Кіріспе
Ресейлік энергетикалық компанияның штаб-пәтері Мәскеуде орналасқан. PJSC Rosneft Oil Company (ROSNEFT) – Ресейдің интеграцияланған энергетикалық компаниясы. «Роснефть» мұнай, табиғи газ және мұнай өнімдерін барлау, өндіру, қайта өңдеу, тасымалдау және сатумен айналысады. Компания «Роснефтегаз» холдингі арқылы Ресей үкіметінің бақылауында. Оның атауы орыс тіліндегі «Российская нефть» (Rossiyskaya neft) сөздерінің біріктірілуінен құралған. «Роснефть» 1993 жылы мемлекеттік кәсіпорын ретінде құрылып, 1995 жылы мемлекеттік бақылаудағы газ және мұнай активтерін сатып алып, акционерлік қоғамға айналды. Бұрынғы мұнай компаниясы «ЮКОС» активтерін мемлекеттік аукционда сатып алғаннан кейін Ресейдің жетекші мұнай компаниясы атанды. 2013 жылы «ОАО ТНК BP» компаниясын сатып алғаннан кейін, ол Ресейдегі ең ірі мұнай компанияларының біріне айналып, әлемдегі ең ірі акционерлік мұнай компаниясы болды. «Роснефть» Ресейдегі үшінші ірі компания және «Газпромнан» кейін мемлекеттік бақылаудағы екінші ірі компания (4,134 миллиард рубль кіріс). Халықаралық аренада ол кіріс бойынша 24-орында тұратын ірі мұнай компанияларының бірі. 2020 жылғы Forbes Global 2000 тізімінде «Роснефть» әлемдегі 53-ші ірі ашық компания ретінде танылды. Компания әлемнің жиырмадан астам елінде қызмет етеді.
PJSC Rosneft Oil Company ( stylized as ROSNEFT) is a Russian integrated energy company headquartered in Moscow. Rosneft specializes in the exploration, extraction, production, refining, transport, and sale of petroleum, natural gas, and petroleum products. The company is controlled by the Russian government through the Rosneftegaz holding company. Its name is a portmanteau of the Russian words Rossiyskaya neft (Российская нефть). Rosneft was founded in 1993 as a state enterprise and then incorporated in 1995, acquiring a number of state controlled gas and oil assets. It became Russia's leading oil company after purchasing assets of the former oil company Yukos at state run auctions. After acquiring OJSC TNK BP in 2013, then one of the largest oil companies in Russia, Rosneft became the world's largest publicly traded petroleum company. Rosneft is the third largest Russian company and the second largest state controlled company (after Gazprom) in Russia in terms of revenue (₽4,134 billion). Internationally, it is one of the largest oil companies, ranking 24 in terms of revenue. In the 2020 Forbes Global 2000, Rosneft was ranked as the 53rd largest public company in the world. The company operates in more than twenty countries around the world.
