Esso брендінің тарихы және географиясы

Кіріспе

Мұнай және газ компаниясы

Esso атауымен жұмыс істейтін канадтық жанармай құю станциясы. Esso ("/ɛ//s//oʊ/") – ExxonMobil-дің сауда таңбасы. Бұл атау бастапқыда 1911 жылы алғашқы Standard Oil компаниясы таратылғаннан кейін, оның құқылы серігі – New Jersey Standard Oil компаниясымен қолданыла бастады. Компания "Esso" атауын қабылдады (Standard Oil-дің "S" және "O" әріптерінің дыбысталуы), бірақ кейін басқа Standard Oil компаниялары оған қарсылық білдірді. New Jersey Standard Oil 1926 жылдан бастап өнімдерін Esso таңбасымен сатуға кірісті. 1972 жылы New Jersey Standard Oil Humble Oil компаниясын сатып алғаннан кейін, АҚШ-та Esso атауы көбінесе Exxon таңбасымен алмастырылды, ал Esso атауы әлемнің басқа аймақтарында кеңінен қолданыла берді. Әлемнің көп бөлігінде Esso және Mobil таңбалары ExxonMobil-дің негізгі таңбалары болып табылады, ал Exxon таңбасы тек АҚШ-та Mobil таңбасымен бірге қолданылады.

Тарих

1911 жылы Standard Oil 34 компанияға бөлінді, олардың кейбіреулері Standard Oil деп аталды және белгілі бір штаттарда осы брендке құқық алды (басқа компаниялардың аумақтық құқықтары болған жоқ). Esso атауы – Standard Oil атауындағы "S" және "O" әріптерінің фонетикалық айтылуы. Standard Oil Company (Нью-Джерси; "Джерси Стандарт") осы штатта, сондай-ақ Мэриленд, Батыс Вирджиния, Вирджиния, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина және Колумбия округінде құқықтарға ие болды. 1941 жылы ол Пенсильвания, Делавэр, Арканзас, Теннеси және Луизиана штаттарында да құқықтарды иеленді. Ол сондай-ақ Нью-Йоркте және Жаңа Англияның алты штатында Esso брендін қолданды, онда Standard Oil Company of New York (Socony Vacuum, кейін Socony Mobil) құқықтарға ие болды, бірақ Нью-Джерси компаниясының тауар таңбасын пайдалануға қарсылық білдірмеді (екі компания 1999 жылдың қарашасына дейін бірікпеді). Алайда, басқа штаттарда басқа Standard Oil компаниялары қарсылық білдірді және 1937 жылғы АҚШ федералды сотының шешімі арқылы Джерси Стандартты басқа бренд атауларын пайдалануға мәжбүр етті. АҚШ-та нәсілдік сегрегация жылдары Esso франчайзингтері The Negro Motorist Green Book: An International Travel Guide кітабын шығарды. 1973 жылы Standard Oil of New Jersey өзін Exxon Corporation деп атады және бүкіл елде Exxon брендін қабылдады. Ол Standard және Esso брендтеріне қатысты сауда маркаларын сол штаттарда сатуға құқығы бар, осылайша Esso Diesel-ді сол штаттарда дизель отынын сататын станцияларда сату арқылы сауда маркасын тастап кеткен деп жариялауға жол бермеді. Ол Пуэрто-Рико мен АҚШ Виргин аралдарында Esso брендін 2008 жылға дейін сақтады, содан кейін ол сол жердегі станцияларды TotalEnergies компаниясына сатты. Enco брендінің атауы 1977 жылға дейін Орта батыстағы орындарда қолданылды, ол Cheker Oil Co. (қазір 7 Eleven-нің бөлігі) сатылды; Exxon бүгін Огайоның оңтүстігінде (жалпы алғанда Апалахияның көп бөлігінде) барлығын жалғастыруда, бірақ Mobil компанияның Орта батыстағы негізгі бренді болып табылады. 2016 жылдың ақпан айында ExxonMobil АҚШ-тың федералды сотынан 1930 жылдардағы сауда белгісіне қатысты шешімді алып тастауды сұрады, бұл кейбір штаттарда Esso брендін пайдалануға тыйым салған еді. Осы уақытқа дейін көптеген бірігулер мен брендтерді өзгерту нәтижесінде Esso атауына қарсылық білдірген Standard Oil компанияларының көпшілігі BP сатып алды. ExxonMobil енді АҚШ-та Esso атауымен жаңа станциялар аша ма, жоқ па, нақтыламады; олар негізінен Esso-ны тастап кеткен бөлек маркетинг, хат қағаздары, таңбалар және басқа да материалдарды пайдаланудың қосымша шығындары туралы алаңдаушылық білдірді. Esso атауы Exxon және Mobil станцияларында кішігірім станция белгілеріне оралды, бұл ExxonMobil-дің де-факто Колорадо, Кентукки, Монтана, Солтүстік Дакота, Оклахома және Вайомингтегі Standard сауда белгісін талап етуіне әсер етті, өйткені Chevron 2010 жылы Кентуккиден кетіп, BP басқа штаттардан сатылымдарды біртіндеп алып тастады.

