Кіріспе

Idiot Savants – 1996 жылдың 9 желтоқсанынан 1997 жылдың 25 сәуіріне дейін MTV телеарнасында көрсетілген американдық телеойын. Оны Майкл Дуган мен Крис Крески жасады, режиссері Стив Пейли, ал жүргізушісі – комик Грег Фитцсимонс. Шоудың атауы тарихи түрде савант синдромымен ауыратын аутизм спектріндегі адамдарға қатысты айтылатын атауға сілтеме жасайды.

Формат

Төрт қатысушы бір апта бойы (дүйсенбіден жұмаға дейін) түрлі санаттар бойынша сұрақтарға жауап беріп бақ сынасты. Аптаның алғашқы төрт бағдарламасында қатысушылар бірінен соң бірі іріктеліп алынды, ал күннің ең көп ұпай жинаған ойыншысы сыйлық үшін қосымша раундқа қатысты. Дегенмен, төрт қатысушы да әр жаңа бағдарламаны бастау үшін қайта оралды, және әр қатысушының дүйсенбіден бейсенбіге дейінгі бағдарламалардағы ұпайлары қосылып, жұма күнгі ойынға бастапқы ұпай ретінде қолданылды. Жұма күнгі бағдарламаның соңында ең көп ұпай жинаған қатысушы аптаның бас жүлдесін – әдетте демалыс саяқатын немесе көлікті жеңіп алды. Бағдарламаға қатысу алдында әр қатысушы өзінің ерекше білімі бар тақырыбын "савант" санаты ретінде таңдады. Бұл санаттар ойын-сауық, ғылым және танымал мәдениет сияқты кең ауқымды салаларды қамтыды. Көптеген сұрақтарды "Савант ойыншылары" қойып, олар сұрақтарға алып келетін әзіл-қалжыңдық қойылымдар көрсетті. Осы актерлердің көптегені бағдарламаның сценарийін жазушыларының қатарында болды, соның ішінде бас сценарийші Том Коэн, Джейсон Нэш, Пол Козловски, Эрик Фридман және Шонда Фарр.

Дүйсенбі-Жексенбі

Әр күннің басында бәйгеге қатысушылардың ұпайлары нөлге келтірілді. Дүйсенбі күнгі бағдарламаларда бірінші раундты бастау құқығы алдымен жедел сұрақ арқылы, кейіннен кездейсоқ таңдау арқылы шешілді.

1-раунд

Бақылаудағы қатысушы тақтадан сегіз санаттың бірін таңдады. Оған бір сұрақ қойылды, ал дұрыс жауапты бірінші берген қатысушы 100 ұпай алып, 200 ұпайға бағаланған бонус сұрағына жауап беру мүмкіндігіне ие болды. Егер ол қатысушы бонус сұрағына дұрыс жауап берсе, онда ол санаттағы соңғы сұраққа, яғни 300 ұпайлық "Үлкен тәуекел" сұрағына жауап беру құқығына ие болды. Бірінші сұраққа немесе бонус сұрақтарына қате жауап бергені үшін ұпайлар есептелмеді, бірақ "Үлкен тәуекел" сұрағындағы дұрыс емес жауап 300 ұпайды кемітті. Егер қатысушы дұрыс жауап бере алмаса немесе бонус немесе "Үлкен тәуекел" сұрақтарына жауап беру үшін уақыты бітсе, басқа қатысушылар кірісіп, ұпайларды жеңіп алу үшін дұрыс жауап бере алады, содан кейін санат жабылып, бақылаудағы қатысушы келесі санатты таңдайды. Сондай-ақ, егер бір қатысушы бірінші сұраққа және бонус сұрағына жауап беріп, бірақ "Үлкен тәуекел" сұрағынан бас тартса, немесе егер бірінші сұраққа немесе бонус сұрағына ешкім дұрыс жауап бере алмаса, санат аяқталады. Раунд уақыт біткенде немесе барлық сегіз санат пайдаланылғанда аяқталады. Осы кезде ең аз ұпай жинаған қатысушы күнінің "надан" атанды және сахнаның бір бұрышына, басқа қатысушылардан бөлек отыруға міндеттелді.

