Кіріспе

Fortis, ресми атауы Fortis N. V./S. A., Бенилюкс елдері орталығындағы сақтандыру, банк және инвестициялық басқару саласында жұмыс істеген, 1990 жылы Бельгия, Нидерланд және Люксембургтің үш жақты бірігуі нәтижесінде құрылған және штаб-пәтері Брюссельде орналасқан әлемдік қаржылық қызметтер тобы болды. Ол көптеген сатып алулар арқылы қарқынды өсті және 2007 жылы кірісі бойынша әлемдегі 20-шы ірі қаржылық қызметтер компаниясы болды. Оның акциялары Euronext Брюссель, Euronext Амстердам және Люксембург қор биржаларында тіркелген. Fortis 2008 жылғы қаржылық дағдарыста ауыр қиындықтарға тап болды, оның ішінде 2007 жылы Royal Bank of Scotland Group және Banco Santander тобымен бірлесіп ABN AMRO банкін сатып алуға қатысқандығы да болды. Ол Бельгия және Нидерланд үкіметтерінен шұғыл көмек алып, жақын арада таратылды. Осының салдарынан:
Fortis Bank Nederland Нидерланд үкіметімен мемлекеттік меншікке алынып, 2010 жылдың шілдесінде 2007 жылғы сатып алудан кейін Fortis-ке енбеген ABN AMRO-ның бұрынғы нидерландтық операцияларымен біріктіріліп, ABN AMRO деп аталатын жаңа топ құрылды;
қалған банк операциялары 2008 жылы BNP Paribas компаниясы сатып алып, тиісінше Бельгиядағы BNP Paribas Fortis құрамына (Fortis брендін сақтай отырып) енді;
қалған сақтандыру операциялары, Бельгиядағы ең ірі сақтандыру компаниясы болып табылатын, 2010 жылдың сәуірінде Ageas деп қайта аталды. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, Fortis бренді BNP Paribas компаниясы Бельгияда қолданылып келеді, бірақ оның әдемі логотипі 2009 жылы, сатып алудан кейін көп ұзамай қолданыстан тоқтатылды.

Құрылыс және алғашқы кеңейту

Фортис 1990 жылы AMEV (бұрынғы "De Utrecht" деп аталған Algemeene Maatschappij tot Exploitatie van Verzekeringsmaatschappijen) және nl сақтандыру компанияларының бірігуі нәтижесінде құрылды; біріктірілген ұйым "AMEV/VSB 1990" деп аталды, ал 1990 жылдың желтоқсанында бельгиялық AG Insurance сақтандырушысы қосылды. Нәтижесінде пайда болған топ Fortis брендімен танылды, бұл Еуропалық қаржы қызметтері саласындағы трансшекаралық бірігулер үшін маңызды үлгі болды. 1993 жылы Fortis ірі бельгиялық банк ASLK / CGER-дің басым үлесін сатып алып, 1999 жылы толық иеленді. Осы аралықта ASLK / CGER 1995 жылы Société Nationale de Crédit à l'Industrie (Nationale Maatschappij voor Krediet aan de Nijverheid, SNCI/NMKN) тағы бір маңызды бельгиялық банкін сатып алды. 1997 жылдың наурыз айында Fortis ABN AMRO-дан MeesPierson компаниясын сатып алып, инвестициялық банк саласындағы өзінің позициясын нығайтты. 1998 жылдың маусым айында Fortis ABN AMRO-ға қарсы өткізілген қатал бәсекеде жеңіске жетіп, Generale Bank (GB) банкін сатып алды. 2000 жылдың наурыз айында VSB Bank, ASLK / CGER және GB филиалдарының барлығы Fortis Bank болып қайта аталды. 2000 жылы Fortis голландтық ASR Nederland сақтандыру компаниясын сатып алды, ол тарихи Stad Rotterdam Verzekeringen компаниясын қамтитын жақындағы бірігуден құрылды, бұл оны Нидерландыдағы екінші ірі сақтандырушы және Бенилюкс елдеріндегі ең ірі сақтандырушы етті. 2002 жылдың қарашасында Fortis KBC Group компаниясының голландтық корпоративтік банк қызметтерінің көп бөлігін сатып алды. 2003 жылдың тамызында MeesPierson-ның бұрынғы еншілес компаниясы Theodoor Gilissen Bankiers KBC-ге сатылды. 2005 жылдың сәуірінде Fortis Doğan Holding-тен түрік банкі tr сатып алып, халықаралық кеңейімін бастады, оның филиалдары да Fortis болып қайта аталды. Ұлыбританияда ол 2005 жылдың 4 қазанында Prudential Financial компаниясынан Dryden Wealth Management компаниясын сатып алды, бірақ 2000 жылдан бастап АҚШ-тағы сақтандыру қызметін сатты. 2006 жылы Forbes журналының мәліметінше, компанияның табысы 4,56 миллиард евроны құрады, ал нарықтық құны 45,74 миллиард евроға бағаланды. 2005 жылдың басында Fortis Сахарадан оңтүстік Африкадағы еншілес компаниясы Banque Belgolaise-ді сатуға шығарды. Тиісті сатып алушы табылмай, Fortis 2006 жылдың 23 қазанынан кейін барлық операцияларын тоқтатты. 2006 жылдың қазан айында Fortis An Post (Ирландия пошта қызметі) компаниясымен бірлескен кәсіпорын құрып, An Post кеңселері арқылы қаржылық қызметтер көрсетуді бастады. 2006 жылдың қазан айында Fortis 806 қызметкері және 125-нен астам филиалы мен франшизасы бар поляк бөлшек сауда банкі Dominet-тің 100% акциясын сатып алды. 2007 жылы ол Азия нарығына еніп, Pacific Century Insurance Holdings компаниясын (кейіннен Fortis Insurance Asia) сатып алды. 2007 жылдың 8 қазанында Royal Bank of Scotland, Fortis және Banco Santander банктерінің консорциумы RFS Holdings арқылы ABN AMRO банкін сатып алды, бұл консорциумның бас әріптерімен аталады. Бірігуден кейін Fortis Бенилюкс елдеріндегі бөлшек сауда және бизнес қызметтерін, сондай-ақ халықаралық инвестициялық компанияны алды. Бөлшек сауда қызметтерін Fortis Bank-қа біріктіру De Nederlandsche Bank (DNB) рұқсатына байланысты болды, ал бизнес қызметтерін Еуроодақ ережелеріне сәйкес қайта сату қажет болды. Fortis Insurance UK компаниясының Assistance International деген әлемдік медициналық шұғыл көмек көрсету қызметі болды. Fortis RSC Anderlecht және Feyenoord Rotterdam футбол клубтарының формаларындағы логотиптің демеушісі болды. Сонымен қатар, Fortis Түркия кубогы мен Люксембург чемпионатының бас демеушісі болды.

