Кіріспе

Вайоминг штатының солтүстік-батысындағы АҚШ ұлттық паркі. Паркке 64 км-лік Тетон тау жотасының негізгі шыңдары, сондай-ақ Джексон-Хоул аңғарының солтүстік бөліктерінің көпшілігі кіреді. Гранд-Теттон ұлттық паркі Йеллоустоун ұлттық паркінен оңтүстікке қарай 16 км қашықтықта орналасқан және Ұлттық парк қызметі басқаратын Джон Д. Рокфеллер-младший ескерткіш саябағы арқылы оған қосылған. Қоршаған ұлттық ормандармен бірге, бұл үш қорғалған аймақ шамамен 7 284 348 км² аумақты құрайтын Үлкен Йеллоустон экожүйесін құрайды – бұл әлемдегі ең ірі орта ендіктегі қалыпты экожүйелердің бірі. Гранд-Теттон аймағындағы адамның тарихы кем дегенде 11 000 жыл бұрын басталған, алғашқы көшпелі аңшы-жинаушылар палео-индейлер жылы айларда азық-түлік пен жабдықтар іздеу үшін аймаққа көшіп келген. 19 ғасырдың басында алғашқы саяхатшылар шығыс Шошоне тайпасына кездескен. 1810 мен 1840 жылдар аралығында аймаққа құнды бобёр терісі үшін бәсекелескен тері сауда компаниялары келді. АҚШ үкіметінің аймаққа жасаған экспедициялары 19 ғасырдың ортасында Йеллоустондағы барлаудың нәтижесінде басталды, ал Джексон-Хоулдағы алғашқы тұрақты ақ қоныс салушылар 1880 жылдары келді. Аймақты ұлттық парк ретінде сақтау жөніндегі күш-жігер 19 ғасырдың соңында басталды, ал 1929 жылы Гранд-Теттон ұлттық паркі құрылып, Тетон тау жотасының негізгі шыңдарын қорғады. Джексон-Хоул аңғары 1930 жылға дейін жеке меншікте болды, содан кейін Джон Д. Рокфеллер-младший бастаған табиғатты қорғаушылар оны қазіргі ұлттық паркке қосу үшін Джексон-Хоулдағы жерді сатып ала бастады. Қоғамдық пікірге қарсы және Конгрестің шараларды жоюға жасаған бірнеше әрекеттеріне қарамастан, 1943 жылы Джексон-Хоулдың көп бөлігі Джексон-Хоул ұлттық ескерткіші ретінде қорғауға алынды. 1950 жылы ескерткіш таратылды және оның көп бөлігі Гранд-Теттон ұлттық паркіне қосылды. Гранд-Теттон ұлттық паркі Тетон тау жотасының ең биік тауы – Гранд-Теттонның атымен аталады. Таулардың атын 19 ғасырдың басында француз тілінде сөйлейтін аң аулаушылар берген – «les trois tétons» (үш төс) деген сөз кейін ағылшын тіліне аударылып, «Tetons» деп қысқартылды. 4199 м биіктіктегі Гранд-Теттон Джексон-Хоулдан 2134 м-ге қалықтап тұрады, бұл жотадағы екінші ең биік шың – Оуэн тауынан 259 м жоғары. Паркте 24 км-лік Джексон көлі және әр түрлі ұзындықтағы өзендер, сондай-ақ Жылан өзенінің жоғарғы ағысы сияқты көптеген көлдер бар. Мұздықтардың еруі байқалып тұрғанымен, жотаның ең биік шыңдарының жанында оннан астам кішкентай мұздықтар сақталған. Парктегі кейбір тау жыныстары Американың ұлттық парктеріндегі ең көне тау жыныстары болып саналады және олардың жасы шамамен 2,7 миллиард жылға жетеді. Гранд-Теттон ұлттық паркі – табиғаты бұзылмаған экожүйе, онда тарихқа дейінгі дәуірлерден бері сақталған өсімдіктер мен жануарлардың бірдей түрлерін кездестіруге болады. Паркте 1000-нан астам қан тамырлы өсімдіктер, ондаған сүтқоректілер, 300-ге жуық құстар, оннан астам балық түрлері, сондай-ақ бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділердің бірнеше түрлері мекендейді. Экожүйедегі түрлі өзгерістерге байланысты, олардың кейбіреулері адамның әрекетінен туындаған, жергілікті балық түрлерін және қауіп төндіріп отырған аққабық қарағайын қорғау үшін қосымша шаралар қабылдануда. Гранд-Теттон ұлттық паркі – альпинизм, балық аулау және басқа да демалыс түрлері үшін танымал орын. Паркте 1000-нан астам кемпинг алаңдары және 322 км-ден астам жаяу жүру жолдары бар, олар ауылдық кемпингтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. Әлемге танымал тротуар балық аулау үшін танымал парк, және Жылан өзеніндегі ұзын нүктелі кескіш тротуар балығын аулауға болатын сирек орындардың бірі. Гранд-Теттонда Ұлттық парк қызметі басқаратын бірнеше келушілер орталықтары және жеке меншік мотельдер, лодждер, жанармай станциялары мен кемежайлар бар.

Палеоиндейлер мен америкалықтар

Қазіргі Гранд-Теттон ұлттық паркіне палеоиндейлердің келуі 11 000 жылдан астам бұрынға дейін жетеді. Сол кезде Джексон-Хоул аңғарының климаты қазіргі жартылай шөлейтті климаттан гөрі суық және альпілік болды. Алғашқы адамдар көшіп-қонушы аңшы-жинақшылар болып, жаз айларын Джексон-Хоулда өткізіп, қыста Тетон қатарының батысындағы аңғарларда жатып, қыстайтын. Джексон көлінің жағалауында от жағу орындары, құралдар және балық аулауға арналған салмақтар табылған. Табылған құралдардың бірі Кловис мәдениетімен байланысты, ал осы мәдени кезеңге жататын құралдар кем дегенде 11 500 жыл бұрын жасалған. Кейбір құралдар обсидианнан жасалған, химиялық талдаулар көрсеткендей, олар Гранд-Теттон ұлттық паркінен оңтүстіске қарай орналасқан қазіргі Теттон өткелінің жанындағы көздерден шыққан. Елгі, Джексон-Хоулдың оңтүстік шетіндегі Ұлттық елгілерді қорғау орталығында қыстап, көктем мен жазда солтүстік-батысқа қарай биікке көшіп, осы күнге дейін ұқсас көшіп-қону жолымен жүреді. 11 000 жылдан шамамен 500 жылға дейін, аймақтағы жергілікті американдық топтардың көшіп-қону үлгілерінде ешқандай өзгеріс байқалмады және тұрақты адам қоныстанының бар екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Үлкен Йеллоустоун аймағының таулы кеңістігінде өмір сүрген шошондардың көпшілігі жаяу жүрген, ал төменгі биіктікте тұратын шошондардың басқа топтары жылқыны шектеулі түрде пайдаланған. Тауларда тұратын шошондар өздерін "Қой жегіштер" немесе "Тукудика" деп атаған, себебі олардың негізгі тағамы Бигхорн қойы болған. Шошондар өздерінің ата-бабаларының көшіп-қону үлгісін жалғастырды және Тетон қатарымен тығыз рухани байланыста болғандығы туралы мәліметтер сақталған. Гранд-Тетонның жоғарғы беткейлеріндегі (жай ғана The Enclosure деп аталатын) кейбір шыңдардағы бірнеше тас қоршаулар шошондардың көрініс іздеу кезінде пайдаланған деп есептеледі. Тетон және Йеллоустоун аймағының шошондары 1868 жылы құрылғаннан кейін Винд-Ривер үнді резерватына көшірілді.