Шығу тегі
"Роснефть" Ресейдің мұнай өнеркәсібі тарихында маңызды рөл атқарды. "Роснефть" атауы алғаш рет 19 ғасырдың соңында, 1889 жылы Сахалиндегі мұнай кен орындарын барлау басталғанда қолданылды. "Роснефть" компаниясының қазіргі активтерінің көп бөлігі Кеңес дәуірінде алынған. 1996 жылдың наурыз айында "Роснефть" Ресей аймақтық даму банкін құрды. 1998 жылғы Ресейдің қаржы дағдарысы кезінде "Роснефть" қаржылық және операциялық қиындықтарға тап болды, нашар активтер мен мұнай өңдеу қуаттарының жеткіліксіз пайдаланылуы салдарынан өндіріс төмендеді және бөлшек саудадағы сатылымдар азайды. 1998 жылдың шілдесінде Ресей үкіметі "Роснефтьті" сатуға тырысты, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. 1998 жылдың қазан айында Ресей үкіметі Сергей Богданчиковты президенттік лауазымға тағайындады. Компанияның құрамында екі ескірген мұнай өңдеу зауыты және бірнеше өнімсіз, нашар басқарылатын мұнай өндіруші активтер болды. 1990 жылдардың соңында "Роснефтьті" жекешелендіру жоспарлары жасалды, бірақ бәсекелес, сондай ақ ықпалды талапкерлердің болуына байланысты олар іске аспады. 2003 жылы компания Сахалин-III жобасын дамытуға лицензия алды. 2005 жылы "Роснефть" "Верхнечонскнефтегаз" компаниясының 25,94% акциясын сатып алып, өндіріс көлемі бойынша Ресейдің жетекші мұнай компаниясына айналды. 2007 жылы компания алғаш рет апталық "Barron's" басылымының әлемдегі ең беделді жүз компанияның тізіміне 99-шы орынмен енді. Сол жылы "Роснефть" 100 миллион тонна мұнай өндірді, бұл сол кездегі Ресейдің жалпы өндірісінің 20% құрады. 2008 жылдың соңында Ресейді қамтыған әлемдік экономикалық дағдарыс кезінде "Роснефть" бизнес-процестерін, басқаруды және ашықтықты жақсарту арқылы экономикалық қиындықтарды жеңе білді, нәтижесінде отандық және халықаралық деңгейде жетекші мұнай компаниясы болып қалыптасты.
ЮКОС активтерін сатып алу
2004 жылдан бастап Ресей үкіметі «ЮКОС» мұнай компаниясының активтерін сату үшін аукциондар ұйымдастырды, олардың көпшілігін «Роснефть» жеңіп алды. 2004 жылдың 22 желтоқсанында «Роснефть» салық қарызын өтеу үшін үш күн бұрын өткен мемлекеттік аукционда 9,35 миллиард АҚШ долларына «ЮКОС»-тың негізгі активі – «Юганскнефтегаз» (Юганск) сатып алған «Байкал» қаржы тобынан оны сатып алды. Кейбір болжамдар бойынша, бұл операция Ресей билігінің Ресейдің мұнай және газ өнеркәсібін мемлекеттік меншікке алу мақсатымен жасалған. Осы мәмілеге жауап ретінде, сол кездегі Путиннің аға экономикалық кеңесшісі Андрей Илларионов оны «жылдың алаяқтығы» деп атады. 2005 жылы Михаил Ходорковский («Менатептің» бұрынғы төрағасы) және Платон Лебедев (Ходорковскийдің серіктесі) алаяқтық пен салықтан қашу айыптарымен тоғыз жылға бас бостандығынан айырылды. 2007 жылдың ақпанында олар тағы да айыпталды және «ЮКОС» еншілес компанияларынан 25 миллиард долларлық мұнай ұрлады деген күдік тағылды. Олар сотталды, бірақ 2013 жылы Путин Ходорковскийді кешірді, ал 2014 жылы Ресей Жоғарғы соты Лебедевті де мерзімінен бұрын босату керектігін жариялады. Бұл «Роснефть» активтері мен өндірісінің көлемін едәуір арттырды. Кейіннен «Роснефть» «ЮКОС» компаниясына қарсы сотқа жүгінді. Сонымен қатар, «Роснефть» өзінің еншілес компаниясы «Юганскнефтегаз» компаниясынан мұнай мен газды трансферттік бағамен сатып алды. 2007 жылдың мамырында «Роснефть» «ЮКОС» активтерін сату бойынша бірнеше аукционда жеңіске жетті, оның ішінде бес мұнай өңдеу зауыты, «Томскмұнай» және «Самарамұнайгаз» компаниялары, бұл оны Ресейдегі ең ірі мұнай компаниясы етті. Ресейлік «Ведомости» газетінің сарапшыларының пікірінше, мемлекеттік аукционда «Роснефть» сатып алған «ЮКОС» активтері нарық бағасынан 43,4%-ға арзанға түсті. 2007 жылы «ЮКОС»-тың бұрынғы активтері мұнай және газ конденсаты өндірісінің 72,6%-ын және «Роснефть»-тің бастапқы өңдеу қуатының 74,2%-ын құрады. Маусым айында «Роснефть» 2006 жылдың тамызында үш жылдық сот дауларынан кейін банкрот деп жарияланған «ЮКОС» компаниясының көлік активтері үшін 731 миллион доллар төледі. Тамыз айында Богданчиков «ЮКОС» активтерін сатып алу «Роснефть»-тің қарызын 26 миллиард долларға дейін арттырғанын, бірақ 2010 жылға қарай өңдеу қуатын үш есеге арттырып, Қытайға кеңейту арқылы қарызды жалпы активтердің 30%-ына дейін төмендетуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді.