In 1911, Standard Oil was broken up into 34 companies, some of which were named Standard Oil and had the rights to that brand in certain states (the other companies had no territorial rights). The name Esso is the phonetic pronunciation of the initials 'S' and 'O' in the name Standard Oil. Standard Oil Company (New Jersey; "Jersey Standard") had the rights in that state, plus in Maryland, West Virginia, Virginia, North Carolina, South Carolina, and the District of Columbia. By 1941, it had also acquired the rights in Pennsylvania, Delaware, Arkansas, Tennessee, and Louisiana. It also used the Esso brand in New York and the six New England states, where the Standard Oil Company of New York (Socony Vacuum, later Socony Mobil) had the rights, but did not object to the New Jersey company's use of the trademark (the two companies did not merge until November 1999). However, in the other states, the other Standard Oil companies objected and, via a 1937 U. S. federal court injunction, forced Jersey Standard to use other brand names. During the years of racial segregation in the United States, Esso franchises gave out The Negro Motorist Green Book: An International Travel Guide. In 1973, Standard Oil of New Jersey renamed itself Exxon Corporation, and adopted the Exxon brand name throughout the country. It maintained the trademark rights to the Standard and Esso brands in the states where it held those rights by selling Esso Diesel in those states at stations that sell diesel fuel, thus preventing the trademark from being declared abandoned. It retained the Esso brand in Puerto Rico and the United States Virgin Islands until 2008, when it sold its stations there to TotalEnergies. The Enco brand name was used on locations in the Midwest until 1977, when they were sold to Cheker Oil Co. (now part of 7 Eleven); Exxon continues to have a presence in southern Ohio today (as it does throughout much of Appalachia in general), though Mobil is the company's primary brand in the Midwest. In February 2016, ExxonMobil successfully asked a U. S. federal court to lift the 1930s, trademark injunction that banned it from using the Esso brand in some states. By this time, as a result of numerous mergers and rebranding, most of the remaining Standard Oil companies that had objected to the Esso name had been acquired by BP. ExxonMobil did not specify whether they would now open new stations in the U. S. under the Esso name; they were primarily concerned about the additional expenses of having separate marketing, letterheads, packaging, and other materials that omit Esso. The Esso name did return to minor station signage at both Exxon and Mobil stations, which also had the effect of ExxonMobil de facto claiming the Standard trademark in Colorado, Kentucky, Montana, North Dakota, Oklahoma and Wyoming as Chevron withdrew from Kentucky in 2010 and BP gradually withdrew sales from the other states.

Ұлыбритания

1888 жылы Англо-американдық мұнай компаниясы Лондонда бас кеңсесін ашты, ол кейіннен Esso компаниясының бір бөлігіне айналды. 1998 жылдың тамызында Tesco, Esso компаниясымен серіктестікке келісіп, жанармай құю станцияларының ішінде орналасқан Tesco Express дүкендерінің желісін ашты, бұл серіктестік бүгінгі күнге дейін жалғасуда. 2000 жылдың ақпан айында екі компания ай сайын бір жаңа дүкен ашып, 4000 жұмыс орнын құрды.