Қалпақ саудасын зерттеу

Льюис пен Кларк экспедициясы (1804–1806) Гранд-Тетон аймағының солтүстігінен өтті. Тынық мұхитынан оралғанда экспедиция мүшесі Джон Колтер батысқа қарай бобёр терісін іздеп бара жатқан екі тері аулаушыға қосылу үшін мерзімінен бұрын босатылды. Кейін Колтер Мануэль Лизаға жалданып, Йеллоустоун өзені маңындағы аймақты зерттеуге және тері аулаушыларға жетекшілік етуге кірісті. 1807/08 жылғы қысында Колтер Джексон-Хоул арқылы өтіп, Тетон жотасын көрген алғашқы еуропалық болды. Льюис пен Кларк экспедициясының басшыларының бірі Уильям Кларк бұрынғы экспедиция негізінде карта жасады және 1810 жылы Сент-Луис қаласында Колтермен кездескен кездегі әңгімелеріне сүйене отырып, Джон Колтердің 1807 жылғы зерттеулерін де қосты. Уильям Кларкқа жатқызылатын тағы бір картада Джон Колтер Джексон-Хоулге солтүстік-шығыстан кіргені, Континенттік бөліністі Тогвоти асуы немесе Юнион асуы арқылы кесіп өткені және Теттон асуын басып өткеннен кейін аймақтан шыққандығы, сондай-ақ ежелгі американдық жолдарды ұстанғандығы көрсетілген. 1931 жылы Теттон асуының батысында, Тетониада (Айдахо штаты) бас пішінінде жасалған және бір жағында "Джон Колтер" деген жазуы, екінші жағында "1808" деген жылы бар Кольтер тасы табылды. Кольтер тасының Джон Колтер жасағаны расталмады және ол аймаққа кейінгі экспедициялардың жұмысы болуы мүмкін. 1810 жылдан кейін американдық және британдық тері саудасы компаниялары Солтүстік Америка тері саудасын бақылау үшін бәсекелестікке түсті, ал американдық егемендік 1846 жылы Орегон шартына қол қойылғанға дейін толыққанды қамтамасыз етілмеді. Британдық Солтүстік-Батыс компаниясының қызметкері және зерттеуші Дональд Маккензи 1818 немесе 1819 жылы батыстан Джексон-Хоулге кірді. Тетон таулары, сондай-ақ бүгінде Пьердің ойысы деп аталатын Тетон жотасының батысындағы аңғар, француз тілді ирокездер немесе француз-канадтық тері аулаушылардың Маккензи тобының құрамында болған адамдармен аталған болуы мүмкін. Бұрынғы экспедициялар Тетон жотасының ең биік шыңдарын "Пилоттық түймелер" деп атаған. Француз тері аулаушыларының "les trois tétons" (үш төс) атауы кейіннен "Tetons" деп қысқартылды. 1820-ші жылдардың ортасында құрылған Рокки Маунтин Фур компаниясының серіктестігіне Джедедая Смит, Уильям Сублет және Дэвид Эдвард Джексон немесе "Дейви Джексон" кірді. Джексон 1826 және 1830 жылдар аралығында Тетон аймағындағы тері аулау операцияларын басқарды. Сублет Тетон жотасының шығысындағы аңғарды Дейви Джексонның құрметіне "Джексонның ойысы" (кейін жай ғана Джексон ойысы) деп атады. Бобёр терісіне деген сұраныс төмендегенде және американдық Батырдың әртүрлі аймақтары бобёрдан тым көп аулау салдарынан азайғанда, американдық тері саудасы компаниялары жабылды; алайда, жеке тау адамдары 1840 жылға дейін аймақта бобёр аулауды жалғастырды. Экспедиция Йеллоустоун аймағын зерттеуге міндеттелгенімен, қардың кесірінен тау өткелдерін кесіп өту қиындықтарға тап болды. Бриджер экспедицияны Юнион асуы арқылы оңтүстікке бағыттап, содан кейін Грос-Вентр өзенінің ағысымен Жылан өзеніне дейін жеткізіп, Тетон асуы арқылы аймақтан шықты. Америка Азамат соғысы кезінде аймақтың ұйымдастырылған зерттеуі тоқтатылды, бірақ 1871 жылы Ф. В. Хейден жақсы қаржыландырылған Хейден геологиялық зерттеуін басқарғанда қайта басталды. 1872 жылы Хейден Йеллоустондағы зерттеулерді бақылады, ал оның экспедициясының Snake River Division деп аталатын бөлімін Джеймс Стивенсон басқарды және Тетон аймағын зерттеді. Стивенсонмен бірге фотограф Уильям Генри Джексон Тетон жотасының алғашқы суреттерін түсірді. Ертедегі тау адамдары мен кейінгі экспедициялар экономикалық тұрғыдан пайдалы минералдық байлықтың көздерін таба алмады. Дегенмен, кен іздеушілердің шағын топтары бірнеше өзендер мен ағындарда кен өндіру жұмыстарын бастады. 1900 жылы минералдарды табуға бағытталған барлық ұйымдастырылған әрекеттер тоқтатылды. Тетон жотасында тұрақты тұрғындар болмаса да, 1884 жылы жотаның шығысындағы Джексон-Хоул аңғарында пионерлер қоныстанды. Бұл ертедегі қоныс аударушылар негізінен ұзақ қыстарға, қысқа өсімдік өсіру кезеңдеріне және егін егу қиын болатын тас топырақтарға төтеп берген бойдақ ер адамдар болды. Бұл аймақ шөп өсіру мен мал өсіруге өте қолайлы еді. 1890 жылы Джексон-Хоулде тұрақты тұрғындар саны 60 адам деп есептелді. Менордың паром 1892 жылы қазіргі Мус, Вайоминг қаласының маңында, арабалардың Жылан өзенінің батыс жағына кіруін қамтамасыз ету үшін салынды. 1900 жылдан 1920 жылға дейін мал шаруашылығы едәуір өсті, бірақ 1920 жылдардың басында ауыл шаруашылығымен байланысты экономикалық құлдыраулар сериясы көптеген малшыларды жоқшылыққа қалдырды. 1920-жылдардан бастап автомобиль табиғи сұлулық аймақтарына жылдам және оңай қол жеткізуді қамтамасыз етті, ал Джексон-Хоулға апаратын Теттон және Тогвоти асуларындағы ескі әскери жолдар көлік қозғалысының артуына бейімделді. Туризмнің өсуіне жауап ретінде, кейбірі жаңа, ал кейбірі ескі мал шаруашылықтарының негізінде құрылған "ковбой" өмірін бастан кешіруге қалалық саяхатшыларға мүмкіндік беретін "дуд" ранчолары құрылды.

