Прітхвірадж Капур: Үнді киносының негізін қалаушысы
Prithviraj Kapoor
Притхвирадж Капур (1906-1972) – Үндістан актері, хинди киносының негізін қалаушылардың бірі. «Prithvi Theatres» театрын құрды, Капур әулетінің патриархы болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді актері (1906–1972)
Indian actor (1906–1972)
Притхирадж Капур (туған аты Притхинаф Капур; 3 қараша 1906 – 29 мамыр 1972) – үнді актері, сонымен қатар хинди киносының негізін қалаушылардың бірі саналады. Ол IPTA-ның құрылтайшы мүшелерінің бірі ретінде жұмыс істеді және 1944 жылы Бомбей қаласында орналасқан, саяхаттайтын театр компаниясы – Притхви Театрларын құрды. Ол хинди фильмдеріндегі Капурлар отбасының әкесі болды, оның төрт буыны, бастапқыда өзінен бастап, хинди киноиндустриясында белсенді рөл атқарды, ал ең кіші буыны әлі де Болливудта жұмыс істеп жатыр. Оның әкесі Башешварнат Капур да "Авара" фильмінде шағын рөл ойнады. Үндістан үкіметі оны 1969 жылы "Падма Бхушан" орденімен, ал 1971 жылы "Дадасахеб Пхалке" сыйлығымен марапаттады, оның үнді киносына қосқан үлесі үшін. Ол Британдық Үндістандағы Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясындағы Пешаварда, Капур готрасына жататын Панджаби индус Патан Хатри отбасында дүниеге келді. Капур сегіз бауырластың үлкені болды, олардың бес ұлы (Притхирадж және актер Трилок Капур да бар) және үш қызы болды. Актерлер мен продюсерлер Анил, Бони және Санжай Капурдың әкесі, кинопродюсер Суриндер Капур – Притхирадж Капурдың туысы. Капурдың балалық шағы негізінен Пәнджабтағы Ляльпур ауданында өтті, онда оның ата-анасы мен туыстары тұрды. Кейін оның әкесі Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясындағы Пешаварға ауыстырылды, ал бірнеше жылдан кейін отбасы Ляльпурдағы үйлерін және мүлкін сақтап, сол жерге көшіп барды. Капур бастапқыда Ляльпур Халса колледжінде, содан кейін Ляльпурда, ал кейін Пешавардағы Эдвардс колледжінде оқыды, онда ол бакалавр дәрежесін алды. Актерлік өнерге баруға шешім қабылдамас бұрын ол бір жыл заңды оқыды.
Prithviraj Kapoor (born Prithvinath Kapoor; 3 November 1906 – 29 May 1972) was an Indian actor who is also considered to be one of the founding figures of Hindi cinema. He was associated with IPTA as one of its founding members and established the Prithvi Theatres in 1944 as a travelling theatre company based in Bombay. He was the patriarch of the Kapoor family of Hindi films, four generations of which, beginning with him, have played active roles in the Hindi film industry, with the youngest generation still active in Bollywood. His father, Basheshwarnath Kapoor, also played a short role in his movie Awara. The Government of India honoured him with the Padma Bhushan in 1969 and the Dadasaheb Phalke Award in 1971 for his contributions towards Indian cinema. in Peshawar, North Western Frontier Province, British India, into a Punjabi Hindu Pathan Khatri family of the Kapoor gotra. Kapoor was the eldest of eight siblings, five boys (including Prithviraj and Trilok Kapoor, also an actor) and three girls. Film producer Surinder Kapoor, father of actors and producers Anil, Boney and Sanjay Kapoor, was a cousin of Prithviraj Kapoor. Kapoor's childhood was largely spent in Lyallpur District, Punjab, where his grandparents and extended family lived. Later, his father was transferred to Peshawar, North West Frontier Province, and after some years, the family moved there, while retaining house and property in Lyallpur. Kapoor studied initially at Lyallpur Khalsa College then in Lyallpur, and later at Edwardes College in Peshawar, where he received his Bachelor of Arts. He also went on to study law for a year before deciding to go into acting.