Esso Blue (көк түсті)

Esso Blue – бұл Esso компаниясының керосині, Ұлыбритания сияқты елдерде үй жылытқыштары үшін қолданылатын парафин майының тауарлық атауы. 1950 жылдардан 1970 жылдарға дейінгі телеарналарда көрсетілген олардың жарнамалық әні – әйгілі "Бом, Бом, Бом, Бом, Эссо Блю!". Бір жарнамалық кампанияда "Smoke Gets in Your Eyes" әнінің мелодиясы қолданылып, сөздері өзгертілді: "Маған қалай білгеніңді сұрады, бұл Esso Blue еді, мен әрине жауап бердім, нашар сапалысын алсаң, түтін көздеріңе шабуыл жасайды. Темекі түтіні жоқ парафин". Бұл ән флекси-диск түрінде шығарылып, аппараттық дүкендерде тегін таратылды.

Кливленд

1930 жылдары Esso Солтүстік-Шығыс Англияда орналасқан тәуелсіз «Кливленд» компаниясын сатып алды. Оның негізін қалаушы және бас акционері Норман Дэвис Бірінші дүниежүзілік соғыстың бір бөлігін ағасы Мануэльмен бірге Кливленд, Огайо штатында өткізген. «Кливленд» компаниясының өнімдеріне бензол қоспасы және «Дискол» деп аталатын спирт қоспасы кірді. «Esso» және «Кливленд» аттары 1973 жылға дейін қолданылып келді, содан кейін «Кливленд» май құю станциялары «Esso» деп қайта аталды.

Солтүстік Ирландия

Esso Солтүстік Ирландияда 2000-жылдардың басына дейін сауда жасады. Олардың жанармай құю станциялары Maxol және Texaco брендтерімен қайта аталды, ал кейбіреулері жеке меншікте қалды.

Евро гараждар

Euro Garages-тің 45 жанармай құю станциясы 2013 жылы Esso-дан сатып алынған және Esso брендімен жұмыс істейді. Олар Esso брендімен жұмыс істейтін дүкендердің орнына Starbucks және Spar сияқты серіктес брендтерді енгізуді жоспарлап отыр.

Esso ROC / Қашуда / Тамақ пен дүкен

ROC өз брендтерімен "Snack and Shop" және "On the Run" сауда маркаларымен дүкендер ашты, олардың мөлшеріне қарай таңдау жасалынды. Көлемі үлкен жерлерде Costa Cafe де болды. ROC – бұл Esso-ның өз күштерімен басқаратын жанармай бекеттерінің атауы еді. 2015 жылға дейін ROC UK барлық бекеттерін Rontec және Euro Garages сияқты операторларға сатты, нәтижесінде Ұлыбританияда Esso-ның тікелей басқаратын жанармай бекеттері қалмады.

Австралия

Австралияда Esso, ExxonMobil компаниясының еншілес кәсіпорны; ол мұнай және газ өндірісімен айналысады. Оның бөлшек саудадағы жанармай құю станциялары 1990 жылы Mobil Australia компаниясымен сатып алынды.

Кариб теңізі

Esso Кариб теңізіндегі активтерінің көп бөлігін сатты. 2008 жылы ол Пуэрто-Рико, АҚШ Виргин аралдары және Ямайкадағы бөлшек сауда желісін TotalEnergies компаниясына сатты. Бұл желі Total брендіне өзгертілді. 2014 жылы Sol Petroleum Багам аралдары, Барбадос, Бермуда, Кайман аралдары, Доминикан Республикасы, Гваделупа және Мартиникадағы Esso операцияларын сатып алды. Осы елдерде Esso аттарымен қызмет көрсету құқығы да осы сатуға кірді.

Франция

Esso S. A. F. компаниясы – ExxonMobil компаниясының француздық еншілес кәсіпорны, Францияда бірнеше жүз жанармай құю станциясы мен екі мұнай өңдеу зауытын пайдаланады.