Паркті құру

Джексон-Хоулдың солтүстігінде 1872 жылы Йеллоустоун ұлттық паркі құрылды. 19 ғасырдың соңына қарай, табиғатты қорғаушылар осы парктің шекарасын Тетон жотасын қоса кеңейтуді қалады. 1907 жылы суармалау мақсатында су ағынын реттеу үшін АҚШ-тың мелиорация бюросы Джексон көлінің Жылан өзеніне құятын жерінде ағаштан жасалған бөгет салды. Бұл бөгет 1910 жылы қирады, ал 1911 жылға дейін оның орнына бетонды Джексон көлінің бөгеті салынды. Бөгет 1916 жылы одан әрі кеңейтіліп, көлдің су деңгейін 39 футқа (12 м) көтерді. Бұл Айдахо штатындағы ауыл шаруашылығын суармалауға арналған Минидока жобасының бір бөлігі болды. Тетон жотасындағы басқа көлдерге де бөгет салу жоспарлары Йеллоустоун ұлттық паркінің директоры Хорас Олбрайтты алаңдатты, ол мұндай әрекеттерді тоқтатуға тырысты. Джексон-Хоул тұрғындары Йеллоустоунды кеңейтуге қарсы болды, бірақ Тетон жотасын және таулардың етегіндегі алты көлді қамтитын жеке ұлттық паркті құруды қолдады. Конгресс мақұлдағаннан кейін президент Калвин Кулидж 1929 жылдың 26 ақпанында Гранд-Теттон ұлттық паркін құру туралы жарлыққа қол қойды. Джон Д. Рокфеллер және оның әйелі 1920 жылдардың соңында бұл аймаққа келгенде Джексон-Хоул алқабының көп бөлігі жеке меншікте болды. Министр Икес президент Франклин Рузвельтке Конгресс мақұлдамасынсыз жерді қорғауға арналған Антиквариат заңы арқылы Джексон-Хоулда ұлттық ескерткіш құруды ұсынды. Рузвельт 1943 жылы Джексон-Хоул ұлттық ескерткішін құрды, ол Snake River Land Company компаниясынан берілген жерді және Тетон ұлттық орманнан қосымша жерді пайдаланды. Ескерткіш пен парк бір-біріне жақын орналасқан және екеуін де Ұлттық парктер қызметі басқарды, бірақ ескерткіш мәртебесі қаржыландыруды қамтамасыз етпеді және парк деңгейінде ресурстарды қорғауға мүмкіндік бермеді. Конгресс мүшелері жаңа ұлттық ескерткішті таратуға бірнеше рет тырысты. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, көпшілік пікір ескерткішті паркке қосуды қолдады, және жергілікті қарсылықтарға қарамастан, 1950 жылы ескерткіш пен парк біріктірілді. Рокфеллер отбасы Гранд-Теттон ұлттық паркінің оңтүстік-батыс жағымен шектесетін JY ранчосына ие болды. 2007 жылдың қараша айында Рокфеллер отбасы ранчоның иелігін паркке берді, нәтижесінде 2008 жылдың 21 маусымында ашылған Лоуренс С. Рокфеллер қорығы құрылды.

Тау-кен өнерінің тарихы

XIX ғасырдың соңғы 25 жылында Тетон таулары шыңдарының алғашқы бағындырушылары болуды қалаған зерттеушілердің назар орталығына айналды. Алайда, еуропалық зерттеушілер көптеген шыңдарға бірінші болып көтерілмеген болуы мүмкін, тіпті ең қиын Grand Teton шыңының алғашқы бағындырылуы жазбаша тарихтан бұрын көп уақыт бұрын орындалған болуы мүмкін. Американың жергілікті халқына тиесілі ескерткіштер сақталған, соның ішінде адам жасаған "Қоршал" құрылысы, ол Grand Teton шыңының төменгі жағында, Үстіңгі Седлге (4011 м) жақын жерде, шамамен 162 метр төмен орналасқан. 1872 жылғы Хейден геологиялық экспедициясының мүшелері Натаниел П. Лэнгфорд пен Джеймс Стивенсон Grand Teton шыңына көтерілуге жасаған алғашқы әрекеттері кезінде "Қоршалды" тапты. Лэнгфорд Стивенсонмен бірге Grand Teton шыңына көтерілгендерін айтты, бірақ шыңға жеткеніне қатысты нақты мәлімет бермеді. Олардың баяндаған қиындықтары мен көргендері кейінгі экспедициялармен расталмады. Лэнгфорд пен Стивенсоннің "Қоршалдан" әрі ілгері жылған жоқ деп есептеледі. 1930 жылдардың ортасына қарай Глен Эксумның 1931 жылы ашқан солтүстік-шығыс қырқасы сияқты, Grand Teton шыңына оннан астам түрлі альпинистік маршруттар салынды. Глен Эксум 1931 жылы тағы бір белгілі альпинист Пол Петзольдтпен бірігіп, "Ексум тау жетекшілері" мекемесін құрды. Тетон жотасындағы басқа да маңызды шыңдардың барлығы 1930 жылдардың аяғына дейін бағындырылды, соның ішінде 1922 жылы Моран тауы және 1930 жылы Фритиоф Фрикселл және басқалардың көптеген сәтсіз әрекеттерден кейін Оуэн тауы. XX ғасырдың соңғы онжылдықтарында, Өлім каньонындағы жартастарды қоса алғанда, өте қиын жартастар зерттелді. 1990 жылдардың ортасына қарай әртүрлі шыңдар мен каньон жартастары үшін 800-ге жуық альпинистік маршруттар тіркелді.

