісі өлтірушінің ойы" телебағдарламасының (бірінші маусым, бірінші бөлім) назарында Леонски болды.

Австралияның ұлттық мұрағаты

A472: W7493: 1-бөлім: "Эдвард Дж. Леонскинің әскери трибуналы, 10-338 беттер, 192 және 193 беттерді қоспағанда, олардың нөмірлерін машинист жіберіп алған, сондай-ақ 240-шы беті жоқ." A472: W7493: 2-бөлім: "Леонски ісі бойынша сот процесінің стенограммасы – дәлелдемелер. АҚШ әскери күштері, 1-388 беттер және қоса берілген хат." A472: W7493: 3-бөлім: "Леонски, Эдвард Дж. сот процесінің құжаттары. АҚШ Әскери күштері. Іс жүзіндегі дәлелдер №1 және 51." (NAA каталогы) A472: W7493: 4-бөлім: "Леонски, Эдвард Дж. сот процесінің құжаты. А қосымшасы (Дәлелдер)." A472: W7493: 5-бөлім: "Эдвард Дж. Леонскинің әскери трибуналы." (NAA каталогы) A816: 1/301/542: "Қатардағы Е. Дж. Леонски." (NAA каталогы) MP508/1: 4/702/943: "Австралия заңдары бойынша қылмыс жасаған американдық әскери қызметшілердің істері. Қатардағы Е. Дж. Леонски ісі." A5954: 287/6: "Леонски ісі. Оңтүстік-Батыс Тынық мұхиты аймағының Бас қолбасшысына ұсынылған материалдар. 1942 жылғы қазан."

Австралияның ұлттық теңіз мұражайы

00017254: Америка Құрама Штаттарының сарбазы Эдвард Леонскидің үш беттік қолжазба хаты: Леонски Мельбурнда қамауда болған кезде, "Рене" деп аталатын адресатқа жазылған хаттың бірінші беті. (ANMM каталогы)
00017255: Америка Құрама Штаттарының сарбазы Эдвард Леонскидің үш беттік қолжазба хаты: Леонски Мельбурнда қамауда болған кезде, "Рене" деп аталатын адресатқа жазылған хаттың екінші беті. (ANMM каталогы)
00017256: Америка Құрама Штаттарының сарбазы Эдвард Леонскидің үш беттік қолжазба хаты: Леонски Мельбурнда қамауда болған кезде, "Рене" деп аталатын адресатқа жазылған хаттың үшінші беті. (ANMM каталогы)
Хайд, Пенни, "Прокурор және қылмыскер: Мельбурндағы кісі өлтіру", Австралияның Ұлттық теңіз мұражайы, 23 қараша 2012.