Мансап
Капур өзінің актерлік карьерасын Ляльпур және Пешавар театрларында бастады. 1928 жылы ол әпкесінен қарыз алып, Бомбей қаласына, Бомбей президенттігіне көшіп келді. Ол сол жерде "Империал" кинокомпаниясына қосылып, фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнай бастады. 1930 жылы жарық көрген "Кино қызы" атты үшінші фильмінде ол басты рөлді сомдады. "Бей-Дхари Талвар", "Кино қызы", "Шер-е Араб" және "Принц Виджайкумар" сияқты тоғыз нұсқаусыз фильмде ойнағаннан кейін, Капур Үндістанның алғашқы дыбысты фильмi "Алам Ара" (1931) фильмінде қосалқы рөлде ойнады. Оның "Видяпати" (1937) фильміндегі игерген рөлі жоғары бағаланды. Оның ең танымал рөлі, бәлкім, Сохраб Модидің "Сикандар" (1941) фильміндегі Ұлы Александр рөлі болды. Ол сондай-ақ Грант Андерсон театрына, ағылшын тілді театр компаниясына қосылды, ол бір жыл бойы Бомбейде орналасқан. 1950 жылдардың соңына қарай, көшпелі театр дәуірінің киномен толығымен ауысқандығы анық болды және 80 адамға дейін жететін труппаның төрт-алты ай бойы елді аралап, керек-жарақтарымен және жабдықтарымен бірге қонақүйлерде және кемпингтерде тұруы қаржылық жағынан қиынға соқты. Билет сатудан түскен табыс және бұрынғы патшалықтардан алынған азайып бара жатқан демеушілік ақша мұндай жобаны қолдауға жеткіліксіз болды. "Притви" театрының көптеген талантты актерлері мен техникалық қызметкерлері киноға қадам басты. Бұл Притхирадждың барлық ұлдарының да жағдайы болды. 50 жасқа келгенде Капур театрлық қызметін біртіндеп тоқтатып, кинорежиссерлерден, соның ішінде өз ұлдарынан келіп түскен ұсыныстарды қабылдай бастады. Ол 1951 жылы түсірілген "Авара" фильмінде өз әйелін үйден қуған қатал судья рөлін сомдады. Кейін, оның ұлы Шаши Капур және келіні Дженнифер Кендал басшылығымен "Притви" театры "Шекспириана" атты үнді Шекспир театрымен бірікті. Компания 1978 жылдың 5 қарашасында Мумбайдағы "Притви" театрының ашылуымен тұрақты мекенжайға ие болды. Театрдың логотипі, 1945-1995 жылдары және Капурдың суреті бейнеленген. Бірінші күндік конвертте (1995 жылдың 15 тамызында) 1960 жылға дейін 16 жыл бойы болғандай, көшпелі театр сахнасындағы қойылымның суреті бейнеленген. Үнді киносының 100 жылдығына орай, 2013 жылдың 3 мамырында Үндістан почтасы оның суреті бар тағы бір почта маркасын шығарды.
Kapoor began his acting career in the theatres of Lyallpur and Peshawar. In 1928, he moved to Bombay City, Bombay Presidency, with a loan from an aunt. There he joined the Imperial Films Company and started acting in minor roles in movies. He went on to earn a lead role in his third film, titled Cinema Girl, which released in 1930. After featuring in nine silent films, including Be Dhari Talwar, Cinema Girl, Sher e Arab and Prince Vijaykumar, Kapoor did a supporting role in India's first film talkie, Alam Ara (1931). His performance in Vidyapati (1937) was much appreciated. His best known performance is perhaps as Alexander the Great in Sohrab Modi's Sikandar (1941). He also joined the Grant Anderson Theater Company, an English theatrical company that remained in Bombay for a year. By the late 1950s, it was clear that the era of the travelling theatre had been irreversibly supplanted by the cinema and it was no longer financially feasible for a troupe of up to 80 people to travel the country for four to six months at a time along with their props and equipment and living in hotels and campsites. The financial returns, through ticket sales and the rapidly diminishing largesse of patrons from the erstwhile princely class of India, was not enough to support such an effort. Many of the fine actors and technicians that Prithvi Theatres nurtured had found their way to the movies. Indeed, this was the case with all of Prithviraj's own sons. As Kapoor progressed into his 50s, he gradually ceased theatre activities and accepted occasional offers from film makers, including his own sons. He appeared with his son Raj in the 1951 film Awara as a stern judge who had thrown his own wife out of his house. Later, under his son, Shashi Kapoor, and daughter in law Jennifer Kendal, Prithvi Theatre merged with the Indian Shakespeare theatre company, "Shakespeareana", and the company got a permanent home, with the inauguration of the Prithvi Theatre in Mumbai on 5 November 1978. It featured the logo of the theatre, the dates 1945–1995, and an image of Kapoor. The first day cover, (stamped 15 1 95), showed an illustration of a performance of a travelling theatre in progress, on a stage that seems fit for a travelling theatre, as Prithvi theatre was for sixteen years, until 1960. On the occasion of 100 years of the Indian cinema, another postage stamp, bearing his likeness, was released by India Post on 3 May 2013.