Паркті басқару

Гранд-Теттон ұлттық паркі АҚШ-тағы ең көп танылатын он ұлттық парктің бірі болып табылады. 2007-2016 жылдар аралығындағы кезеңде жылдық орташа келушілер саны 2,75 миллион адамды құрады, ал 2016 жылы – 3,27 миллион адам келді. Ұлттық парктік қызмет – АҚШ Ішкі істер министрлігінің федералдық агенттігі, ол Гранд-Теттон ұлттық паркі мен Джон Д. Рокфеллер кіші ескерткіш жолын басқарады. Гранд-Теттон ұлттық паркінде орташа есеппен 100 тұрақты және 180 маусымдық қызметкер жұмыс істейді. Парк сонымен қатар, тұруға арналған орындар, мейрамханалар, альпинизм нұсқаушылары, ранчода демалыс, балық аулау және Дженни көлінде қайықпен жүру сияқты қызметтер ұсынатын 27 концессиялық келісімшартты басқарады. Ұлттық парктік қызмет АҚШ Орман шаруашылығы қызметі, АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі, Мелиорация бюросы және Джексон-Хоул әуежайының паркте орналасуының нәтижесінде Федералдық авиация басқармасы сияқты басқа федералдық агенттіктермен тығыз байланыста жұмыс істейді. Джексон қаласының солтүстігіндегі әуежай жолағының құрылысы 1930 жылдары аяқталды. Джексон-Хоул ұлттық ескерткіші жарияланған кезде, әуежай оның құрамында болды. Ескерткіш пен парк біріктірілгеннен кейін Джексон-Хоул әуежайы Американдық ұлттық парктегі жалғыз коммерциялық әуежайға айналды. Джексон-Хоул әуежайы АҚШ-тағы барлық әуежайлардың ішінде шуды басу ережелері бойынша ең қатаң талаптарға ие.

Кеңейту

, 110 жеке меншік иеліктері, олардың көпшілігі Вайоминг штатына тиесілі, Гранд-Теттон ұлттық паркі ішінде орналасқан. Бұл иеліктерді сатып алу немесе басқа федералды жерлерге айырбастау жұмыстары жүріп жатыр және басқа ұйымдармен серіктестік арқылы 2016 жылға дейін жеке меншіктерді сатып алу үшін 10 миллион доллар жинау жоспарлануда. 2016 жылдың желтоқсанында Вайоминг штатының мемлекеттік мектептердің сенімдік қорына тиесілі Антилопа Флатс учаскесі сатып алынып, Гранд-Теттон ұлттық паркіне берілді. Сатып алу құны 46 миллион долларды құрады (жер және суды қорғау қорынан 23 миллион доллар, ал қалған 23 миллион доллары 5421 донордан жеке қаражаттар түрінде жиналды). Тарихи Мормон қатарындағы Моултон ранчосының үйлері 2018 жылы Гранд-Теттон ұлттық паркі қорына сатылды. 2020 жылы Ұлттық парк қызметі Консервациялық қормен серіктестікке отырып, Гранд-Теттон ұлттық паркі ішінде орналасқан жер учаскесін сатып алды. Бұл учаске Гранит каньоны кіреберіс станциясының жанында орналасқан. Бұл жер Вайоминг штаты мектептерді қаржыландыру мақсатында сатуға ұсынды. Ұлттық парк қызметі тек бағалау бойынша белгіленген құнын ғана қабылдай алады, сондықтан қайырымдылық ұйымдары Вайоминг заң шығарушыларының талап еткен жоғары сату құнын төлеуі керек.

Тетон тау жотасы

Роки тауларының ең жас тау жотасы – Тетон жотасы 6-9 миллион жыл бұрын қалыптаса бастады. Ол шамамен солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, Джексон-Хоул ойпатынан 64 шақырымдық (40 миль) ені бар белсенді жарылыс блогының тауалды беткейсіз тік көтеріледі. Қалыптасқаннан бері бұл жарылыста 7,5 дейін магнитудасы бар жер сілкінісі тіркелген, бірақ тарихи кезеңде салыстырмалы түрде тыныш болды, 1850 жылдан бері 5,0 магнитуда немесе одан жоғары жер сілкінісі болған емес. 4199 метр (13775 фут) биіктіктегі Гранд-Тетон тауынан басқа, тағы тоғыз шыңның биіктігі теңіз деңгейінен 3658 метрден (12000 фут) жоғары. Аваланш және Каскад каньондары арасындағы осы шыңдардың сегізі жиі суреттелетін Кафедральдық топты құрайды. Каскад каньонының солтүстігіндегі ең биік шың – Джексон көлінен 1746 метрге (5728 фут) көтерілген монолитті Моран тауы (3842 метр, 12605 фут). Моран тауының солтүстігінде жота ақырында жоғары биіктіктегі Йеллоустоун үстіртінмен бірігеді. Орталық Кафедральдық топтың оңтүстігінде Тетон жотасы Тетон өткеліне жақын жерде сүйіп, Жылан өзені жотасына ұласады. Батыстан шығысқа қарай бағытталған каньондар таудың ішкі бөлігіне жаяу жолмен оңай қол жеткізуге мүмкіндік береді, өйткені Тетон өткелінен басқа, тау жотасын кесіп өтетін көлік жолдары жоқ, ол парктің оңтүстігінде орналасқан. Мұздықтардың әрекеті мен көптеген өзендердің әсерінен пайда болған каньондар Джексон-Хоулдағы тау жотасының шығыс жиегіндегі ең төменгі нүктеде орналасқан. Жоғарыдан төменге қарай ағып, мұздықтар жотаның бойында оннан астам U пішіндес аңғарлар жасады. Каскад каньоны Оуэн тауы мен Тьюинот тауының оңтүстігінде және Симметрия шпилінің солтүстігінде орналасқан, Дженни көлінің батысында жатыр. Солтүстіктен оңтүстікке қарай Вебб, Моран, Пинтбрус, Каскад, Өлім және Гранит каньондары Тетон жотасын тілгілейді.