Жапония

1962 жылы Standard Vacuum Oil Company компаниясы таратылғаннан кейін Esso Standard Sekiyu K. K. ретінде құрылды. 1982 жылы Esso Sekiyu K. K. болып өзгертілді. 1999 жылы Exxon және Mobil компаниялары біріккеннен кейін, жапондық еншілес компаниялар 2002 жылы ExxonMobil Y. K. болып қайта ұйымдастырылды, ол 2012 жылы өзінің өндірістік және сату бизнесін EMG Marketing G. K. компаниясына бөліп берді және сол жылы TonenGeneral Sekiyu K. K. компаниясы оны еншілес компания ретінде сатып алды. 2016 жылы JX Holdings және TonenGeneral Group компаниялары JXTG Holdings (қазір Eneos Holdings) болып бірікті, нәтижесінде 2017 жылы EMG Marketing компаниясы таратылып, жаңа компанияның еншілес компаниясы – JXTG Nippon Oil & Energy (қазір Eneos) құрамына енді. 2019 жылы компания Жапониядағы Esso және Mobil брендтерін жою процесін бастады, оларды JX-тың Eneos EneJet таңбасымен алмастырды.

Оңтүстік Америка

Standard Oil of New Jersey компаниясы 1911 жылы Аргентинада бизнес құрып, "Compañía Nacional de Aceites" (Ұлттық мұнай компаниясы) компаниясын сатып алды (бұл компания 1906 жылы кәсіпкер Эмилио Шифнердің Буэнос-Айрес штатының Кампана қаласында керосин өндіру үшін құрылған болатын). Ол "Compañía Nativa de Petróleo" деген атпен жұмыс істейтін Латын Америкасындағы алғашқы мұнай өңдеу зауыты болды. Біраз уақыттан кейін Аргентинада жұмыс істейтін тағы бір шетелдік компания – "West India Oil Co." (көбінесе "WICO" деп аталады) компаниясымен бірікті. Буэнос-Айрес қаласының Конгресс алаңында алғашқы бензин құю станциясы орнатылды, ал 1927 жылы Санта-Фе қаласында алғашқы сервистік станция ашылды. Компания Нойкен және Хухуй провинцияларында тағы да мұнай өңдеу зауыттарын ашты. Сондай-ақ, 1936 жылы Essolube мотор майының жаңа желісін ұсынды. 1943 жылға қарай Esso Аргентинадағы мұнай өнімдерінің 60%-ын өндірді. 2011 жылы жергілікті Bridas Corporation консорциумы (Bridas Energy Holdings Limited және қытайлық CNOOC International Limited компанияларынан құралған) Аргентина, Парагвай және Уругвай елдеріндегі Esso брендіне құқық алды. Осының нәтижесінде барлық Esso станциялары "Axion Energy" деп қайта аталды. Сатып алынған кезде Esso-ның 520 станциясы болды (оның 450-і франчайзинг негізінде жұмыс істеді), бұл YPF және Shell компанияларынан кейін Аргентинадағы үшінші ірі өндіруші еді және нарықта 12% үлеске ие болды. Жапонияда (2019 жылға дейін) Esso және Mobil брендтері қолданылды. Гонконг пен Сингапурда 2003 және 2007 жылдар аралығында Mobil сервистік станциялары Esso-мен біріккеннен кейін Mobil бренді Esso жанармай бактерілеріне қолданыла бастады. Mobil – ExxonMobil компаниясының Калифорния, Флорида, Нью-Йорк, Жаңа Англия, Ұлы көлдер және Орта Батыс аймақтарындағы негізгі бөлшек сауда бензин бренді. Exxon АҚШ-тың қалған бөлігіндегі негізгі бренд болып табылады, ең көп бөлшек сауда орындары Нью-Джерси, Пенсильвания, Техас және Атлантиканың орталық және оңтүстік-шығыс штаттарында орналасқан.