2008-2009 жылдардағы дағдарыс және бөліну

2008 жылғы 3 қазанда Нидерланд үкіметі Бельгия үкіметімен Fortis Bank Nederland, Fortis Verzekeringen Nederland және Fortis Corporate Insurance банктерін сатып алу туралы келісім жасады. 2008 жылғы 5 қазанда Бельгия үкіметі Fortis Bank Belgium-ті сатып алғанын және оның 75 пайызын BNP Paribas-қа қайта сатқанын хабарлады, сондай-ақ BNP Paribas Fortis Insurance Belgium-ті де сатып алды. Люксембург үкіметі Fortis Banque Luxembourg-тің үштен бір бөлігіне иелік етеді. Ал Fortis Group өзі бос корпус ретінде қалды, тек Fortis Insurance International компаниясын иеленді, ол Еуропа мен Азияда сақтандыру қызметін жүзеге асырады. 2008 жылғы 12 желтоқсандағы сот шешімі (төменде қараңыз) 3, 5 және 6 қазанда жасалған сатулардың акционерлердің келісіміне байланысты екенін анықтады (ең соңғы мерзімі 2009 жылғы 12 ақпан). Осы уақытқа дейін Нидерланд үкіметі сатып алған үлестерін сақтап тұрды, Fortis Bank Бельгия үкіметінің меншігіне өтті, ал Fortis Insurance Belgium Fortis Group-та қалды (Fortis Insurance International компаниясымен бірге). 2009 жылғы 11 ақпанда акционерлер сатуды мақұлдаудан бас тартты, бұл сатуды заңсыз деп тануға әкелді; әртүрлі үлестердің нақты меншігі одан әрі келіссөздер немесе сот процестері арқылы шешілді. Жаңа келісімге қол жеткізу үшін қайта келіссөздер жүргізілді, ол акционерлердің келісіміне байланысты болды (2009 жылғы 8-9 сәуірде өткен жиналыстарда).

ABN AMRO-ны сатып алу және оның салдарынан акция құнының төмендеуі

Fortis, Royal Bank of Scotland Group (RBS) және Banco Santander консорциумының құрамына кірді, ол 2007 жылғы 8 қазанда ABN AMRO акцияларының 86%-на жасалған ұсыныс қабылданғанын хабарлады, бұл тарихтағы ең ірі банк сатып алу операциясының бастауы болды. 2007 жылғы 1 қарашада ABN AMRO басқаруын өзгерту мақсатында акционерлердің кезектен тыс отырысы өтті. RBS-тен келген Марк Фишер бас директор болып тағайындалды. Осы отырыста консорциум барлық акциялардың 97%-ы олардың меншігінде екенін мәлімдеді. Fortis ABN AMRO брендін Нидерландыдағы Fortis-тің бөлшек саудалық банк операцияларында пайдаланатын болады. Сатып алу бағасы тым жоғары деп есептелді (2009 жылғы 26 ақпанда Royal Bank of Scotland ABN AMRO-дағы үлесінен 16 миллиард фунт стерлингтен астам зиян шеккенін хабарлады).

Қосымша акциялар шығару

Сатып алуды қаржыландыру үшін Fortis, бар болған акционерлерге жеңілдікпен ұсынылған қосымша акцияларды шығарды, бұл акциялардың 15 евролық ерекше бағасын құрады. Алайда, 2008 жылдың маусым айында Fortis халықаралық қаржы дағдарысы жақындап келе жатқанын және қосымша 8,3 миллиард евро көтеріп, өзінің капиталын нығайту қажеттігін жариялады. 150 миллион қосымша акция сол кездегі акция бағасымен 10 евродан шығарылды, бірақ жалпы алғанда бұл әлі де тиімді баға болды; олар сол күні ірі инвесторларға орналастырылды. Басты алаңдаушылық ABN AMRO бойынша болашақтағы құнсыздану болды: төленген бағаға баланста көрсетілмейтін материалдық емес активтердің үлкен сомасы кірді. Құнсыздану тек ABN AMRO тәуелсіз банк болмай қалғанда ғана (ABN AMRO-ның бөлшек сауда қызметтері Fortis-ке біріктірілген кезде) жүзеге асырылатын еді, бірақ бұл жағдайда Fortis банктерге қойылатын капитал стандарттарын орындамай қалу қаупіне тап болатын еді. Тағы бір маңызды мәселе – бизнес-қызметті сатудан туған залал болды; сату мәжбүрлі болғандықтан (ЕО ережелеріне сәйкес) ол толық құнымен жүзеге аспады: сатудан 300 миллион евролық залал тіркелді. Алайда, кейіннен Fortis қадағалау кеңесінің төрағасы Липпенс, ЕО-да келіссөздер жүргізу үшін (және жақсы баға алу үшін) мерзімді ұзартуға бар күшін салғанын мәлімдегенімен, шындығында ол мерзімді ұзарту туралы өтініш бермегені белгілі болды. Комиссар Крус ешқандай байланыс болмағанын хабарлады. Липпенс бұл сөздің тек метафоралық мағынада айтылғанын түсіндірді.

Акция бағасының дамуы

8,3 млрд. евроны тарту, ішінара, ағымдағы жылғы дивидендтерді жою арқылы 1,5 млрд. евро үнемдеуге мүмкіндік берді. Алайда, Липпенс бұрын дивидендтердің толық көлемде төленетінін бірнеше рет нақты айтқан болатын. Бұл дивиденд ондаған жылдар бойы Fortis акциясының басты артықшылығының бірі болып келді, ол банк сияқты қауіпсіз және сенімді инвестиция еді. Оны жою акционерлерді алаңдатты, ал акция құны 26 маусымда 12 евродан 10 евродан астамға дейін төмендеді (компанияның құнын 4 миллиардтан астам евроға азайтып), одан кейін тағы да төмендеді. 2008 жылғы 12 желтоқсандағы талдауда (оқиғалардан кейін алты ай өткен соң) Het Financieele Dagblad компаниясы Fortis жоспарды жасау кезінде акционерлерге тиетін әсерді ескермегенін мәлімдеді. Британдық және американдық акционерлер бұрынғы акция шығарылымынан кейін көп ұзамай Fortis-ке қайтадан қаржы қажет екеніне таң қалды: олар Fortis-тің сенімді емес екенін сезініп, қосымша акция сатып алудан бас тартты. Тек ерекше акционерлер – голландтық ABP, ресейлік Millennium, ливиялық LIA және қытайлық Ping An ғана жаңадан сатып алуға дайын болды, бірақ 25% жеңілдік пен қосымша шаралар қабылданатынына кепілдік талап етті. Белгиялық акционерлер (жалпы акциялардың 15%-ына ие) жоспар туралы хабардар болған жоқ және ол туралы жоспар жарияланғаннан кейін ғана білді. Олардың көпшілігі бұрынғы акция шығарылымы үшін кредит алған және осы кредиттерді өтеу үшін дивидендке үміттенеді. Олар таңғалуларына ашуланды. Акциялар ірі инвесторларға 10 евро бағасымен сатылғаны туралы хабарланған кезде, акция бағасы нақтыда 10 евроға дейін төмендеді, бұл алынған жеңілдікті жоққа шығарды. 2008 жылғы 11 шілдеде Fortis компаниясының бас директоры Жан Вотрон қызметтен кетті (Липпенстің де қызметтен кетуге қысым көрсетілгені, бірақ ол бас тартқандығы туралы хабарлар қарама-қайшы). Fortis-тің жалпы құны, акция бағасы бойынша, сатып алу алдындағы құнының үштен бірін құрады және ABN Amro-ның Бенилюкс активтері үшін төленген құннан да төмен болды. Акция бағасы 10 евродан төмен құбылып тұрды. Вотронның орнын бас директор ретінде Херман Вервильст басты, ол бірнеше аптадан кейін өзін таныстыру және акционерлерге Fortis-тің берік екендігіне сендіру үшін баспасөз конференциясын өткізді. Ол қысқа мерзімде жақсы әсер қалдырып, акция бағасын нығайта алды. Бұған бақылау кеңесінің мүшесі Морис Липпенстің жеке өзі көптеген акцияларды сатып алғаны туралы хабар (бір акция 9 евродан кем бағамен) көмектесті. Алайда, жалпы нарықтар төмендеген сайын Fortis акцияларының бағасы да төмендеді. 2008 жылғы 25 қыркүйекте Fortis акциялары 5,5 евроға дейін құлдырады (күн ішінде). Бұл Rabobank-ке Fortis-тің қаржылық қиындықтарына көмектесуді сұраған туралы қауесетке байланысты болды. Fortis пен Rabobank бұл қауесетті жоққа шығарғаннан кейін акциялар біршама қалпына келді. Келесі күні Fortis 2008 жылдың басынан бері банк депозиттерінің тек 3%-ы ғана алынғанын және бас директордың (Вервильст) сарапшылар мен акционерлерді сендіру үшін баспасөз конференциясын өткізгенін мәлімдеді. Ол ахуал туралы нақты деректер келтірмеді, тек Fortis-тің берік екенін және банкроттыққа ұшырауына ешқандай себеп жоқ екенін айтты. Бұл акционерлер жиналысында бекітілуі керек еді. Бір апта ішінде Fortis акциялары 35% -ға төмендеді (соңғы екі күнде 20% -ға). Fortis акционерлерінің 20 қарашадағы хабарламасына сәйкес, 26 қыркүйекте ғана өтімділік проблемалары басталды, банкроттық туралы қауесеттерге байланысты бизнес клиенттер көп ақшаны қайтарып алды. 24 қарашадағы Сот отырысының хаттамасына сәйкес, осы күні 20 миллиард евро алынды, ал келесі дүйсенбіде тағы 30 миллиард евро алынуы күтілуде. Төлем қабілетсіздік мәселесі жоқ, тек өтімділік мәселесі болды. Люксембург үкіметі Fortis-ке көмек ұсынысын жолдады, ал Fortis Люксембург және Бельгия үкіметтерімен бірлесіп Shanti Swami Trust (АҚШ / BVI-ден Privet Family Trust) қаржылық қолдауымен 12,5 млрд. және 14,5 млрд. евро көлемінде Fortis Banque Luxembourg және Fortis Bank акцияларының уақытша (бір жылға) 51% (SS Trust) + 25% үлесіне келісім жасады. Бұл жоспар голландтық ABN AMRO-ны голланд үкіметіне сатуды көздеді. Het Financieele Dagblad 24 желтоқсанда хабарлағандай, 25 қыркүйекте Fortis Бельгияның қаржылық реттеуші органы CBFA шақырып, өзінің проблемаларын шешу үшін күшті серіктес іздеуге шақырды.