Джексон-холь

Джексон Хоул – 55 миль (89 км) ұзындығындағы және кең грабен аңғары, оның орташа биіктігі 6800 фут (2073 м), ал ең төменгі нүктесі парктің оңтүстік шекарасына жақын 6350 фут (1935 м) тең. Аңғар Тетон тау жотасының шығысында орналасқан және вертикальды түрде 30000 фут (9144 м) төмен қарай ығысқан, бұл Тетон жарылысын және оның шығыс жағындағы параллель жарылысты қалыпты жарылыс етеді, мұнда Джексон Хоул блогы – аспалы қабат, ал Тетон тау блогы – аяқ қабат. Гранд-Теттон ұлттық паркі екі блоктың да басты бөлігін қамтиды. Тау жотасының эрозиясы аңғарда шөгінділердің қалыптасуына әкелді, сондықтан топографиялық рельеф 7700 фут (2347 м) ғана құрайды.

Көлдер мен өзендер

Парктегі көлдердің көпшілігі мұздықтардың әсерінен пайда болған, ал ең үлкендері Тетон жотасының етегінде орналасқан. Парктің солтүстік бөлігінде Джексон көлі жатыр, ол парктегі ең ірі көл – ұзындығы 24 шақырым (15 миль), ені 8 шақырым (5 миль) және тереңдігі 134 метр (438 фут). Жалғыздық көлі 2754 метр (9035 фут) биіктікте, Каскад каньонының Солтүстік саласының бастауындағы цирк ішінде орналасқан. Басқа биік тау көлдерін 3048 метрден (10000 фут) жоғары биіктікте кездестіруге болады, ал Icefloe көлі сияқты кейбіреулері жылдың көп бөлігінде мұзбен тоңған күйде қалады. Парк ірі сарқырамаларымен танымал емес, бірақ Джени көлінен батысқа қарай 30 метрлік (100 фут) Жасырын сарқырамаға қысқа серуеннен кейін оңай жете аласыз. Есіл өзені Еллоустон ұлттық паркіндегі Екі мұхит үстамасынан басталып, солтүстіктен оңтүстікке қарай парктің арқылы ағып, Grand Teton ұлттық паркі мен Джон Д. Рокфеллер кіші ескерткіш саябағының шекарасына жақын Джексон көліне құяды. Содан кейін Жылан өзені Джексон көлінің бөгеті арқылы өтіп, одан кейін оңтүстікке қарай Джексон-Хоул арқылы ағып, Джексон-Хоул әуежайының батысынан парктен шығады. Бұл күшті мұздық әрекеті жотаның өрлеуімен байланысты емес, керісінше, төртінші мұздық дәуірі деп аталатын жаһандық суыну кезеңінің бір бөлігі болып табылады. Бұл жақында пайда болған мұздықтардың ішіндегі ең ірісі – Grand Teton мұздығы, ол Grand Teton тауының солтүстік-шығыс беткейінде орналасқан. Тетон мұздығының ұзындығы 1067 метр (3500 фут), ені 335 метр (1100 фут) және оны айналасындағы жотаның ең биік шыңдары қоршап тұр.

Геология

Гранд-Теттон ұлттық паркі Американың кез келген ұлттық паркінде кездесетін ең көне тау жыныстарына ие. Қазірге дейін анықталған ең көне тау жыныстары 2680 ± 12 миллион жылға дейін жетеді, бірақ паркте одан да ескі тау жыныстары бар деп саналады. 2,545 миллион жыл бұрын метаморфты тау жыныстары магмалық гранитті тау жыныстарымен араласты, олар қазір орталық Тетонда, соның ішінде Гранд-Теттон және жақын жердегі шыңдарда көрінеді. Кембрийге дейінгі кезеңнің соңында аймақ үнемі қалың емес теңіздерге батып, 500 миллион жыл бойы әртүрлі шөгінді жыныстар қалыптасты. Осы шөгінді жыныстардың көп бөлігі Теттон жотасының орталық бөлігінен эрозияға ұшырағанмен, олар әлі де жотаның солтүстік, оңтүстік және батыс беткейлерінде байқалады. Бір ерекше мысал – Моран тауының үстін жабатын Flathead құмтас формациясы. Қалыңдығы әртүрлі болатын көптеген көмір қабаттары, siltstone, claystone және басқа шөгінді жыныстармен араласып жатыр. Кейінгі бор дәуірінде аймақтың батысындағы жанартаулық доға ұсақ күлді шөгіндіге жинады, ол кейіннен маңызды минералдық ресурс – бентонитке айналды. Кварциттен тұратын конгломераттық тау жыныстары, сондай-ақ саз тастар мен құмтастар қазіргі Теттон жотасының солтүстік-батысында болған, бірақ қазір жойылған тау жотасынан эрозия нәтижесінде жиналды. Бұл шөгінділерде алтын мен сынаптың шамалы мөлшері де бар.