Жарнамалық кампаниялар

1960 жылдары түрлі бұқаралық ақпарат құралдарында көп қаржы жұмсалатын науқандар кеңінен таралды. Esso компаниясы 1959 жылы Эмери Смит ойлап тапқан, қарапайым және әдемі дыбысталатын "Бакыңа жолбарыс сал" атты тақырыпқа негізделген бренд таныту науқанына жүздеген миллион доллар жұмсады. "ЭксонМобил" компаниясының май құю станцияларында жолбарыс суреті әлі де кездеседі.

Коммерциялық автомобиль және мотоцикл серіктестіктері

Esso, Exxon және Mobil бауырлас брендтерімен бірге Volkswagen Group компанияларының (атап айтқанда Bentley және Porsche), Toyota Group компаниялары мен еншілес кәсіпорындарының (Toyota, Lexus, Daihatsu, Hino және Perodua, Petronas, Eneos және Petron компанияларымен ортақ), General Motors компаниялары мен еншілес кәсіпорындарының (Chevrolet (Shell компаниясымен ортақ), Cadillac, Buick, Holden және бұрынғы GM компаниялары, мысалы Opel (Chevrolet пен Shell компанияларымен ортақ) және Vauxhall) және Honda (Acura, BP, TotalEnergies және оның еншілес компаниясы Elf Aquitaine компанияларымен ортақ) автомобильдері үшін ұзақ мерзімді ресми ұсынылатын бензин болып табылады. Олар сонымен қатар Honda мотоциклеттері үшін де ұсынылатын отын болып табылады.

Автоспорт

Формула 1 командасы Lotus 1962 жылдан 1967 жылға дейін Esso компаниясының демеушілігімен болды, сонымен қатар Индианаполис 500 жеңімпазы және Формула 1 әлем чемпионы Джим Кларкқа, сондай-ақ 1964 жылдан 1973 жылға дейін Brabham командасына демеушілік етті. 2002 жылдан 2009 жылға дейін Esso Toyota F1 командасына, сондай-ақ 2005 және 2006 жылдары Jordan және оның мұрагері Midland командаларына демеушілік етті. 1999 жылы Exxon мен Mobil компаниялары бірігіп, ExxonMobil компаниясының жаһандық негізгі отын брендіне айналды. Williams F1 2009 жылы бір маусымға Esso демеушілігімен болды, ал Petrobras 2008 жылы F1 командасынан кетіп, 2014 жылы қайта оралды. Esso бренді 2014 жылдан бастап McLaren Formula One автомобильдерінде Mobil брендімен бірге қолданылды, бірақ Esso 2015-2016 жылдар аралығында McLaren командасын жанармаймен қамтамасыз етіп, жеткізіп келді, сондай-ақ 2015 жылдан бастап Exxon тек АҚШ Гран-присінде пайдаланды, себебі олар бірігуден кейін ExxonMobil брендтеріне жатады. 2017 жылы ExxonMobil Red Bull Racing командасына, сондай-ақ Фаенцадағы Scuderia Toro Rosso командасына бір маусымға ауысты. Enco, Esso-ның 1973 жылы Exxon деп аталған бауырлас бренді ретінде, 1965, 1967 және 1968 жылдары Индианаполис 500 жарысын жеңіп алған үш автомобильге демеушілік етті, оларды Джим Кларк, А. Дж. Фойт және Бобби Унсер жеңіп алды, ал 1965 және 1967 маусымдарында Ford, 1968 маусымында Offenhauser қозғалтқыштарымен жабдықталған болатын. Esso сондай-ақ Ле-Манның 24 сағаттық жарысында және басқа да төзімділік жарыстарында белсенді, 1982 жылдан 1986 жылға дейін Martini Lancia командасына, 1990 жылдан 1993 жылға дейін Ле-Манда жеңімпаз атанған Peugeot 905 командасына және 1998-99 жылдары Toyota GT One командасына демеушілік етті. 1996 жылдан бері Esso Mobil брендімен ExxonMobil ретінде Porsche Mobil 1 Supercup жарысына қатысатын барлық командаларды жанармаймен қамтамасыз етеді, ал 2015 жылғы маусымнан бастап Esso ретінде Porsche Mobil 1 Supercup-пен отын серіктестігін күшейтті.