Үкіметтер араласады

Содан кейін Fortis Голландия мен Бельгияның қаржы министрлері мен қаржы реттеушілерінің шұғыл отырысында талқылау тақырыбына айналды, сондай-ақ ішінара немесе толықтай сатып алу туралы әңгімелер тарады. Fortis 2008 жылдың 28 қыркүйегінде жартылай мемлекеттік меншікке көшті, үш Бенилюкс елі банкке барлығы 11,2 миллиард евро (16,3 миллиард АҚШ доллары), 10 миллиард фунт стерлинг инвестициялады. Алғашқы баспасөз хабарламаларында Бельгия, Нидерланды және Люксембург тиісінше 4,7 миллиард, 4 миллиард және 2,5 миллиард евроны Бельгия, Нидерланды және Люксембургтегі Fortis банктеріне инвестициялайтыны хабарланды. Шындығында, Бельгия өз үлесін Fortis Bank SA/NV (Fortis-тің жалпы банк бөлімі) жаңа шығарылған акцияларына инвестициялады, бұл компанияның барлық акцияларының 49%-ын құрады, ал Нидерланды Fortis Bank Nederland (Fortis Bank SA/NV бөлігі) үшін де осылай істеді. Люксембург Fortis Banque Luxembourg (сондай-ақ Fortis Bank SA/NV құрамында) акцияларының 49%-ына айналатын қарыз беруге келісті. Бұл Fortis тобына банк бөлімінің үштен бірі ғана тиесілі екенін және банк бөлімінің болашақ табысының үштен бірі ғана (инвестициялық тармағын қоса алғанда) акционерге тиесілі болатынын білдірді. Дегенмен, акционер сақтандыру бөлімінің толық табысын алатын болады; сонымен қатар, компанияның қауіпсіз жалғасуына кепілдік берілді. Сонымен бірге, ABN AMRO-ның бөлшек сауда қызметін Fortis-ке біріктіру жоспарлары тоқтатылды және бұл қызметтер сатылатындығы туралы хабарланды. 12 миллиардтан кем сатылым Fortis-тің негізгі капиталына әсер ететін еді (сол кездегі негізгі капитал 30 миллиард евро немесе акцияға шамамен 13 евро есептелді). Келесі күні акция бағасы біріншіде көтеріліп, кейін күрт құлдырады, соның салдарынан нарық та құлдырады ("Қара дүйсенбі"). Алайда, ол 4 евродан төмен түспеді, аптаның қалған бөлігінде қалпына келді, бірақ 6 евроға жете алмады, апта соңында 5,4 евромен жабылды. Бұл өзгерістің бір бөлігі 30 қыркүйекте Fortis-тің Ping An компаниясының Fortis Investments компаниясымен ынтымақтастығынан бас тартқаны туралы хабарламасынан туындады; нарық бұл қадамды Fortis енді бұл мәселені өз күшімен шеше алатынының белгісі ретінде қабылдады. Акционерлердің айналымында (20 қарашадағы) осы аптада бизнес клиенттердің ірі сомада ақша шығаруы жалғасты, бұл ликвидтік проблемаларды одан әрі ушықтырды. Ұлттық банктер шұғыл несие берді (бельгиялық және голландтық банктерден тиісінше 59 және 7 миллиард евро), және бұл несиелер дерлік толық көлемде пайдаланылды (тиісінше 54 және 7 миллиард евро). 9 желтоқсанда "Vrij Nederland" басылымында Нидерландтың қаржы министрі Боспен жасалған сұхбат жарияланды; ол Fortis-тің бір бөлігін сатып алу туралы идея жазға дейін талқыланғанын мәлімдеді. 28 қыркүйекте жексенбі күні голландтық делегация Брюссельдегі кездесуге ешқандай нақты жоспарсыз келді, Fortis-ке қолдау көрсету қажет пе, жоқ па, соны анықтау үшін. Олар келгенде Бельгия премьер-министрі, Бельгия және Франция қаржы министрлері, ЕҚБ президенті Трише және үш Fortis өкілімен кеңес отырысы жүріп жатты: жоспарлар дамыған деңгейде болды, нақты сандар талқыланды.