Флора

Гранд-Теттон ұлттық паркі мен оның айналасындағы аймақта 1000-нан астам қан тамырлы өсімдік түрі өседі. 7000 футтан (2134 м) асатын биіктік диапазонына ие паркте альпілік тундра, Рокки тауларының субальпілік аймағы (онда шырша-қайын ормандары басым), сондай-ақ аңғар төңірегіндегі аралас қылқан жапырақты және жапырақты ормандарды қамтитын бірнеше экологиялық аймақтар бар. Бұл ормандар аллювиалды шөгінділердің үстіндегі сальвеялы жазықтармен араласқан жақсы топырақты аймақтарда орналасқан. Сонымен қатар, кейбір көлдердің жанында және өзендер мен ағыстарға жақын аңғар төңірегінде кең ылғалды жерлер кездеседі, әсіресе Моран қаласының жанындағы Жылан өзені бойында, Джексон көлінің жанындағы Уиллоу Флэтс және Окбоу Бенд аймақтарында. Биіктік, топырақ жағдайы, орман өрттерінің жиілігі, қар көшкіндері және адамның қызметі жақын жердегі өсімдік түрлеріне тікелей әсер етеді. Бұл әртүрлі экологиялық орталардың қабаттасқан жерлері экотон деп аталады. Гранд-Теттон ұлттық паркіндегі биіктік диапазоны әртүрлі биіктікте кездесетін өсімдік түрлеріне әсер етеді. Ағаш шегінен жоғары орналасқан альпілік аймақта (Гранд-Теттон ұлттық паркінде шамамен 10000 фут, 3048 м) тундра жағдайлары басым. Бұл ағашсыз аймақта шөптердің, жабайы гүлдердің, балдырлар мен лишайлардың жүздеген түрі табылған. Субальпілік аймақта, ағаш шегінен таудың төменгі бөлігіне дейін, аққабық қылқан жапырағы, қарағай, субальпілік шырша және Енгльман шыршасы өседі. Сальвеялы жазықтарда 100-ге жуық шөп және жабайы гүл түрі өседі. Джексон-Хоульдің солтүстік бөлігіндегі жазықтардың біршама жоғары орналасқан бөліктері орман аралдарын құрайды, олардың бірі – Timbered Island. Бұл экотон аймағында күндіз әртүрлі жануарларға баспана, ал түнде азық іздейтін шөптер бар. Аққабық қылқан жапырағы әдетте 8000 футтан (2438 м) жоғары биіктікте өседі және майлылығы жоғары ірі тұқымдар береді, бұл гризли аю, қызыл сүрегі және Кларк жаңғағы сияқты түрлер үшін маңызды тамақ көзі болып табылады. Бұл түр – кілт тас және негізгі түр; кілт тас, өйткені оның «экологиялық рөлі оның санына қарағанда пропорционалды түрде үлкен», ал негізгі түр, өйткені ол «экожүйенің құрылымын, қызметін және процесін анықтайтын» маңызды рөл атқарады. Қасқырлардың қайта оралғанынан барлық жергілікті сүтқоректілердің түрлері паркте сақталды. Сей қасқырлардан басқа, Гранд-Теттон ұлттық паркінде гризлилер мен көбірек көрінетін американдық қара аюды қоса алғанда, етшілердің тағы 17 түрі мекендейді. Жыл сайын койот, өзен сусар, мартен және барс, сондай-ақ кума, рис және бүлдіршіндерді көру жиі кездеседі, ал кейде қаңғыбас пен рис сияқты түрлерді көру сирек болады. Олардың Ұлттық шұңқырлар қорығы мен Йеллоустоун ұлттық паркі арасындағы көшіп-қону жолы Гранд-Теттон ұлттық паркі арқылы өтеді, сондықтан оларды жылдың кез келген уақытында көруге болады, бірақ көктем мен күзде олардың саны көп. Парктегі басқа тұяқты жануарларға мысық, бизон және батыс жарты шардағы ең жылдам құрлық сүтқоректісі – pronghorn жатады. Парктегі бұғылар су жолдары мен ылғалды жерлердің жанында тұрады. Паркте 300-ден астам құс түрі байқалды, соның ішінде Солтүстік Америкадағы ең кішкентай құс түрі – каллиопа колибри, сондай-ақ Солтүстік Америкадағы ең үлкен су құсы – кернейлі қарлығаштар. Кернейлі қарлығаштардан басқа, көк қанатты көкқұс, қарақұс, американдық вигеон және кейде Каскад каньонында кездесетін түрлі-түсті, бірақ оңаша арлекин қамыры сияқты тағы 30 су құсының түрі тіркелді. Аққалпақ және алтын бүркіт, сондай-ақ оспрей, қызыл құйрықты соколь, американдық кестерл және кейде қаңғыбас сокол сияқты жыртқыш құстарды көру туралы хабарлар келіп түседі. Құстың 14 түрі тіркелген, ең көп тараған түрі – үлкен мүйізді құс, бірақ борал құсы мен үлкен сұр құс та кейде көрінеді. Бұл – үлкен өзендер мен өзендерде ғана кездесетін бірден-бір құрттық бұршақ. Әр түрлі зерттеушілер Жылан өзенінің ұсақ нүктелі кескіш көлі мен Йеллоустондағы кескіш көлі арасындағы генетикалық айырмашылықтарды анықтай алмады, бірақ сыртқы түріне қарай, Жылан өзенінің түркіні дененің үлкен бөлігін қамтитын әлдеқайда кіші нүктелерге ие, ал екі түркіні әр түрлі экологиялық орталар мекендейді. Жылан өзенінің ұсақ нүктелі кескіш көбелекті кейбір зерттеушілер 1990 жылдардың ортасында жеке түршік ретінде анықтады және Вайоминг штаты оны ерекше түршік ретінде басқарады, бірақ оны көршілес Айдахо және Монтана штаттары әлі мойындаған жоқ. Snake өзенінің ұсақ нүктелі кескіш алабұғасы тек Snake өзенінде және Джексон көлінің бөгетінен Айдахо штатындағы Палисадес су қоймасына дейінгі салаларында ғана кездеседі. Вайоминг балық шаруашылығы және ойын департаменті немесе Йеллоустоуннан көшіп келген шабдалы және көл алабұғасы сияқты басқа жергілікті емес алабұға түрлері енгізілді. Бүгінде парктің суларында бес алабұға түрі мекендейді. Алты қосмекенді түрі анықталды, соның ішінде Колумбия нүктелі бақасы, борал хоры бақасы, жолбарыс саламандрасы және одан әрі сиретіп бара жатқан борал бақасы мен солтүстік жолбарыс бақасы. Алтыншы қосмекенді түрі – бұлдырық бақасы енгізілді. Экожүйедегі жәндіктердің маңыздылығының бір мысалы ретінде, армиялық құрт-мотылының тобы жұптасқаннан кейін көптеген сандарда өліп, аюлар мен басқа да жыртқыштар үшін жоғары майлы және белокты диета береді. Гранд-Теттон ұлттық паркі бұғыларды аулауға рұқсат береді, бұл түрдің популяциясын реттеуге көмектеседі. Бұл ереже 1950 жылы Джексон-Хоул ұлттық ескерткіші мен Гранд-Теттон ұлттық паркін біріктірген заңнамаға енгізілді. Аляскадағы кейбір ұлттық парктері жергілікті халықтың күнкөріс үшін аулауына рұқсат берілсе және басқа да бірнеше Ұлттық парктік қызмет басқаратын аумақтарда қатаң реттелген жағдайларда аулауға рұқсат берілсе, американдық ұлттық парктерінде аулауға рұқсат берілмейді. Гранд-Теттон ұлттық паркінде аулаушылар Вайоминг штатының аулау лицензиясын алуға және парктік рейнджерлер ретінде бекітілуге тиіс. Аулау Жылан өзенінің шығыс жағында және Моранның солтүстігінде шектелген, ал аулауға рұқсат тек АҚШ 89 тас жолының шығыс жағында ғана беріледі. Оппозициядағылар Гранд-Теттон ұлттық паркінде қасқыр мен гризли аю сияқты жыртқыштардың санының артуын, жылдық аулауды қажетсіз етуін және аулаудан қалған қалдықтарға жем жеуге үйренген гризли аюлардың шабуылына аулаушыларды ұшыратуын айтады.