2006 жылғы алғашқы ашық сауда
2006 жылдың шілдесінде «Роснефть» өзінің акцияларының 15%-ын жалпы құны 10,7 млрд АҚШ долларына Лондон қор биржасында, Ресей сауда жүйесінде және Мәскеу банкаралық валюта биржасында алғашқы ашық сауда-саттыққа (IPO) орналастырды. Акциялардың бір бөлігі ресейлік халыққа «Сбербанк» және «Газпромбанк» сияқты банктер арқылы таратылды. Қаржы нарығы жөніндегі федералды қызмет «Роснефть» компаниясының 22,5% үлесін елден тыс жерге орналастыруға және айналымға шығаруға рұқсат берді. «Роснефть» компаниясы компанияның 60–80 млрд АҚШ долларын құрайтын капитализациясына негізделген бір акция үшін 5,85–7,85 АҚШ долларын және жаһандық депозитарлық қолхатты (GDR) орналастыру құнын жариялады. Ол батыс банктеріне қарыздарды, соның ішінде пайыздар мен салықтарды өтеу үшін кем дегенде 8,5 млрд АҚШ долларына акцияларды орналастыруды жоспарлады. 14 шілдеде орналастыру құнының ресми нәтижелері жарияланды. Акциялардың бағасы 7,55 АҚШ долларына, шамамен бағаның жоғарғы шегінде, нәтижесінде «Роснефть» компаниясының капитализациясы (оның еншілес компанияларының алдағы шоғырландыруын ескере отырып) 79,8 млрд АҚШ долларына жетті, бұл «Роснефть» компаниясын Ресейдің ең ірі мұнай компаниясы ретінде «Лукойлдан» асырып жіберді. Инвесторлар 10,4 млрд АҚШ долларына 1,38 млрд акцияны сатып алды: акцияның 21% -ын стратегиялық инвесторлар, 36% -ын Солтүстік Америка, Еуропа және Азиядан келген халықаралық инвесторлар, 39% -ын ресейлік инвесторлар және 4% -ын ресейлік бөлшек инвесторлар сатып алды. Жалпы IPO көлемінің 49,4% -ын төрт инвестор, соның ішінде BP – 1 млрд АҚШ доллары, Petronas – 1,5 млрд АҚШ доллары және CNPC – 0,5 млрд АҚШ доллары құрады. Жеке тұлғалар мұнай компаниясының 99 431 775 акцияларын сатып алу үшін өтініштер берді, нәтижесінде жаңа акционерлердің көпшілігі жеке тұлғалар болды; ішінара осы IPO-ға «халықтық» деген бейресми атау берілді. «Роснефть» компаниясының IPO-сы Ресей тарихындағы ең ірі және сол кезде жиналған ақша көлемі бойынша әлемдегі бесінші IPO болды. Егер жаһандық орналастыруды үйлестірушілер 30 күн ішінде орналастыру бағасымен «Роснефть» компаниясының тағы 53 миллион ГДР сатып алу опциясын жүзеге асырса, жарияланған сома тағы 400 млн АҚШ долларына дейін ұлғая алады. «Роснефть» компаниясы Абхазияда мұнай өнімдерінің бөлшек саудасының жартысынан астамын қамтамасыз етеді. 2014 жылы «Роснефть» Абхазияға 47 мың тонна мұнай өнімдерін экспорттады. 2015 жылдан бері «Роснефть» Сухуми Бабушара әуежайына авиациялық отын жеткізіп келеді. Қара теңіздің шельфіндегі Гудаута аймағын дамыту жобасы аясында «Роснефть» компаниясы геофизикалық және геохимиялық зерттеулердің толық спектрін жүргізді, 2D және 3D сейсмикалық зерттеулер жүргізді және барлау бұрғылауларына дайындық бастады. Халық Ассамблеясының бір топ депутаттары Абхазияда көмірсутектерді игеруге тыйым салатын заң жобасын жасады. Заң жобасын қолдаушылар Абхазиядағы теңіз шельфін 30 жылға игеруге тыйым салуды талап етті. 2010 жылдың 15 қазанында Ресей президенті Дмитрий Медведев Венесуэла президенті Уго Чавеспен PDVSA үшін неміс компаниясы Ruhr Oel акцияларының 50% -ын «Роснефтьке» сату туралы келісімге қол қойды, бұл «Роснефтке» Германиядағы мұнай өңдеу активтерін берді. 