2-ші тур

Сұрақ форматы өзгеріссіз қалды, бірақ барлық баллдар екі есеге көбейтілді (200, 400, +/ 600 ұпай), ал санатты таңдау "Ми" (сахнадағы үлкен ми, оның мониторы Мэтт Прайстың бетінің жақын ірілеу көрінісін көрсетеді) жүргізді. Егер үш қатысушының ешқайсысы белгілі бір сұраққа дұрыс жауап бере алмаса, онда ең нашар ойыншыға жауап беруге және ұпайларды иеленуге мүмкіндік берілді, содан кейін жаңа санат жарияланды. Бұл кезеңнің соңында, ең нашар ойыншы және қалған үш қатысушының арасындағы ең аз ұпай жинаған ойыншы күні үшін шығарылды. Кез келген бағдарламадағы ең нашар ойыншы келесі күні 1-кезеңді бастау құқығын алды.

3-раунд: Ой-өріс кезеңі

Белгілі бір санаттан жылдам сұрақтар 60 секунд ішінде (кейін 45 секундқа дейін қысқартылды) қойылды. Дұрыс жауап үшін қатысушылар 200 ұпай алды, ал қате жауап үшін 200 ұпай жоғалтты. Осы кезеңнен кейін көш бастаған қатысушы Grand Savant Round-қа өтті.

Ұлы савант айналым

Әр күннің жеңімпазы бонустық раундта орта деңгейдегі сыйлық, мысалы, демалыс немесе теледидар сияқты сыйлықтар үшін ойнады. Grand Savant Round үшін қатысушы "Cylinder of Shush" деп аталатын құрылғыға орналастырылды, ол Get Smart-танғы "Cone of Silence" еске түсіретін, бірақ қатысушының денесінің жоғарғы жартысын толығымен жабатын мөлдір түтік болатын. Кейін қатысушыға оның біліміне қатысты жылдам сұрақтар сериясы қойылды, және бонус сыйлығын жеңу үшін белгіленген уақыт ішінде 10 сұраққа дұрыс жауап беру керек еді. Жеңіске немесе жеңіліске қарамастан, дұрыс жауап берген әр сұрақ үшін қатысушының апталық есебіне 200 ұпай қосылды. Бастапқыда уақыт лимиті 45 секунд болған, бірақ жақын арада 60 секундқа дейін ұзартылды.

Жексенбі күнгі финал

Әр қатысушы алдыңғы төрт эпизодта жинаған ұпайларымен бастады. Бірінші екі раундтағы ұпайлар екі есеге көбейтілді (200/400/600, содан кейін 400/800/1200), және әр раундтың соңында ең аз ұпай жинаған ойыншы ойыннан мүшелі түрде шығарылды. Екінші раундтан кейін "Миға шабуыл" ойнаудың орнына, қалған екі ойыншы "Қос Ұлы Савант" финалдық раундында апталық бас жүлде үшін күресті. Әр қатысушы "Шуш цилиндріне" кіріп, өзінің саванттық санаты бойынша 60 секунд ішінде сұрақтарға жауап берді, әр дұрыс жауабы үшін 1000 ұпай алды. Екі ойыншы да ойнағаннан кейін, көш бастаған ойыншы сол аптаның чемпионы атанды және жоғары деңгейдегі бас жүлдені жеңіп алды. Келесі дүйсенбіде төрт жаңа қатысушы келді.

Марапаттар

Қысқа ғана көрсетілгеніне қарамастан, "Идиоты савант" 1997 жылы үздік ойын шоуы номинациясы бойынша CableAce сыйлығын жеңіп алды.