BNP Paribas компаниясының сатып алуы

3 қазандағы хабарламадан кейін Бельгия үкіметі Fortis мәселесін талқылау үшін апта бойы төтенше кеңес өткізді. Бельгия премьер-министрінің мәлімдеген мақсаты – акциялар бағасының одан әрі төмендеуіне жол бермеу және Fortis-тің тым арзанға сатылмауын қамтамасыз ету болды, голланд мақалында айтылғандай, "алма мен жұмыртқаға емес". 2008 жылғы 5 қазанда De Tijd газеті француздық BNP Paribas банкi Fortis компаниясының басым үлесін алатынын хабарлады. Келісімге негізгі холдинг компаниясы кірмейді, бірақ Fortis Insurance International компаниясынан басқа, сақтандыру және банк еншілес компаниялары кіреді. Бельгия үкіметі Fortis Group-тан Fortis Bank SA/NV-дің қалған 51%-ын қосымша 4,7 миллиард еуроға сатып алды, 10,4 миллиард еуролық құрылымдық өнімдер портфелін бөліп, оның 66%-ын Fortis Group-қа 6,9 миллиард еуроға қайта сатты, содан кейін Fortis Bank SA/NV-дің 75%-ын BNP Paribas-қа 11 миллиард еуроға бағалап сатты, төлем акциялармен жүзеге асырылды, бұл Бельгия үкіметін BNP Paribas-тің ең ірі акционеріне (12%) айналдырды. Бельгияның бастапқы инвестициясы (4,7 миллиард еуро), Люксембургтің инвестициясы (2,5 миллиард еуро) және Нидерландының банк қызметі үшін төленген баға (12,8 миллиард еуро) Fortis Bank SA/NV-де қалады, ал сақтандыру компаниялары үшін алынған қаражат (Нидерландыдан 4 миллиард еуро және BNP Paribas-тан 5,73 миллиард еуро) Fortis Group-қа беріледі. 66% үлесті және қарызды төлегеннен кейін (ABN AMRO бойынша шығындарды ескере отырып), Fortis Group-та шамамен 100 миллион еуро қалды. 20 қарашадағы акционерлік айналымға сәйкес, Бельгия үкіметі осы апта соңында Fortis Bank-тан толығымен бас тартуға дайын екенін, тек 1 еуро төлеуге дайын екенін мәлімдеді; директорлар кеңесі 4,7 миллиард еуроны сақтап қалуды дұрыс деп тапты, осылайша Fortis Group-та акционерлік құндылықтың бір бөлігін сақтауға мүмкіндік болды. Fortis Bank-қа осы апта соңында және одан кейін төленген 20 миллиард еуро төлем қабілеттілік мәселесін жойды, бірақ ол ликвидтік мәселені шеше алмайды, тіпті Нидерланды Fortis Bank Nederland-қа берілген шұғыл несиені (50 миллиард еуро) дереу қайтаруға ниет білдіргенімен (және осылай істеді). 20 қарашада De Tijd газетінің хабарлауынша, 4 қазанда Fortis және Бельгия үкіметі жеке-жеке төтенше кеңес өткізді. Fortis қалған компанияның қандай мүмкіндіктерге ие екенін қайта есептеді және жылына 1,7-2 миллиард еуро таба алатынын анықтады; осы мақсатта үкіметке ұсынылған презентация дайындалды (бірақ ол көрсетілген жоқ). Үкімет, керісінше, BNP Paribas-қа сатуға бағытталды. Үкіметтің ойынша, басты фактор – прессадағы шу, бельгиялықтар голландтардан қалай жеңіліп қалғаны және Бельгия компанияның нашар бөлігімен қалып қойғаны туралы. Бұл жеңіліс сезіміне әкелді және олар жай ғана қиындықтан құтылуды қалады. BNP Paribas-пен келіссөздер оңай болған жоқ, француздық тарап тек банк бөлімдерін ғана қалап, тәуекелді "улы" құрылымдық өнімдерге қатысудан бас тартты. Сонымен қатар, олар банкты арзанға алуды қалады. Ақырында, үкімет Fortis Group-қа "улы" құрылымдық өнімдермен айналысуға келісті (өйткені мәселені Fortis тудырған), ал BNP Paribas-қа тек банкты сатты. Олар банк бағасын біршама арттыра алды (жалпы сомасы 11 миллиард еуро, банкқа жаңа ғана төленген қаражатты ескере отырып, нақты банк қызметі үшін миллиардтаған еуролық теріс құн құрады). Сонымен қатар, олар сақтандыру компаниясы үшін сәл жақсы баға алды. Голланд және бельгиялық акционерлер қауымдастықтары сатып алуды қайта қарауды сұрады. Нидерланд заңдары компанияның немесе оның еншілес компанияларындағы маңызды өзгерістерді акционерлердің мақұлдауына қатысты талаптар қояды. Fortis веб-сайтына сәйкес, Fortis Bank 5 қазаннан бастап желтоқсанның ортасына дейін Бельгия үкіметінің 100% меншігінде болады, содан кейін BNP Paribas-пен акциялар айырбастау жүзеге асырылады. Алайда, BNP Paribas алдын ала ірі жарнамалық науқанды бастады.

Құқықтық салдарлар

6 қазанда Бельгияның қаржылық қызметтерді реттеуші органы CBFA Fortis акцияларымен сауда тоқтатылғанын, ал Fortis компаниясының Fortis ішіндегі қалған активтері туралы толыққанды ақпарат жарияланғаннан кейін сауданы қайта бастауға рұқсат берілетінін хабарлады.

Қалған бөліктер (6 қазан - 12 желтоқсан)

6 қазанда Fortis Group компаниясында Fortis Insurance International компаниясы қалды, оның құны 1-2 миллиард еуро шамасында бағаланды, сондай-ақ Fortis компаниясы Бельгия үкіметінен сатып алған 66% үлесі Бельгия үкіметі құрастырған портфельге қосылды (кейіннен белгілі болғандай, бұл Бельгия үкіметі берген ақшалай несиемен төленді). 14 қазанда Fortis компаниясы баспасөз хабарламасында өзінің 10,4 миллиард еуролық қолма-қол ақшасы құрамына кіретін бөлімшелерінің қалдырған 9,5 миллиард еуролық қарызын өтеуге жеткілікті екенін және қосымша 125 миллион акция шығарылғанын мәлімдеді. Fortis акцияларымен сауда сол күні сағат 11:00-де қайта басталды, ашылу бағасы 2 еуроны құрады және 1,21 еуродан жабылды (бұрынғы жабылу бағасынан 77,77% төмен). 2008 жылғы 14 қарашада жарияланған деректер (акционерлердің 1-2 желтоқсанда өткен ерекше, екі кездесуі) Fortis компаниясының бөлімшелерін сатудан 24,6 миллиард еуро (шамамен бір акцияға 10 еуро) зиян шеккенін көрсетті. Fortis Group компаниясының акционерлік капиталы 31 қазанға дейін 3,5 миллиард еуроға дейін төмендеді (бір акцияның құны 1,5 еуродан кем). 15 қарашада Бельгияның "De Standaard" газеті BNP Paribas компаниясының 8 қазанда келіссөздерді қайта бастағанын және келісілген бағаны төмендетуді талап еткенін хабарлады. Бұл Fortis Group және Fortis Bank арасындағы айналымға болатын қарыз болды. Нәтижесінде Бельгия үкіметі Fortis Group компаниясына 3 миллиард еуро несие берді және оның орнына Fortis Group компаниясына жаңадан сатылған портфель бойынша кепілдік алды. Бұл акциялармен сауданы тоқтатудың себебі болды, бірақ Fortis Group немесе Бельгия үкіметі 15 қарашаға дейін оқиға туралы немесе бұл холдингте қалған активтердің құнына қалай әсер еткені туралы хабарламады. Баспасөз хабарламасына жауап ретінде бельгиялық саясаткерлер алдаудың кінәсін Fortis Group компаниясына жүктеді, үкімет толық мәліметтерді бергенін, бірақ бұқаралық ақпарат құралдары оны назарға алмағанын (банктерді қолдау операцияларының көптігінен). 10 желтоқсанда Fortis Bank Nederland компаниясына берілген қарыз Fortis Bank компаниясын Голландия үкіметі сатып алғаннан кейін қайтадан келіссөздер жүргізілді. Бұл төлемдер бойынша пайыздық мөлшермені азайтып, осы "бонус" кімге тиесілі екендігі туралы келіспеушіліктер тудырды. Бұл бір акцияға 0,25 еуроға тең болды (осы кезде акция бағасы 0,71 еуроны құрады), сондықтан Fortis холдингі үшін маңызды болды.