2012 жылдың 23 мамырынан бастап бұрынғы вице-премьер Игорь Сечин компанияның бас директоры болды, вице-президент лауазымына ие болған Худанинатовтың орнын басады. 2012 жылдың жазында «Роснефть» Мурманск кеме жөндеу зауытының №35 аумағында орналасқан ОКК-дан мазут терминалын сатып алды. Сауда-саттық құны 28 млн АҚШ долларына бағаланған. «Коммерсант» газетінің мәліметінше, Мурманск терминалы «Роснефть» компаниясының Арктикадағы қызметі үшін платформа ретінде пайдаланылуы мүмкін. 2016 жылдың қазан айында «Роснефть» 13 млрд доллар сомасында Ресейдің инвестициялық қоры United Capital-мен бірге Үндістанның Essar Oil-інің 49% үлесін сатып алды. 2016 жылдың 7 желтоқсанында «Роснефть» компаниясы шығарылған акцияларының 19,5%-ын немесе шамамен 11 млрд АҚШ долларын «Англо-Швейцарияның» көпұлтты тауар саудашысы Glencore компаниясына және Катар инвестициялық билігіне сату туралы келісімге қол қойды. Ресми түрде, Glencore мен Катар арасында үлесі 50/50 бөлінді, бірақ Glencore тек 300 млн еуроға үлес қосты және тек 0,54% үлеске ие болды. Меншік құрылымына Кайман аралдарындағы компания, QHG Cayman Limited кіреді, оның меншік иесі анықталмайды. Транзакциядан кейін «Роснефть» холдингі «Роснефтегаз» компаниясының 50% + 1 акциясы сақталды. 2017 жылдың 2 қазанында ҚХА-ның CEFC China Energy компаниясы «Роснефтьтің» 9 млрд долларлық үлесін сатып алды. 2017 жылдың 26 қыркүйегінде Ресей үкіметі бұрынғы неміс канцлері Герхард Шрёдерді «Роснефтьтің» төрағасы етіп тағайындауды даулы түрде бекітті. 2018 жылдың мамырында Катар-Glencore консорциумы «Роснефтьтің» 9,1 млрд долларлық (14%) үлесін CEFC China Energy компаниясына сату жоспарын тоқтату туралы хабарлады. Консорциум тарағаннан кейін Катар инвестициялық билігі акцияларды сатып алды, осылайша «Роснефтьтің» ең ірі акционерлерінің бірі ретіндегі өзінің позициясын нығайтты. 2010 жылдарда «Роснефть» пен ExxonMobil арасындағы кең байланыс одан әрі тереңдеді, Игорь Сечин мен Рекс Тиллерсон жеке танысты. AAR, Ресей тегі бар төрт миллиардерді ұсынып, BP-нің TNK BP бірлескен кәсіпорнындағы ресейлік серігі, BP–«Роснефть» келісімін халықаралық соттарда тоқтатып, бұл BP мен AAR арасындағы бұрынғы келісімдерді бұзатынын мәлімдеді. TNK BP серіктестері бұрынғы акционерлік келісімге қол қойған, онда олардың ресейлік бірлескен кәсіпорны BP-нің Ресейдегі мұнай және газ операциялары үшін басты корпоративтік құрал болады деп көрсетілген. 2011 жылдың 30 тамызында «Роснефть» BP орнына EPNZ 1, EPNZ 2 және EPNZ 3 серіктесінің Қара теңіздегі ExxonMobil болатынын жариялады. Қайтарымда, АҚШ регуляторларының келісіміне байланысты, ресейлік өнімдердегі мұнай өндірісінде үлес қоса отырып, «Роснефтьке» АҚШ-тың Техас және Мексика шығанағындағы өнімдерге қатысу мүмкіндігі берілді.