Өрт экологиясы

Өрт өсімдіктер мен жануарлар түрлерінің әртүрлілігі үшін маңызды рөл атқарады. Көптеген ағаш түрлері өрттен кейін көбейіп өсуге бейімделген. Парктің тарихи тұста өрт болған аймақтарында, өрттің әсеріне ұшырамаған аймақтарға қарағанда, қалпына келтірілгеннен кейін түрлердің әртүрлілігі жоғары болады. 1988 жылғы Йеллоустон өрттері Гранд-Теттон ұлттық паркіне көп әсер етпесе де, сол оқиғаға дейін және одан кейін расталған зерттеулер 20-ғасырдың ортасында табиғи өрттерді тоқтату өсімдік түрлерінің әртүрлілігін және өсімдік қауымдастықтарының табиғи жаңаруын азайтты деген қорытындыға келді. 1988 жылғы Йеллоустоун ұлттық паркіндегі өртке дейін 15 жыл бұрын жасалған зерттеуде, адамның өртті тоқтатуы Аспен ағаштары мен басқа да орман түрлеріне кері әсер еткені анықталды. Гранд-Теттон ұлттық паркіндегі қылқан жапырақты ағаштардың көпшілігі өртке өте тәуелді, әсіресе Lodgepole Pine үшін бұл ерекше дұрыс. Өте күшті жалыстағы немесе тақташа тәрізді өрттер Lodgepole Pine тұқымдарын өлтірсе де, аз қарқынды жер бетіндегі өрттер көбінесе осы түрдің өрттен кейінгі жаңаруына жағдай жасайды. Өрттің қоршаған ортаға тигізетін әсерін жақсырақ түсіну үшін Ұлттық парктер қызметі және басқа да жерді басқару органдары өртке қарсы басқару жоспарларын жасады, олар өртке қарсы күрестің стратегиясын ұсынады және табиғи экожүйенің жақсаруына септігін тигізеді деп күтілуде.

Ауа мен судың сапасы

Гранд-Теттон ұлттық паркі кез келген ірі қалалық немесе өнеркәсіптік аймақтан 161 километрден астам қашықтықта орналасқан, ал жергілікті адамдардың қызметі айналасындағы аймаққа минималды экологиялық әсер еткен. Дегенмен, жаңбыр мен қармен түсетін заттардың әсерінен аммоний мен азоттың деңгейі сәл көтерілуде, бұл аймақтық ауыл шаруашылығы қызметінен туындаған деп саналады. Сонымен қатар, қарда және кейбір альпілік көлдерде сынап пен пестицидтердің де аздап артуы анықталды. 2005 жылы Джексон, Дженни және Таггарт көлдерінің суын зерттеу көрсетті, бұл үш көлдің де су сапасы дерлік таза. Үш көлдің ішінде тек Таггарт көлінде ғана моторлы қайықтарға тыйым салынған, бірақ үш көлдің су сапасында айтарлықтай айырмашылық байқалған жоқ.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесі бойынша, Гранд-Тетон ұлттық паркі ылғалды континенттік климатқа (Dfb) жатады.