Арнайы жоспар

12 қазанда Бельгия үкіметі "Купон 42" деп аталатын жоспарды жариялады, ол ұзақ мерзімді шағын акционерлерді сыйақымен қамтуға бағытталған. Бельгия үкіметінің иеленген пайдасы арнайы қорға салынды, ол 2014 жылы төленбек. Бенефициарлар – 3 қазанда акцияларды ұстаған және осы жоспарға қатысуға өтініш берген Еуроодақ азаматтары немесе Бельгияда тұратын жеке тұлғалар. Бір акция үшін төленетін ең жоғары сома 10 евроны (1 шілдедегі акция бағасы) құрады, одан сауда-саттық қайта жанданғаннан кейін бес күн ішіндегі акция бағасының орташа көрсеткіші алынып тасталды (бұл шамамен 9 евродан аспады). Бұл төлем бір адамға шаққанда ең көп дегенде 5000 акцияға және тек 1 шілдеден 3 қазанға дейін үздірілмей ұсталып келген акцияларға ғана төленді (бірақ одан кейін міндетті түрде ұстау қажет емес). Қор BNP Paribas акцияларының жалпы құнын, алынған дивидендтерді, бастапқы инвестицияны (9,4 миллиард евро, жылдық 6,1% үстемемен) және Бельгия үкіметінің иелігіндегі құрылымдалған өнімдер портфелінің 24% бөлігінен туындаған кез келген шығындарды ескере отырып қамтиды. 2 желтоқсанда Мемлекеттік кеңес бұл жоспардың конституциялық емес болуы мүмкін екенін, себебі ол барлық акционерлерді тең қарастырмайды және теңсіздіктің себептерін толыққанды түсіндірмейді деп хабарлады. 10 желтоқсанда De Tijd басылымы Бельгия үкіметі арнайы қорды құрмай, қорға түсетін барлық қаражатты тікелей Fortis Holding-ке салуды қарастырып жатқанын мәлімдеді. Бұл 3 қазанда акцияларды ұстағандарға емес, акциялардың кез келген санына иелік еткендерге пайда әкелер еді (сол күні акция бағасы 13,5%-ға өсіп, 0,82 евроға жетті). Келесі күні акция бағасы күн ішінде 1,14 евроға жеткеннен кейін 15%-ға өсіп, 0,94 евроны құрады.

Акционерлердің 1 және 2 желтоқсандағы жиналыстары

Fortis компаниясы акционерлердің кезекті және кезектен тыс жиналысын 1 және 2 желтоқсанда Нидерланды мен Бельгияда өткізуді жариялады, шақыру 14 қарашада жарияланды. Күн тәртібінде сатуды негіздеу мәселесі қарастырылды, бірақ акционерлерге оны мақұлдау немесе мақұлдамау құқығы берілмеді. Күн тәртібінде атқарушы кеңестің жаңа құрамы (жаңа төрағамен, 800 000 евро жалақымен) және қадағалау кеңесінің жаңа құрамы, сондай-ақ Fortis компаниясын жалғастыру мүмкіндігі туралы сұрақтар да бар болды. Бельгия заңнамасына сәйкес, мұндай ауыр зиянға ұшыраған компанияның қызметін жалғастыруы үшін капиталдың 50%-дан астамының (немесе екінші жиналыста қарапайым көпшіліктің) келісімі қажет. Алайда, Ping An (Fortis Group-тың ірі акционері, 4,8% үлесіне ие) сатуды мақұлдау мәселесін күн тәртібіне қосуды талап етті және бұл мәселе бойынша сотқа жүгінуге дайын екенін мәлімдеді. Компанияның өзінің жарғысына сәйкес, акцияларының кемінде 1%-ын иеленетін акционердің мұндай талабын қабылдауы міндетті, бірақ бұл ереже (жылдық) жалпы акционерлер жиналысына (18b.4ii бап; талап 60 күн бұрын жазбаша түрде берілуі керек) қатысты, кезектен тыс жиналысқа міндетті түрде қатысты емес. Fortis компаниясының 20 қарашадағы акционерлік айналымында Голландия заңнамасына сәйкес акционерлердің мақұлдауы қажет екені мойындалды, бірақ Голландия заңнамасындағы (BW2:8) жалпы ережеге сілтеме жасалды, онда егер келісім немесе заң орындылық принциптеріне қайшы келетін нәтижелерге әкелсе, олар қолданылмайды. VEB және Deminor компаниялары Fortis ұсынған үміткерлердің орнына жаңа үміткерлерді ұсынды, бірақ Fortis бұл ұсынысты қарастырудан бас тартты. Нәтижесінде, Утрехт және Брюссельдегі жиналыстар күн тәртібінде ешқандай өзгеріссіз өтті. Жиналыстарда басқарма өздерінің де қиын жағдайда екендерін, бірақ оларға көмектесе алмайтындарын, егер банктерді қолдауға бағытталған ЕО мен үкіметтік шаралар бірнеше күн бұрын қабылданғанда, Fortis компаниясының әлі де бар болатынын мәлімдеді. Fortis компаниясы Бельгия үкіметіне жолдаған екі шағымы да қабылданбады. Акционерлер, шығындарына байланысты көңілдері толып, Fortis, Бельгиялық реттеушілер және Бельгия үкіметі тарапынан берілген жалған уәделерге алданғандарына наразылық білдірді. Утрехтте өткен жиналысқа мыңнан астам акционер қатысты, олар капиталдың 20%-дан астам бөлігін құрады, Давиньонды қадағалау кеңесінің төрағасы етіп тағайындау туралы ұсыныс енді-жай ғана мақұлданды (50,6%). Брюссельде өткен жиналысқа 5 мыңнан астам акционер қатысты, олар капиталдың шамамен 23%-ын құрады, бірақ оны қолдауға жеткіліксіз дауыс болды (49,9%). Басқа екі үміткер де сайланбағандықтан, бұрынғы басқарма өз орнында қалды. Екі жиналыс та тәртіпсіздікке толы болды, Бельгиядағы жиналыс әлдеқайда қатаң болды (барлық қатысушылар металл іздегіштен өтуге міндетті болды), бірақ бір ғана акционер күшпен шығарылды. Дегенмен, жиналыстар атқарушы кеңестің жаңа төрағасын бекітті. Брюссельде капиталдың 50%-дан аз бөлігі ұсынылғандықтан, компанияны жалғастыру мәселесі талқыланбады және 19 желтоқсанға шегерілді. 19 желтоқсанда (тек Бельгияда) өтетін жиналыстан басқа, қаңтар айында қадағалау кеңесінің құрамын қарастыру үшін қосымша жиналыстар өткізілуі күтілуде.