Қара теңіздің шельфіне қатысты ExxonMobil-пен келісім
2011 жылдың 27 қаңтарында «Роснефть» және американдық «ExxonMobil» компаниялары Қара теңіздің шельфіндегі Краснодар өлкесінің жағалауына жақын орналасқан Туапсе кен орнының терең сулы аймағында мұнайды іздеу және өндіру мақсатында бірлескен кәсіпорын құру туралы келісімге қол қойды. Келісімнің құны белгісіз, бірақ «ExxonMobil» компаниясы жобаға 1 миллиард доллар инвестиция салуы күтілуде. Келісімде кеңейтілген барлау және өндіру, «Роснефть» компаниясының Туапседегі мұнай өңдеу зауытына тасымалдау, көлік инфрақұрылымын дамыту және теңіз үсті мұнай өндіру технологияларын зерттеу сияқты қосымша ынтымақтастық мүмкіндіктері де қарастырылған. Сарапшылар пікірінше, теңіз үсті аймақтары «Роснефть» компаниясының кеңею жоспарларының негізгі бөлігін құрайды, ал компания жаңа технологияларды әкелу және тәуекелдерді бөлісу үшін шетелдік серіктестік іздеп отыр.
TNK-BP сатып алу
2012 жылдың 22 қазанында «Роснефть» компаниясы Ресейдегі үшінші ірі мұнай компаниясы болып табылатын «ТНК BP Holding» холдингінің бас компаниясы – «TNK BP International» компаниясын иелігіне көшіретіні жарияланды. BP өз үлесінің орнына 12,3 миллиард доллар қолма-қол ақша және «Роснефть» акцияларының 18,5% алды, ал ARR 28 миллиард доллар қолма-қол ақша алды. «Роснефть» АҚ бас директоры Игорь Сечиннің мәлімдемесінше, «ТНК BP Holding» компаниясының кіші акционерлерін сатып алу мәселесі талқыланбады. Аталған келісім 2013 жылдың 20 наурызында аяқталды.
2020 жылдар
2022 жылдың 27 ақпанында BP компаниясы 2022 жылдың ақпан айында Украинаға Ресейдің басып кіруіне жауап ретінде «Роснефть» компаниясындағы 19,75% үлесінен бас тартатынын мәлімдеді. 2022 жылғы 19 сәуірде басталған аптада «Роснефть» Ресейдің экспортқа сатылатын үш негізгі шикі мұнайдың бірі – «Урал» мұнайының миллиондаған баррелін сатуға тырысты. Бұл ұсынысқа ешбір клиент қызығушылық танытпады. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін «Роснефть» компаниясының 11 мүшелі директорлар кеңесінің жартысынан астамы қызметтен кетті, бұл компанияны 2022 жылғы 30 маусымдағы жылдық жалпы мәжілісте үлкен қайта құруға мәжбүр етті. Қатардың мемлекеттік меншігіндегі QE компаниясының бұрынғы атқарушы директоры Тайб Белмахди мамыр айында қызметтен кеткен Германияның бұрынғы канцлері Герхард Шредердің орнына директорлар кеңесінің төрағасы болып сайланды. 2023 жылдың қарашасында «Роснефть» еншілес компаниясы «Сахалинморнефтегаз шельфі» компаниясына жобада 11,5% үлесі бар «Сахалин I» жобасын басқару міндеті берілді. 2024 жылдың қаңтарында украиндық дрондық шабуылдар Ресейдегі кемінде төрт мұнай және газ терминалына, соның ішінде Қара теңіз жағалауындағы «Роснефть» компаниясының Туапсе мұнай терминалына соқты. 2024 жылдың 13 наурызында украиндық дрондар Ресейдің жетінші ірі мұнай өңдеу зауытын – Рязаньдегі «Роснефть» зауытын өртеп жіберді, бұл аймақтық әкімшіліктің мәлімдемесіне сәйкес, жарақаттарға әкелді. Бұл зауыт Ресейдің авиациялық отынының 8%, бензиннің 6,4%, дизель отынының 4,1% және мазуттың 7,7% өндірісіне жауапты. Тағы бір дрон Кириши мұнай өңдеу зауытының үстінде атып түсірілді, бұл Ресейдегі екінші ірі зауыт, бірақ зақым келтірілмеді және ешкім жарақат алмады.
