Кіріспе

1941 жылғы қытай азаматтық соғысындағы қақтығыс

Жаңа төртінші армия оқиғасы, сондай-ақ Оңтүстік Анхуэй оқиғасы деп те аталады, 1941 жылдың қаңтарында Қытайда Екінші қытай-жапон соғысы кезінде болды. Осы кезеңде қытай азаматтық соғысы теориялық тұрғыдан тоқтатылып, коммунистер мен ұлтшылдар жапон агрессиясына қарсы Біртұтас майдан құрып бірікті. Бұл оқиға ұлтшылдар мен коммунистер арасындағы нақты ынтымақтастықтың аяқталуы ретінде маңызды болып саналады. Бүгінде Тайвань мен Қытай Халық Республикасы тарихшылары Жаңа төртінші армия оқиғасын әртүрлі бағалайды. Тайваньдық көзқарас бойынша, коммунистер бірінші болып шабуыл жасады және бұл олардың бағынбаушылығы үшін жаза болды; ал Қытай Халық Республикасының көзқарасы бойынша, бұл ұлтшылдардың сатқындығы еді.

ҚХР-дың көзқарасы

1940 жылдың күзінде Коммунистік Жаңа Төртінші армия Хан Декин басқаратын Ұлттық күштерге шабуыл жасады. Бентонның "Жаңа Төртінші армия" кітабында коммунистер алғашқы шабуылды ұлтшылдарға жасады, ал ұлтшылдар коммунистерге қарсы шайқасты деп айтылады.

Ұрын салу

5 қаңтарда Шангуан Юнсян бастаған 80 мыңдық ұлтшыл әскер Маолин қалашығында коммунистік күштерді қоршап алды және бірнеше күннен кейін шабуыл жасады. Көп күндік шайқастардан кейін, ұлтшыл әскерлердің көптігіне байланысты Жаңа Төртінші армияға, армияның саяси штабында жұмыс істеген көптеген азаматтық қызметкерлерді қоса алғанда, ауыр шығын тиді. 13 қаңтарда Е Тинг әскерлерін сақтап қалу үшін Шангуан Юнсянның штаб-пәтеріне келісімдерге баруға келді. Ол келген соң тұтқындалды. Жаңа Төртінші армияның саяси комиссары Сян Ин қаза тауып, Хуан Хуосин және Фу Цютао басқарып, бар болғаны 2000 адам қашып шыға алды.

Салдары

17 қаңтарда Чан Кай-шек Жаңа Төртінші армияны таратуға бұйрық берді және Е Тингті әскери трибуналға жіберді. Бірақ 20 қаңтарда Яньаньдағы Қытай Коммунистік партиясы армияны қайта ұйымдастыруға бұйрық берді. Чен И жаңа әскер қолбасшысы болды, ал Лю Шаоки – саяси комиссар. Жаңа штаб-пәтер Цзянсу провинциясында орналасты, ол енді Жаңа Төртінші армия мен Сегізінші жол армиясының бас штабы қызметін атқарды. Олардың құрамында жеті дивизия және бір тәуелсіз бригада болды, жалпы саны 90 мыңнан астам әскерді құрады. Осы оқиғаға байланысты Қытай Коммунистік партиясы Қытай ұлттық партиясын жапон басқыншыларына қарсы біріккен кезде ішкі тартыс тудырғаны үшін сынады. Ал Қытай Коммунистік партиясы жапондық агрессияға және ұлтшылдардың сатқындығына қарсы күрестің алдыңғы қатарындағы батырлар ретінде танылды. Осы оқиға салдарынан Коммунистік партия Янцзы өзенінің оңтүстігіндегі жерлерді жоғалтса да, халықтан қолдау алып, Янцзы өзенінің солтүстігіндегі беделін нығайтты. Ұлттық партияның мәлімдемесінше, бұл оқиға Жаңа Төртінші армияның жасаған көптеген сатқындықтары мен зорлық-зомбылықтарына жаза болды. Жазушы Мао Дунның "Фуши" атты туындысы осы оқиғаға арналған.