Шағым және оның салдары

Бельгиядағы сот шешімінен кейін Модрикамен апелляциялық сотқа шағым түсірді. Сот отырысында Прокуратура бұрынғы сатудың заңсыздығы туралы ұстанымын күрт өзгертті. 12 желтоқсанда, жұма күні, 15 желтоқсанда, дүйсенбіде апелляциялық шағым бойынша шешім екі аптаға дейін кейінге шегерілді. Алайда, сол күні кешігірек апелляциялық соттың сол күні қосымша шаралар қабылдайтыны туралы ақпарат тарады, бірақ бұл шаралардың қандай болатыны туралы хабарлар қарама-қайшы болды. Хабарламаларға сәйкес, бұл Федералды қатысу және инвестициялар қоғамының (SFPI/FPIM) (Бельгия үкіметінің мүддесін білдіретін қор) Еуроодақтың бәсекелестік ережелері бұзылмағаны туралы шешімін қоса отырып, отырысты қайта ашу туралы өтінішін немесе соттың үкімін қарастыруы мүмкін еді. Акциямен сауда сағат 16.30-дан бастап тоқтатылды (Нидерландыда акция бағасы 0,93 €, Бельгияда 0,92 €). Кейіннен бейсенбі күні FPIM осындай өтініш білдіргені анықталды, ол жұма күні түстен кейін талқыланды және қарастыруға екі аптаға дейін уақыт қажет болатын, бірақ сот сол күні кешке шығарған шешімінде бұл өтінішті қабылдамады. Шешімінде сот бұрынғы шешімді күштен шығарып, 3, 5 және 6 қазандағы әрекеттерге акционерлердің мақұлдауы қажет екенін, акционерлердің 12 ақпанға дейін өткізілетін жиналысында міндетті түрде қарастырылуын белгіледі: тек 14 қазанда акцияларды иеленгендер ғана дауыс беруге құқылы. 19 желтоқсандағы жиналыстың күн тәртібіне Фортисті тарату немесе жалғастыру мәселесін қарастыру қажет болған жағдайда, оны міндетті түрде қосу керек. FPIM-ге қазан айында алған Fortis Bank акцияларын (көпшілік үлесті білдіретін) 16 ақпанға дейін сақтау тапсырылды. Сондай-ақ, мәселелерді зерттеу үшін бес мүшеден тұратын жаңа комиссия тағайындалды. Бельгия үкіметі де, BNP Paribas та осы жағдайға жауап ретінде қосымша шаралар қабылдайтынын мәлімдеді. Euroshareholders өкілі Питер Пол де Врис голланд телеарнасында бұл акционерлердің Голландия және әсіресе Бельгия үкіметін зиян үшін сотқа беруіне мүмкіндік беретінін айтты. Шешімге жауап ретінде Бельгия үкіметінің негізгі мүшелері келесі күні түскі уақытта кеңес өткізді. Олар техникалық негіздермен шешімді жоюды қарастырды (шешім оқылмаған, үш судьяның бірі ауруға байланысты жеке қол қоймаған). Тағы бір қарастырылған нұсқа - қыркүйекте алынған 49,93% шағын үлесті 75% көпшілік үлестің орнына қайта сату (Fortis Bank-та қалған қаржылық қолдау үшін). Шешім дүйсенбі күні кешке жариялануы тиіс. Үкімет үшін тағы бір мүмкіндік - сотта тыңдалмаған "үшінші тарап" ретінде шешім оларға қатысты емес деген позицияны қабылдау (басқа көздер FPIM қоры үкіметтің өкілі екенін атап көрсетті). Бірақ үкімет шешімді техникалық негіздермен жоюға тырыспай, Fortis Bank-тағы 49,9% үлесін BNP Paribas-қа тез арада сатуға (көбінесе сейсенбіге дейін, бірақ бір апта ішінде) бейімделді. Нидерландтың Қаржы министрлігі Голландияға сатудың Нидерланд заңдарына сәйкес жүзеге асырылғанын, келісілген баға төленгенін және акциялар берілгенін мәлімдеді: сату түпкілікті және шешімге әсер етпейді. De Standaard талдауында шешім негізінен қайта келіссөздер жүргізу мүмкіндігін тудыратыны айтылды. Акционерлер сатуды мақұлдамауға құқылы, бірақ бұл өзінен-өзі сатуды кері қайтаруға әкелмейді. Осылайша, аяқталған сатулар заңсыз болып табылады, бірақ кері қайтару, зиян өтеу немесе салдары жоқ болуы сот шешімімен анықталады. Әрі қарай сот процесінен аулақ болу және қайта келіссөздер жүргізу қажет. Жексенбі күні түстен кейін өткен баспасөз конференциясында істі жеңіп алған адвокат Модрикамен сабырлы болуға шақырды. Сот шешім шығарғаннан кейін және барлық төтенше жағдайлар аяқталғаннан кейін барлық тараптар бірлесіп, барлық тараптарды қанағаттандыратын шешімді табу үшін қайта келіссөздер жүргізуі керек. Ол сондай-ақ Голландияға сату міндетті түрде жасалып қойған мәміле емес екенін айтты: сот 3, 5 және 6 қазандағы барлық мәмілелер акционерлердің мақұлдауына байланысты деген шешімінен бұл сатуды шығармады. "Volkskrant" басылымының хабарлауынша, Модрикамен Голландия үкіметінен қосымша 6 миллиард евро алуды көздеп отыр. Жексенбі күні түстен кейін CBFA Fortis-тің өтініші бойынша акциялар саудасын одан әрі хабарламаларға дейін тоқтата тұру туралы шешім қабылдады. Сондай-ақ, сол күні Fortis Bank өз клиенттерін сендіру үшін белсенді әрекеттер жасады, бас директор Диеркс Fortis Bank қазірде әлемдегі ең қауіпсіз банк екенін, Еуропадағы ең жоғары төлем қабілетіне ие және Бельгия үкіметінің 99% меншігінде екенін, сондай-ақ өте сенімді BNP Paribas-пен серіктес екенін мәлімдеді. Әлемде бәрі жақсы. Бір күннен кейін Fortis Bank-тен қаражаттың ерекше шығыны байқалмағаны анықталды. Бельгия үкіметінің толыққанды үрейде екені және Fortis Bank-ты BNP Paribas-қа мүмкіндігінше тез сатуға бейім екені хабарланды. Басты мақсат - шешімді жою. Әділет министрі шешімде оқылғаны айтылғандықтан, бірақ оқылмағанына байланысты араласуға дайындалып жатқаны хабарланды. Сондай-ақ, үкімет "үшінші тарап" ережесі бұзылғанына сенімді. Үкімет пікірінше, шешім күшінде болса, келіссөздер позициясы құлайды және BNP Paribas басымдыққа ие болады. Үкіметте басқа алушылар болмағандықтан сатуға мәжбүр. Осылайша, шешім акционерлер үшін емес, BNP Paribas үшін жеңіс болып табылады. Fortis және BNP Paribas үшін 19 желтоқсанда акционерлер жиналысы жоспарланған. BNP Paribas жиналысы Fortis Bank-ты төлеу үшін қосымша акциялар шығаруды мақұлдау үшін ұйымдастырылды, бұл сату енді сот шешімімен Fortis акционерлерінің мақұлдауын қажет етеді және күрт күмәнді болып кетті. Fortis жиналысы (тек Бельгияда) Фортис тобын жалғастыру немесе тарату туралы шешім қабылдау үшін ұйымдастырылды. Сот Фортис басқармасын 1 және 2 желтоқсандағы жиналыстарда күн тәртібін өзгертуден бас тартқандықтан, бұл мүмкін емес деп мәлімдеді. 15 желтоқсанда, дүйсенбі күні таңда Fortis баспасөз хабарламасында сот шешіміне сәйкес келу және 19 желтоқсандағы жиналыстың күн тәртібін өзгерту туралы хабарлады. Сондай-ақ, Fortis Insurance Belgium-нің меншігі әзірге Fortis-те қалатынын, бірақ құрылымдық несие портфелінің 66% меншігіне ие болмайтынын атап өтті. Fortis Bank-ты алудың күмәнді болғаны туралы жаңалықтардан кейін 15 желтоқсанда, дүйсенбі күні BNP Paribas акцияларының бағасы 10% төмендеді. 15 желтоқсанда, дүйсенбі күні кешке Бельгия кабинеті BNP Paribas өкілі Бодуэн Протпен кездесіп, кейін BNP Paribas-қа сатуды жалғастыру туралы хабарлады. FPIM шешімді жоюға тырысады; үкімет өзі "үшінші тарап" процедурасын бастайды; және Fortis Bank-тың 75% үлесін сатуға рұқсат күтіліп отыр, үкімет 49,93% үлесін сатуға көшеді. 16 желтоқсанда De Morgen ауру судьяның болмауы туралы хабарлады. Ол бұрын премьер-министр Летерменің бір партиясының мүшесі болғаны және күйеуі премьер-министрмен таныс болғаны хабарланған (премьер-министр бұл мәселеге қатысты пікір білдірді, соңғы жылдары судьяның күйеуімен байланысы болмағанын мәлімдеді). Оның шешімді жариялау кезінде болмауы заңдық бұзушылық емес, бірақ егер FPIM-нің өтініші қабылданғанда және талқылау...