Санкциялар
2014 жылдың 16 шілдесінде Обама әкімшілігі АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау басқармасы (OFAC) арқылы санкциялар салды, осы ретте "Роснефть" және басқа да ұйымдар Кремльдің Қырым түбегін аннексиялауына және Украинадағы Ресейдің жалғасып жатқан әрекеттеріне жауап ретінде Секторлық санкциялар тізіміне (SSL) қосылды. 2014 жылдың 12 қыркүйегінде Ұлыбритания да "Роснефть" компаниясына санкция салды. Трамп әкімшілігі 2020 жылдың 18 ақпанында оның швейцариялық компаниясына (Rosneft Trading S. А.) және оның президенті Дидье Казимироға Венесуэланың Николас Мадуро режимін Венесуэла экономикасының мұнай секторында жұмыс істеу арқылы қолдағандығы үшін қосымша санкциялар салды. 2022 жылдың наурызында, 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі салдарынан ЕО "Роснефть" компаниясына санкциялар салды. "Роснефть" Жаңа Зеландия тарапынан да санкцияланды.
Әлеуметтік саясат
2011 жылы «Роснефть» компаниясы қайырымдылыққа 422 миллион доллар жұмсады, бұл өткен жылғы көрсеткіштен 4 есе көп. Сол жылы компания филантропияға ең көп көңіл бөлетін Ресей компаниясы атанды. Алайда, қаржы жұмсалғандардың тізімі жарияланбады, себебі бұрын мұнай компаниясы 2014 жылғы Сочидегі Қысқы Олимпиаданың бас демеушісі болу құқығы үшін 180 миллион доллар төлеуге міндеттенгені мәлім болған еді. 2012 жылдан бері «Роснефть» «Газпром» компаниясымен бірлесіп Томск қаласындағы «ФК Том Томск» футбол командасының титулды демеушісі болып табылады. «Роснефть» 92 мұнай, газ және кен өндіру компаниясының арасында жергілікті халықтың құқықтары мен Арктикадағы ресурстарды игеру саласындағы үздік 13 компанияның қатарында саналады.
Монополияға қарсы заңнаманы бұзу
2009 жылдың қазан айында Федералды монополияға қарсы қызмет (ФАС) монополияға қарсы заңнаманы бұзғаны үшін «Роснефть» компаниясына рекордтық 5,3 миллиард теңге (175 миллион доллар) айыппұл салды. Айыппұл 2009 жылдың бірінші жартысында мұнай нарығындағы билікті теріс пайдалану фактісі үшін тағайындалды, ол «тауарларды сауда айналымынан шығарып алу арқылы мұнай өнімдері нарығының көтерме сауда сегментінде бағаның өсуіне, жекелеген серіктестерге мұнай өнімдерін сатуда кемсітушілік жағдайлар жасауға» әкеп соқты. ФАС есептегендей, осы әрекеттер 2009 жылдың бірінші жартысында мотор бензині, дизель отыны және авиациялық керосиннің көтерме нарықтарында бағаның өсуіне себеп болды.