Жеке өмір
Капур 17 жасында өзінің қауымынан шыққан 15 жасар Рамсарни Мехраға үйленді. Олардың некесі үйлесімді, дәстүрлі болды және өмір бойы сақталды. Шындығында, үйлену тойы одан бұрын, бірнеше жылдай өткізілген еді. Рамсарни 15 жасқа толғанда, ата-анасынан ажырасып, күйеуі мен туыстарымен бірге тұруға жетілген кезде боғба (бәйкелесу) рәсімі болды. Рамсарнидің ағасы, Джугал Кишор Мехра кейін кино әлеміне қадам басты. Жұбайлардың үлкен баласы Радж Капур келесі жылы, 1924 жылдың 14 желтоқсанында Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциясындағы Пешавар қаласында дүниеге келді, осылайша Притвирадж 18 жасында әке болды. Притвирадж 1927 жылы Бомбей қаласына (Бомбей Президенттігі) көшіп келген кезде, жұбайлардың үш баласы болды. 1930 жылы Рамсарни Бомбейдегі Притвираджға қосылды. Келесі жылы, төртінші рет жүкті болғанда, бір қорқынышты апта ішінде олардың екі ұлы қайтыс болды. Олардың бір баласы, Девиндер (Деви атымен танымал), екі қабат пневмониядан көз жұмды, ал екінші баласы, Равиндер (Биндер немесе Бинди атымен танымал), бақта шашырап жатқан тышқан уытты таблеткаларды жұтып алып, уланудан қайтыс болды. Содан кейін жұбайлардың тағы үш баласы болды: ұлдары Шамшер Радж (Шамми) және Балбир Радж (Шаши) (кейін танымал актерлер мен режиссерлер атанды) және қызы Урмила Сиал. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Притвирадж Батыс Бомбейдің Джуху жағажайына жақын орналасқан Притхви Джонпра деген шағын үйге қоныстанды. Бұл үй жалға алынған еді, кейін Шаши Капур сатып алып, оны кішкентай, тәжірибелік театр – "Притви" театрына айналдырды. Притвирадж бен Рамсарни екеуі де қатерлі ісікке шалдығып, 16 күн арасымен дүние салды. Притвирадж 1972 жылдың 29 мамырында, ал Рамсарни 1972 жылдың 14 маусымында қайтыс болды. "Бақшалардың патшасы" деген мағына беретін "Раджбауг" отбасылық шаруашылығында Радж Капурдың Самадхи (ескерткіші) орналасқан, сонымен қатар Притвирадж Капур мен оның әйелінің ескерткіштері де сол жерде. Раджбауг Махараштра штатындағы Пуна қаласынан шығысқа қарай 30 шақырым жердегі Лони Калбор ауылында, Мула Мутха өзенінің жағасында орналасқан. Капур отбасы 125 акрлық Раджбаугтың бір бөлігін MIT World Peace University (MIT WPU) университетіне сатты, ол өз кампусында Капур отбасына арналған ескерткіш салды. Ескерткіште 7 пагода және Капур отбасының суреттері ілінген көрме залдары бар. Радж Капур өзінің көптеген фильмдерін осы шаруашылықта түсірді, олардың ішінде "Сатьям Шивам Сундарам", "Мера Наам Джокер", "Бобби" және "Прем Рог" фильмдері бар. Шаруашылықтағы Капур отбасының үйі сақталған, ал "Хум тум эк камре мейн бенд хо" әні осы үйдің ішінде түсірілді.
Kapoor was aged 17 when he was married to the 15 year old Ramsarni Mehra, a girl of his own community and similar background, in a match arranged by their parents. The marriage was harmonious and conventional and lasted all their lives. In fact, the wedding had been held even earlier, a few years prior to this, and it was the gauna ceremony (farewell) which was celebrated when Ramsarni reached the age of 15 and became old enough to leave her parents and reside with her husband and in laws. Ramsarni's brother, Jugal Kishore Mehra, would later enter films. The couple's eldest child, Raj Kapoor, was born the following year in Peshawar, North West Frontier Province, on 14 December 1924; making Prithviraj a father at age 18. By the time Prithviraj moved to Bombay City, Bombay Presidency in 1927, the couple were the parents of three children. In 1930, Ramsarni joined Prithviraj in Bombay. The following year, while she was pregnant for the fourth time, two of their sons died in the space of one terrible week. One of their children, Devinder (called Devi), died of double pneumonia, while the other child, Ravinder (called Binder or Bindie), died of poisoning in a freak incident when he swallowed rat poison pills strewn in the garden. The couple went on to have three more children: sons Shamsher Raj (Shammi) and Balbir Raj (Shashi) (who were to become famous actors and filmmakers in their own right), and daughter, Urmila Sial. After his retirement, Prithviraj settled in a cottage called Prithvi Jhonpra near Juhu Beach, West Bombay. The property was on lease, which was bought by Shashi Kapoor, and later converted into a small, experimental theatre, the Prithvi Theatre. Both Prithviraj and Ramsarni had cancer and died 16 days apart. Prithviraj died on 29 May 1972 and Ramsarni died on 14 June 1972. A Samadhi (memorial) of Raj Kapoor at their family farm "Rajbaugh", which means the "king of gardens", also houses Privthiraj Kapoor and his wife's memorial. Rajbaugh lies on the banks of Mula Mutha River in Loni Kalbhor village 30 km east of Pune in Maharshtra. Kapoor family sold part of 125 acres Rajbaugh to MIT World Peace University (MIT WPU) which built and houses the memorial for the Kapoor family on its campus. It has 7 pagodas and a viewing gallery which displays the Kapoor family photographs. Raj Kapoor shot many of his films at this farm, including Satyam Shivam Sundaram, Mera Naam Joker, Bobby, and Prem Rog among others. Kapoor's family bungalow inside the farm has been preserved; the popular song "Hum Tum Ek Kamre Mein Band Ho" was shot inside this bungalow.