19 желтоқсанда өткен акционерлер жиналысы

Акционерлердің тағы бір жиналысы 19 желтоқсанда (тек Бельгияда) өтті. Алғашқыда бұл жиналыс 2 желтоқсандағы жиналыста жеткілікті дауыс жиналмаған жағдайда Fortis компаниясын жалғастыруды немесе тоқтатуды шешу үшін шақырылған еді. Бірақ Fortis баспасөз хабарламасында сот шешіміне бағыну және жиналыстың күн тәртібін өзгерту, сондай-ақ жиналыстың осы мәселені қазір қарастыруға ниеттілігін анықтау қажеттігін мәлімдеді. Жиналыста Fortis компаниясы шешімді кейінге қалдыруды ұсынса да, акционерлер одан бас тартты. Дауыс беру нәтижесінде Fortis компаниясының жұмысын жалғастыруға келісім берілді. Жиналыс тағы да тәртіпсіз өтті, бір-бірін кінәлау кең таралды. Fortis басқармасы олардың көп нәрсені өзгерте алмайтындығын, егер шара қолданылмаса Бельгия Корольдігі Исландия мен Венгрия сияқты банкротқа ұшырауы мүмкін екенін айтты. Сондай-ақ, олар жаңа келісімдер акционерлердің құнын арттырмауы мүмкін екенін ескертті, себебі қаржы нарықтарының жалпы құлдырауы байқалды.

11 ақпандағы кездесуге жауап

11 ақпан күнгі кездесуден кейін басқатырған қатысушылар бұрынғы пікірлерін сақтап, Fortis Bank клиенттерінің алаңдауға себебі жоқ екенін атап өтті. Кабинет мүшелері екі сағатқа созылған отырыста шешім қабылдаған жоқ. BNP Paribas 28 ақпанға дейін қолданыстағы келісімшартты сақтауға уәде берді, ал Fortis Bank-тің тез арада сатып алынуы мүмкін болса, оны жүзеге асыруға дайын екенін мәлімдеді. BNP Paribas кінәны Ping An-ге жапсырды. Көптеген адамдар үкіметтің 125 миллион дауыс беру құқығы жоқ акцияны дауысқа салуға тырысуын кінәлады, бұл наразылық тудырды. Кездесу алдындағы талдаулар көпшіліктің жақтаушылық танытатынын көрсетті, ал үкіметтің шағын ғана қолдауы (мысалы, үкіметке тиесілі Fortis Bank акцияларының 25 пайызын сатып алу бағасының өсуін Fortis-ке қосу) жеңіске жетуді қамтамасыз ететін еді. Бірақ үкімет керісінше іс-әрекет жасады. Сарапшылардың пікірінше, үкімет BNP Paribas-тың сотқа шағымдануына күмәнданып, барлық мүмкіндіктерді пайдаланғанын көрсету үшін осы қадамға барды. Бельгия парламентіндегі оппозициялық партиялар бұл Бельгия үкіметінің толық сәтсіздікке ұшырағанын көрсетіп, кабинеттің немесе кем дегенде Қаржы министрі Рейндерстің отставкаға кетуін талап етті. Fortis Bank-тің бас директоры Диерккс банк жақсы жағдайда екенін, төлем қабілеті мен өтімділік мәселелері жоқ екенін мәлімдеді. 2008 жылы банк 1,2 миллиард евро пайда тапты, бірақ бір реттік шығындар соңғы нәтижеге әсер етті. Қалыпты жағдайда банк жылына 1,7 миллиард евро табыс табады. Fortis-тің жақын болашағындағы маңызды мәселе – уытты кредиттер портфелі. Де Боек қолданыстағы келісімшартқа сәйкес Fortis банкротқа ұшырауы мүмкін екенін айтса, жаңадан сайланған Угекс портфель Fortis Bank-ке тиесілі екенін, ал Fortis Bank-тің Бельгия үкіметіне заңсыз сатылуынан кейін ғана бөлінгенін дәлелдеді. Осылайша, жақын болашақта бұл Бельгия үкіметінің уайымы, ал Fortis жақсы жұмыс істеп жатыр. Парламентте премьер-министр, әсіресе 125 миллион дауыс беру құқығы жоқ акцияны дауысқа салуға тырысу мәселесі бойынша қызу қорғаныс жасады. Ол үкімет бұл мәселені зерттегенін, бірақ кездесуде бұл шешімді қабылдауға үкімет емес, Fortis Bank ықпал еткенін атап өтті. Барлық оппозициялық партиялар Қаржы министрінің отставкаға кетуін талап етті. Модрикамен сотта тағы бір жеңіске жетті: ол өкілдік ететін барлық акционерлердің хат алмасу мекенжайын жеке мекенжайларына өзгертуге рұқсат алды (ол 16 желтоқсанда осылай істеді). Голландиялық адвокат Голландия мемлекетіне қарсы бұйрық беруді сұрады: Fortis-тің голландиялық бөліктерін сату заңсыз болғандықтан, қайта келіссөздер мен сот ісін күтіп, осы бөліктерге қатысты кез келген әрекеттер тоқтатылуы керек. 14 ақпанда өткен кездесуден кейін Standard & Poor's компаниясы Fortis холдингінің кредиттік рейтингін едәуір төмендетті, бұл компанияға несие алуды қиындатады. 17 ақпанда Бельгияның премьер-министрі кәсіподақтармен кездесуде Бельгия үкіметі Fortis Bank үшін екі нұсқаны қарастырып жатқанын мәлімдеді: 1) BNP Paribas-тің сатып алуы немесе 2) жеке сценарий. 18 ақпанда Fortis компаниясының жаңа басқарма төрағасы Де Мей өзінің әрбір цент үшін күресетінін және оның бірінші кезектегі міндеті Бельгия үкіметімен және BNP Paribas компаниясымен қайта келіссөздер жүргізу екенін мәлімдеді. Сол күні Fortis басқармасының жаңадан сайланған мүшелерімен кездесуден кейін Бельгия премьер-министрі оларды BNP Paribas-пен келіссөздерді жалғастыруға көндіргені хабарланды. 20 ақпанда ABN AMRO-ның жаңа бас директоры Зальм Fortis-тің голландиялық бизнес қызметін Fortis Bank-қа қайта сатуды көздеп отырғанын мәлімдеді, ал оның орнына басқа да қызмет түрлері (мүмкін ABN AMRO-ның бұрынғы бөліктері) сатылады. Осылайша ол нарық үлесіне қатысты ЕО ережелерін орындауға үміттенеді, тіпті егер ABN AMRO бұрын Deutsche Bank-қа сатылуы жоспарланған бизнес-әрекеттерді сақтап қалса да. Бұл Fortis Bank Nederland қызметкерлерінің жаңа компаниядан шеттетілді деп санаған кәсіподақ өкілдерінің наразылығын тудырды. 23 ақпанда Fortis жау тараптың үлкен мөлшерде акция сатып алып, компанияны басып алуына жол бермейтін қорды таратып жіберді. 24 ақпанда De Tijd басылымы хабарлағандай, егер Fortis Bank тәуелсіз болып қала берсе ("жеке" сценарий) 3 жыл ішінде 5500 жұмыс орны жоғалады деген аңыз таралуда. Бұған дейін BNP Paribas компаниясының сатып алуы 3000 жұмыс орнын құртады деп хабарланған болатын. Бельгия үкіметі, Fortis және BNP Paribas арасындағы қайта келіссөздер жұма күні басталды, бірақ кешікті, ал кешке келіссөздер жалғаспайтыны хабарланды. 27 ақпанда BNP Paribas-пен келісімге қол жеткізу мерзімі бастапқы 28 ақпаннан бір аптаға ықшамдалды. Келіссөздер жүргізіліп жатқан келісім 30 қаңтардағы келісімге ұқсас, бірақ BNP Paribas Fortis Insurance Belgium акцияларының 25 пайызына ие болады. 1 наурызда Бельгия премьер-министрі телешоуда Бельгия үкіметі BNP Paribas-пен келісімге қол жеткізе алмаса, Fortis Bank-ті толығымен мемлекеттендіруге дайын екенін мәлімдеді. Бірақ ол тиімді келісімге қол жеткізіліп жатқанына оптимистік көзқарас білдірді. 4 наурызда LeTerme I құлағаннан кейін жаңа Әділет министрі Де Клеркке 12 желтоқсандағы сот шешімін жою сұралыпты, бірақ ол бас тартты. Оның ізашары ванДеурзен қатты қысымға ұшырады, тіпті оның уақытша отставкаға кетуі және өкілеттіктерін көбірек ынталы министрге беруі ұсынылды, бірақ ол толығымен отставкаға кетті. 5 наурызда Fortis Bank төртінші тоқсандағы шығын күтілгеннен 1 миллиардтан астам евроға көп екенін, 2008 жылғы шығын 20 миллиард евроны құрағанын хабарлады. 7 наурызда, қақтығыстарға, ұсыныстар мен қарсы ұсыныстарға толы аптадан кейін, 21 ақпанда басталған келіссөздер сәтті аяқталғаны және жаңа келісімге қол жеткізілгені хабарланды. Бұл 30 қаңтардағы келісімге ұқсас, бірақ Fortis 10 пайыз емес, 25 пайызын BNP Paribas-қа емес, Fortis Bank-қа (BNP Paribas қаржыландыруымен) сатады. Жаңа келісім акционерлердің бекітуіне жатады, сәуір айында (8 және 9 сәуірде) өтетін жиналыстар ұсынылуда. Келісімнің бір бөлігі – үкімет қажет болған жағдайда Fortis Bank-ке 2 миллиард евроға дейін қосымша қаржылай көмек көрсете алады, акциялардың 49,9 пайызына дейін иелену құқығымен. 10 наурызда Бельгия үкіметі Fortis Bank-ке осы жылы қосымша қаржы қажет болады деп күтіп отырғанын хабарлады. Ping An компаниясын сапармен аралаған Fortis Holding төрағасы Де Мей Ping An жаңа келісімді мақұлдау туралы әлі шешім қабылмағанын мәлімдеді. Басқа тараптар көбінесе бұрынғы пікірлерін өзгертпеді, бірақ 14 қазанға дейінгі акционерлердің үлесі тек 22 пайызды құрайды, ал BNP Paribas "жаңа" акционерлер арасында үлкен жеңіске жетеді деп күтеді. 13 наурызда акционерлердің келесі жиналысы (8 және 9 сәуірде) кеңеске бес жаңа директорды ұсынуға қатысты шешім қабылдай алатыны хабарланды. Акционерлердің атынан әрекет ететін голландиялық FortisEffect голландиялық және бельгиялық үкіметтерге, Fortis және Fortis Bank Nederland-қа қарсы сот процесін бастады, сот отырысы мамыр айында өтуі мүмкін. 15 наурызда Fortis екі хабарлама жасады. Біріншіден, 2008 жылғы шығыны күтілгеннен 22,5 миллиард евроға (бұрынғы жобаланған 20 миллиард евродан) көп болады және дивиденд төленбейді; соңғысы CASHES және FRESH үшін салдарға әкеледі, ал Fortis кейбір уақытта қосымша акциялар шығаруды күтеді. Екіншіден, Ping An компаниясымен қол қойылған түсінік меморандумы өткен жұма күні аяқталды; бұл Ping...

