Кіріспе

Norsk Hydro компаниясымен бірігуге дейін компания тарихы болмады. Statoil ASA 1972 жылы құрылған норвегиялық мұнай компаниясы болды. 2007 жылы Norsk Hydro компаниясының мұнай және газ бөлімшесімен бірігіп, 2009 жылға дейін StatoilHydro деп аталды, содан кейін Statoil ASA деп қайта аталды. Statoil бренді StatoilHydro-ға тиесілі жанар-жағармай станциялары желісі ретінде сақталды. Statoil солтүстік елдердегі ең ірі мұнай компаниясы болды. 2013 жылғы Fortune 500 тізімінде Statoil әлемдегі ең ірі 39-шы компания ретінде танылды. Statoil акциялары Осло және Нью-Йорк қор биржаларында тіркелгенімен, Норвегия мемлекеті 64% үлесімен басымдыққа ие болды. Компанияның бас кеңсесі Норвегияның мұнай астанасы Ставангерде орналасқан. Statoil атауы «Мемлекеттік мұнай» (компания) деген сөздің қысқартылған түрі еді. Statoil әлемдегі ең ірі шикі мұнай сатушыларының бірі және Еуропа құрлығына табиғи газдың маңызды жеткізушісі болды. Statoil сонымен қатар 9 елде 2000-ға жуық сервистік станцияны басқарды. 2004 жылдың ортасынан бастап компанияның бас директоры Helge Lund болды, ол бұрын Aker Kværner компаниясының бас директоры қызметін атқарған.

Алғашқы жылдар

Den Norske Stats Oljeselskap A/S (Норвегия мемлекеттік мұнай компаниясы) 1972 жылғы 14 шілдеде Норвегия үкіметіне тиесілі жекеше компания ретінде құрылды, бұл Норвегия парламенті – Стортингтің бірауыздан қабылдаған актісімен жасалды. Саяси мақсат – Норвегияның континенттік шельфтегі мұнай өнеркәсібіне қатысуы және отандық мұнай өнеркәсібінің негізін қалау үшін мұнай саласында Норвегияның біліктілігін арттыру. Statoil компаниясы маңызды мәселелерді өнеркәсіп министрімен, кейіннен мұнай және энергетика министрімен талқылауға міндетті болды. Сондай-ақ Statoil компаниясы парламентке жылдық есеп ұсынуға міндетті еді. 1973 жылы компания мұнай-химия өнеркәсібінде жұмыс істеуге кірісті. Осының нәтижесінде 1980 жылы Рафснес қаласында өңдеу заводтары, ал Norsk Hydro компаниясымен бірлесіп Монгстад зауыты салынды. 1981 жылы компания Gullfaks кен орнында Норвегия континенттік шельфінде операторлық құқықтарды алған алғашқы норвегиялық компания болды. 1987–1988 жылдары компания тарихындағы ең ірі дау – Монгстад жанжалы болды, ол бұрын ешкімге мойынсұнбаған бас директор Арве Джонсеннің қызметтен кетуіне әкеп соқты.

Жекешелендіру

Компания 2001 жылы жекешелендіріліп, акционерлік қоғам (allmennaksjeselskap) ретінде қайта құрылды және Осло қор биржасымен қатар Нью-Йорк қор биржасында да тізімделді. Осы орайда, компанияның атауы Statoil ASA болып өзгертілді.

Hydro-мен бірігу

2006 жылдың желтоқсанында Statoil норвегиялық конгломерат Norsk Hydro компаниясының мұнай бизнесімен бірігу туралы ұсынысын жариялады. ЕЭА ережелеріне сәйкес, бұл ұсынысты Еуропалық Одақ 2007 жылғы 3 мамырда, ал Норвегия Парламенті 2007 жылғы 8 маусымда мақұлдады. Бұрынғы Statoil акционерлері жаңа StatoilHydro компаниясының 67,3 пайызына ие болды, ол 2007 жылғы 1 қазанда жұмысын бастады.