Yukos Capital компаниясының Батыс елдерінен алған талаптары
2010 жылдың 9 тамызында «ЮКОС» компаниясының бұрынғы еншілес компаниясы – Люксембургтегі «ЮКОС Капитал Сарл» компаниясы «Роснефть» компаниясына бұрын «ЮКОС» компаниясына тиесілі болған компаниялардың қарызын өтеуді талап етті. «Роснефть» компаниясының Ұлыбританиядағы активтері тәркіленіп, Нидерланды Жоғарғы Сотының апелляциялық шағымын қабылдамағаннан кейін, «Роснефть» «ЮКОС Капиталдың» «Юганскнефтегазға» 12,9 миллиард рубль (426 миллион доллар) қарызын төлегенін мәлімдеді. 2010 жылдың 16 тамызында «ЮКОС Капитал» Батыс Сібір округінің Федералды төрелік сотына Томск облысының төрелік сотының «Роснефть» еншілес компаниясы «Томскнефть» компаниясынан қарыз шарты бойынша 7 миллиардтан астам рубль (231 миллион доллар) қайтарудан бас тарту туралы шешіміне кассациялық шағым түсірді. Бұрын «ЮКОС Капитал» Халықаралық сауда палатасының халықаралық төрелігіне жүгінген болатын, ол «Томскнефть» компаниясын 7 254,2 миллион рубль (239 миллион доллар), 275 200 доллар және 52 960 фунт стерлинг төлеуге міндеттеді. Бұл сомаға 4,350 миллион рубль (144 миллион доллар) сомасы бойынша 9% жылдық үстеме сыйақы 2009 жылдың 12 ақпанынан бастап қарыз төленген күнгә дейін есептелуге тиіс болды. Ресей соты сот шешімін Ресей аумағына енгізуге міндетті болды. Алайда, Томск облысының төрелік соты талапты қарағаннан кейін «ЮКОС Капитал» компаниясына қарызды өндіріп алудан бас тарту туралы шешім шығарды.
Улюкаевтің ісі
2017 жылдың 15 желтоқсанында Мәскеу соты Ресейдің бұрынғы экономика министрі Алексей Улюкаевты пара алу және сыбайлас жемқорлық үшін 130 миллион рубль (2,2 миллион доллар) және сегіз жылға бас бостандығынан айыру колониясына жіберді. Бұл оқиға Роснефть компаниясының бас директоры Игорь Сечиннің, Улюкаевтың Роснефтьтің Башнефть мұнай компаниясын сатып алуына қарсылығы үшін кек алуы ретінде қарастырылды. 61 жастағы Улюкаев Сечиннің өзін Роснефть кеңсесіне шақырғанын, ал кейін билік органдары оны пара ақшасы бар сөмкемен қолынан тірі ұстағанын мәлімдеді. Тергеушілердің сөзіне сүйенсек, тұтқындалған кезде экономика министрі қызметін атқарған Улюкаев, Роснефтьке Башнефтьтегі үлестік қатысуға рұқсат беру үшін 2 миллион доллар пара алған. Улюкаев бұл пара алу айыптамаларының "жасалма" екенін, олардың негізінде тек Игорь Сечиннің көрсетулері тұрғанын, ал мүделіліктердің барлық процесін Ресей Федералды қауіпсіздік қызметі, КГБ-ның құрылтайшысы ұйымдастырғанын айтты. Улюкаев экономикалық либерал ретінде танылса, Игорь Сечин экономиканы мемлекеттік бақылауда ұстауды жақтаған консерватор болып есептеледі. Улюкаевтың беделі жоғары болғанымен, ол президент Путиннің жақын шеңберіне жатпады. Экологтардың пікірінше, жыл сайын болатын 10 мыңнан астам мұнай төгілуінің кінәсі Роснефть компаниясына тиесілі. Ресейдің Гидрометеорологиялық орталығы жыл сайын Ресей жеріне 4,5 миллион тонна мұнай төгілетінін есептеді, бұл 2010 жылы Мексика шығанағындағы BP Deepwater Horizon төгілген мұнайдан жеті есе көп. Көп жағдайда Роснефтьтің тозуға шалған инфрақұрылымы және үкіметтік бақылаудың жетіспеуі кінәлі деп саналады. Алайда, 2006 жылдың қараша айының басында бірқатар журналистер Приобское мұнай кен орнында, ол Роснефтьтің ЮКОС-тан сатып алынған еншілес компаниясы РН Юганскнефтегазға тиесілі, Ресейдегі ең ірі мұнай жарылысының тіркелгенін атап өтті, бұл жарылысты Newco Well Service мамандары жасаған. Операция жеті сағатқа созылды және Юганскнефтегаз кеңсесіне тікелей эфирде интернет арқылы көрсетілді. 2007 жылы компания 440 ұңғымада гидравликалық жарылыс жүргізуді жоспарлаған. 2009-2010 жылдары Роснефть гидравликалық жарылыс саласында маманданған Schlumberger мұнай қызметтерін ұсынатын компанияның ірі клиенттерінің бірі болды.