28 және 29 сәуірдегі кездесулер

28 сәуірдегі жиын алдында Модрикамен 170 миллион акцияны дауыс беруден шығаруға қатысты сотқа шағым түсірді; олар Каймар аралдарында тіркелген және күмәнді көрінді. Сот бұл шағымын қабылдамады. 28 сәуірде Гент қаласында өткен жиынға шамамен 3000 акционер қатысты; Модрикаменнің жеке сөйлеген сөзінен кейін директорлар кеңесіне аяқ киім мен монеталар лақтырылды. Жиын уақытша тоқтатылды, қайта басталғаннан кейін де қызу пікірталас жалғасты. Нәтижесінде, сатуға 73% қолдау көрсетілді. Ал 29 сәуірде Утрехтте өткен жиынға шамамен 300 акционер қатысты (олар Генттегі 3000 акционерден көбірек капиталды ұсынды), бұл жиын тыныш өтті. Мұнда да 170 миллион акция мәселесі көтерілді және сатуға 78% қолдау көрсетілді.

28 және 29 сәуірдегі кездесулерден кейін

12 мамырда Еуропалық Одақ Бельгия мен Люксембургтің компанияны сатып алуы Еуропалық Одақ регламенттеріне қайшы келмейтінін шешті. 13 мамыр күні BNP Paribas акционерлер жиналысында Fortis Bank соңғы алты айда депозиттерінің 10 пайызын жоғалтқанын мәлімдеді. 14 мамыр күні Fortis бірінші тоқсанда 44 миллион еуро пайда тапқанын хабарлады. 16 мамырда жарық көретін кітапта (Банкройт. Hoe Fortis al zijn krediet verspeelde) алғашқы қыркүйектегі құтқарудан кейін Гесселс Нидерланд үкіметін Бельгия үкіметінің Нидерланд сақтандыру компаниясын кепіл ретінде алғаны туралы жеке хабардар еткені айтылады. Бұл Нидерланд үкіметіне қайтадан келіссөздер жүргізуге себеп болды, нәтижесінде тарап кетуге әкелді.

Кейінгі дамуы

2018 жылдың 13 шілдесінде Амстердам апелляциялық соты (Gerechtshof Amsterdam) бұрынғы Fortis (қазір Ageas) акционерлері атынан қойылған талаптарды ұжымдық реттеудің 1,3 миллиард еуролық келісімін бекітті, бұл Голландияның ұжымдық талаптарды реттеу туралы заңы (Wet Collectieve Afwikkeling van Massaschade) немесе WCAM бойынша жасалды. 2018 жылдың 20 желтоқсанында прокурор жеті бұрынғы директорға қатысты қылмыстық істі тоқтату туралы шешім қабылдады. Прокуратура олардың акционерлерді компания туралы шамадан тыс оптимистік ақпаратпен қасақана жаңылыстырғанына жеткілікті дәлелдер таппағанын мәлімдеді.