Кіріспе

Моран тауы – АҚШ-тың Вайоминг штатының батысындағы Гранд-Теттон ұлттық паркінде орналасқан тау. Бұл тау американдық батыс шекаралық пейзаж суретшісі Томас Моранның құрметіне аталған. Моран тауы Тетон жотасының солтүстік бөлігіндегі ең биік нүкте, Джексон көлінен 6000 фут (1829 метр) жоғары көтеріледі. Таудың бетінде бірнеше белсенді мұздықтар бар, олардың ішінде Скиллет мұздығы анық көрінеді. Осы аймақтағы Орта Тетон тауы сияқты, Моран тауының бетінде де "Қара дике" деп аталатын ерекше базальттың кірігуі бар.

Үстірту

Моран тауы – альпинистер үшін тартымды болатын алып және әсерлі тау. Дегенмен, оған жол табудың салыстырмалы қиындығы оны Гранд-Тэтон және оңтүстікке қарайғы басқа шыңдарға қарағанда кем танымал етеді. Моран тауына дейін 20 жылдан бері ешқандай жол сақталмаған, ал құрлық арқылы кез келген жол Ли көлінің шетімен өсімдіктердің арасынан, құлаған ағаштар мен батпақтардан өтуді қажет етеді. Көптеген альпинистер оның орнына Стринг көлінен каноэмен Лейк көліне өтіп, содан кейін өздеріне қажетті бағытқа қарай жол табады; бірақ мұндай жағдайда да құрлықта жол табу қажет болуы мүмкін. Осының салдарынан Моран тауына жасалатын көптеген шаңғырулар, тіпті көтерілудің техникалық бөлігі салыстырмалы түрде қысқа болса да, бірнеше күнге созылады. Моран тауына алғашқы шаңғыру 1922 жылдың 22 шілдесінде Чикаго тау-шаңғы клубының мүшелері ЛеГранд Харди, Беннет МакНалти және Бен С. Рич Скиллет мұздығы арқылы жасаған. Ол әлі де ең оңай және тікелей жол болып табылады, және оның қиындық деңгейі 5.4 деп бағаланады. Аты айтқандай, шаңғырудың көп бөлігі Скиллет мұздығының тік қар мен мұзында өтеді, сондықтан шаңғыру кезінде мұз балтасы мен тісті табандықтар қолданылады. Моран тауына ең танымал жол – Чикаго тау-шаңғы клубының құрметіне аталған CMC жолы. CMC 5.5 баллмен бағаланады және Қара Дикеден оңтүстікке қарайғы шығыс бетінен басталады. CMC жақсы жартастардан өтеді және негізінен қар мен мұздан таза. Бұл жолдың таудың жоғары жағында жақсы лагерь орналасқандығы да артықшылық болып табылады. IV санатқа жататын және 5.7 А3-тен 5.9 С1-ге дейін бағаланған Тіке Оңтүстік Бағдар, көмекке және альпинизмге қолайлы техникалық жол. Оның тік бойында шамамен 1500 фут (457 м) көтеріледі және 11 белдемеден тұрады. Бұл жол Солтүстік Американың елу классикалық шаңғыруы туралы тарихи кітапта сипатталған, және алғаш рет 1953 жылдың 30-31 тамызында Ричард Эмерсон, Дон Деккер және Ли Ортенбургер шаңғырған.

Тарих

1950 жылы 21 қарашада "Жаңа тайпалар миссиясына" тиесілі DC 3C жүк ұшағы дауыл кезінде Моран тауына құлап, барлығы 21 адам қаза болды. Пол Петзольдт басқарған құтқару тобы 25 қарашада ұшақтың қирандыларын тапты, бірақ құлау орнының қиындығы ұшақ пен денелерді алып шығуға мүмкіндік бермеді. Ұшақтың қирандылары бүгінгі күнге дейін тауда жатыр, бірақ ұлттық саябақ басқармасы сол жерге шығуға кеңес бермейді.