Санкциялар
2014 жылдың 20 наурызында АҚШ үкіметі Ресей үкіметінің Украинадағы жағдайдың ушығуына қатысқандығына жауап ретінде «Роснефть» компаниясының бас директоры Игорь Сечинге санкция салды. Санкцияларға АҚШ-қа сапарлауға тыйым салу, Сечиннің АҚШ-тағы барлық активтерін тоқтату және американдық азаматтар мен компаниялар мен Сечин және оның меншігіндегі кәсіпорындар арасындағы кез келген бизнес-мәмілелерге тыйым салу кіреді. 2022 жылдың 24 ақпанында оның ұлы Иван Сечинге де АҚШ санкция салды. 2022 жылдың 28 ақпанында Игорь Сечинге ЕО тарапынан саяхат шектеулері қойылды және оның активтері тоқтатылды. «Роснефть» және оның көптеген еншілес компаниялары бұрын санкцияларға ұшыраған және Секторлық санкциялар тізімінен (SSI) орын алған. «Роснефть» 2014 жылдың 16 шілдесінде SSI тізіміне қосылды және 2014 жылдың 8 қыркүйегінде ЕО тарапынан санкцияланды. 2020 жылдың 18 ақпанында АҚШ Қаржы министрлігінің Шетелдік активтерді бақылау бюросы (OFAC) «Роснефть» компаниясының швейцариялық еншілес компаниясы «Rosneft Trading S. A.» және оның президенті Дидье Казимироны Арнайы белгіленген тұлғалар (SDN) тізіміне қосты.
Ашықдық
2014 жылдың 1 мамырынан бастап Ресей мемлекеттік корпорацияларының басшылары 2013 жылдың 8 шілдесінде жарияланған Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі Президенттік жарлыққа сәйкес, өздерінің кірісі және мүлігі туралы ақпаратты Ресей үкіметіне ұсынды. Ережеге сәйкес, компаниялардың веб-сайттарында жоғары басшыларының жеке ақпараты, атап айтқанда табысы, мүлігі, жұбайлары мен балалары көрсетілуі керек. Дегенмен, «Роснефть» компаниясы жоғары басшыларының ақпаратын жариялаудан бас тартты, себебі бұл талап тек «мемлекеттік компанияларға (корпорацияларға) және федералды заңдармен құрылған басқа да ұйымдарға» ғана қатысты екенін, ал олар өзін сондай ұйым деп санамайды. Алайда, бұл компанияға «Роснефть» басшыларының және олардың туыстарының кірісі мен мүлігі туралы ақпаратты «компетентті органдарға» белгіленген «мерзімде және көлемде» ұсынуға кедергі болмады. «Transparency International» ұйымының Ресейлік бөлімшесінің директоры Елена Панфилованың пікірінше, мемлекеттік корпорациялар жеке ақпаратты жариялау нормасын дұрыс түсінуі үшін осы заңнаманы жетілдіру қажет. Шілде айында Ресей үкіметі 2013 жылғы 22 шілдедегі № 613 қаулысында тізілген компаниялардың, соның ішінде «Роснефтьтің» жоғары басшылығының кірісі туралы ақпарат «Интернет» желісіндегі осы ұйымдардың ресми веб-сайттарына орналастырылуға тиіс екенін мәлімдеді.