Экологиялық дерек

Statoil компаниясы Норвегияға жақын Арктика суларында үш рет мұнай төгілді. Барлық төгілген мұнай "Эрик Рауд" деп аталатын мұнай платформасынан болды. Компания аймақта мұнай іздеумен айналысып жатқан, бірақ экологиялық белсенділер бұған қарсы шықты, себебі олар осы сезімтал аймақты ластанудан сақтап қалуды қалады. Дегенмен, Норвегия үкіметі шығарылымдар болмаса, мұнайды барлауға рұқсат берді. 2007 жылдың желтоқсанында StatoilHydro компаниясымен біріккеннен кейін Солтүстік теңізге мұнай ағып кетті. Бұл Statoil компаниясының екінші ең ірі мұнай төгілуі болды. 2008 жылдың ақпан айында да екі оқиға тіркелді. Наурыз айында Statoil Баренц теңізіне 1,6 тонна таза гидравликалық майды төкті. Гидравликалық май екінші ең қауіпті ластаушы зат болып саналады. Осы төгілулерден кейін Statoil мұнайдың көп бөлігі ерігенін және экологиялық зиянды растайтын айғақтар жоқ екенін мәлімдеді. Норвегия үкіметі Арктика суларында мұнай бұрғылауды тоқтатқан жоқ, ал Statoil 2005 жылдың сәуірінде мұнай операцияларын қайта бастады. "Беллона" норвегиялық экологиялық ұйымы заңдық шаралар қолдануды қарастырып отыр. Олар Баренц теңізінде мұнай бұрғылауды тоқтатуды талап етеді.

Ротволь таласы

1991 жылы Statoil компаниясы мен жергілікті экологиялық белсенділер арасында дау туындады, негізінен Natur og Ungdom және Friends of the Earth Norway ұйымдары Норвегияның Тронхейм қаласының жанындағы, құстарға толы маңызды батпақты аймақта Ротволлде жаңа ғылыми-зерттеу және даму орталығының салынуына қарсылық көрсетті. Дау экологиялық белсенділердің азаматтық наразылығымен аяқталды, бірақ орталық бәрібір салынды.

Statoil корпорациясының сыбайлас жемқорлық ісі

Statoil компаниясының сыбайлас жемқорлық ісі – 2002/2003 жылдары Ирандағы мұнайға қатысты тиімді келісімшарттарды алу мақсатымен компанияның жасаған құқықбұзушылықтары мен сыбайлас жемқорлыққа баруы. Бұл, негізінен, Иранның бұрынғы президенті Хашими Рафсанжанидің ұлы Мехди Хашими Рафсанжаниге тиесілі Horton Investments ирандық консалтингтік фирмасының қызметін пайдалану арқылы іске асырылды. Statoil компаниясы Horton Investments-ке Ирандағы ықпалды саяси тұлғаларға Statoil-ге мұнай келісімшарттарын беруге ықпал ету үшін 15,2 миллион АҚШ доллары төледі. Сыбайлас жемқорлық оқиғасы 2003 жылдың 3 қыркүйегінде норвегиялық Dagens Næringsliv газетімен жарияланды.

Corrib газ жобасы

Statoil компаниясы Royal Dutch Shell компаниясының Corrib газ жобасындағы серіктесі болды, бұл жоба Ирландияның батыс жағалауындағы табиғи газ кен орнын дамытуды қамтиды. Жобаның даулы болғаны дәлелденді. 2005 жылдың жазында Мейо округының бес адамы сотқа бағынбағандықтары үшін түрмеге қамалды, олар өз жерлерінде жүргізіліп жатқан жұмыстарға араласуға тыйым салған уақытша сот шешіміне мойынсұнудан бас тартқан болатын. Содан кейін туған наразылықтар Shell to Sea науқанына әкелді, ол жобаға қарсы тұрады.