Тау-кен көтеру

Гранд-Теттон ұлттық паркі тау және тау-кен альпинистері үшін танымал бағыт, себебі тауларға автомобильмен оңай жетуге болады. Жолдар жақсы белгіленген, көптеген шыңдарға дейінгі бағыттар ұзақ уақыттан бері қалыптасқан, ал тәжірибелі және жақсы дене бітімі бар адамдар үшін көптеген шыңдарға бір күнде көтерілуге болады. Ең биік сақталған жолдар Джексон-Хоул еденінен 1219 метрден астам биіктікке көтеріліп, кейде сіңірлер немесе бөліністер деп аталатын тау өткелдеріне жетеді. Түнде кемпинг жасауды талап ететін кез келген көтерілуге рұқсат алу қажет. Альпинистер өздерінің шеберлік деңгейін анықтауға міндетті және қажетсіз тәуекелге бармауға шақырылады. Жыл сайын шамамен 4000 альпинист Гранд-Тетон шыңына көтерілуге тырысады, көпшілігі Гарнет каньоны арқылы Төменгі Седл деп аталатын тау өткеліне жетеді, ол Гранд-Теттон мен Ортаңғы Тетон арасында орналасқан. Төменгі Седлден альпинистер Гранд-Тетон шыңына дейін Оуэн-Сполдинг немесе Эксум қырқасы бағыттарымен жүреді, бірақ шыңға 38 түрлі маршрут бар. Басқа танымал альпинизм орындарына Бак тауы, Симметрия шпилі, Сент-Джон тауы, Вистер тауы, Тьюинот тауы және Нез Перс шыңы кіреді, әр таудың шыңына кем дегенде алты белгіленген маршруты бар. Лизард Крик және Сигнал Маунтин кемпингтерінде тиісінше 60 және 86 кемпинг орны бар, ал кіші Дженни көлі кемпингінде тек 49 шатырға арналған орын бар. Сонымен қатар, демалыс көліктері үшін толық жабдықталған 112 кемпинг орны Colter Bay Village-та, концессионер басқарады, ал тағы 100 орны Флагг Ранчта, Джон Д. Рокфеллер мемориалдық саябағында орналасқан. Сонымен қатар, саяхатшылар агрессивті аюлардан қорғану үшін рұқсат етілген аю спрейін қолдана алады. Паркте 322 км (200 миль) саябақ жолдары бар, олардың қиындық деңгейі жеңілден ауырға дейін өзгереді. Ең оңай жолдар аңғарда орналасқан, онда биіктік өзгерісі көбінесе минималды болады. Колтер Бей ауылының маңында Эрмитаж Пойнт жолы 15 км (9,4 миль) ұзындықта және оңай жолға жатады. Тағы бірнеше жол Эрмитаж Пойнтты Эмма Матильда көлімен және Джексон Лейк Лодж аймағында салыстырмалы түрде оңай саналатын Екі мұхит көлімен байланыстырады. Басқа оңай саяхаттарға Трейпер көлінен солтүстікке қарай Тетон ауылының оңтүстік шекарасына дейін созылатын және Дженни көлін айналатын Үйге дейінгі жол кіреді. Орташадан ауыр қиындық деңгейіне ие жолдар каньонға апарады және қашықтыққа, бірақ ең бастысы биіктік өзгеруіне байланысты бағаланады. Ең үлкен биіктік өзгеруі Paintbrush Canyon, Alaska Basin және Garnet Canyon жолдарында кездеседі, онда 1219 метрден (4000 футтан) астам биіктік көтерілуі жиі кездеседі. Велосипедтерді тек автомобиль жолдарында ғана пайдалануға болады, ал парк велосипедпен қауіпсіз жүру үшін кейбір жолдарды кеңейтті. 2009 жылы ашылған көп мақсатты асфальтталған жол Джексон қаласынан Оңтүстік Дженни көліне дейін моторынсыз велосипедпен жүруге мүмкіндік береді. Bearpaw, Bradley, Emma Matilda, Leigh, Phelps, String, Taggart және Two Ocean көлдерінде тек моторынсыз қайықтарға ғана рұқсат етіледі. Джексон көлінде төрт, ал Дженни көлінде бір қайық түсіру орны бар. Сонымен қатар, желкенді қайықтар, желқайықтар және су шаңғысы тек Джексон көлінде рұқсат етіледі, ал парктің су жолдарында реактивті шаңғыларға рұқсат жоқ. Жылан өзенінде тек моторынсыз су кемелеріне ғана рұқсат етіледі. Парктегі барлық басқа су жолдары қайықпен жүруге тыйым салынған, оған Альпілік көлдер мен Жылан өзенінің салалары кіреді. Гранд-Теттон ұлттық паркінің балық шаруашылығын Вайоминг штатының Балық және ойын департаменті басқарады, ал Гранд-Теттон ұлттық паркіндегі барлық су жолдарында балық аулау үшін Вайоминг штатының балық аулау лицензиясы қажет. Күндегі балық аулау лимиті алты балыққа дейін шектеледі, оның ішінде үштен аспайтын құсбақа балығы, ал олардың ұзындығы , болса, басқа балық түрлерінің ең үлкен ұзындығы , аспауы керек, Джексон көлінен алынғандардан басқа, онда рұқсат етілген ең үлкен ұзындық , құрайды. Сонымен қатар, кейбір аймақтарға маусымдық қол жетімділікке, сондай-ақ жем мен балық аулау құралдарының түрлеріне шектеулер бар. Теггарт көлінің жол басынан Сигнал Маунтин кемпингіне дейінгі Тетон парк жолы қыс айларында көлік қозғалысына жабылады, ал жолдың бұл бөлігі шаңғы және қар аяқ киімдерімен жүру үшін дайындалады. Парк қызметі күн сайын Вайоминг штатындағы Муста орналасқан бас кеңседен қар аяқ киімдерімен экскурсиялар ұсынады. Ұлттық парк қызметі барлық қар мотоциклдерінің "Ең жақсы қол жетімді технологияны" (BAT) қолдануын талап етеді және рұқсат етілген қар мотоциклдерінің әртүрлі үлгілерін тізімдейді, олардың барлығы ауаның ластануын ең азайтуға және шуды басуға бағытталған. Барлық қар мотоциклдері 10 жылдан кіші болуы керек және 9656 км (6000 мильден) аз одометр көрсеткіштеріне ие болуы керек. Континенталдық бөліс қар мотоциклі жолымен Бриджер-Тетон ұлттық орманы мен Йеллоустоун ұлттық паркі арасында жүруге мүмкіндік беру үшін Моран қиылысы мен Флагг Ранч арасында қар мотоцикліне рұқсат берілді. Алайда, 2009 жылы қысқы пайдалану жоспарлаушылары Йеллоустоун ұлттық паркіне бағытталмаған қар мотоцикліне рұқсатты тоқтатты, себебі Йеллоустоун ұлттық паркіне бағытталмаған қар мотоцикліне рұқсат та тоқтатылды. Ол федералдық гранттар мен жеке қайырымдалықтардың үйлесімімен қаржыландырылды. 2011 жылдың сәуір айында 154 орындық қосымша зал ашылды. Солтүстікке қарай, Джексон көліндегі Колтер Бей ауылында Колтер Бей келушілер орталығы және үнді өнері мұражайы мамырдың басынан қазанның басына дейін ашық. Колтер Бей келушілер орталығы және үнді өнері мұражайы 1972 жылдан бері Дэвид Т. Вернон үнді өнері көрмесін ұстап тұр. Колтер Бей келушілер орталығы 1956 жылы салынды және 2005 жылы үнді өнері коллекциясын дұрыс күту және көрсету үшін жеткіліксіз деп танылды. 2011–2012 жылдардың қысында орталықта 150 000 долларлық жөндеу жұмыстары аяқталды және коллекцияның бір бөлігі мамыр айында орталық маусымға ашылғанда көруге қойылды. Мустаның оңтүстігінде, Мус–Уилсон жолында Лауренс С. Рокфеллер сақтағыш орталығы Лауренс С. Рокфеллерге жеке меншік болған жерде орналасқан және Фелпс көлінде орналасқан. 1972 жылы Гранд-Теттон ұлттық паркіне сыйға берілген және 2008 жылы жұртшылыққа ашылған бұл мүлік бір кезде Джексон-Хоулдағы алғашқы ранчо болған JY ранчоның бір бөлігі болды. Дженни көлінде Дженни көлі келушілер орталығы мамырдың ортасынан қыркүйектің ортасына дейін ашық. Бұл келушілер орталығы Дженни көлі рейнджерлік станциясының тарихи ауданында орналасқан және фотограф Харрисон Крандалл 1920 жылдары сурет студиясы ретінде салған ғимараттың өзі болып табылады.

Қонақ үй

Ұлттық парк қызметі арқылы шарт жасасқан әртүрлі концессиялық мекемелер парктегі тұру орындарын басқарады. Мұндай ең ірі нысан – Джексон-Лейк лоджы, оны Grand Teton Lodge Company басқарады. Джексон көлінің бөгетіне жақын орналасқан Джексон-Лейк лоджында 385 бөлме, мәжіліс залдары, сауда дүкені және мейрамхана бар. Grand Teton Lodge Company сонымен қатар кабиналар мен мейрамханадан тұратын Дженни-Лейк лоджын, ал Colter Bay Village-ді – кабиналар, мейрамхана, азық-түлік дүкені, кір жуу қызметі және кеме тоқтау орнымен басқарады. Джексон көлінің бөгетінен оңтүстіс жаққа қарай орналасқан Сигнал тау лоджын Forever Resorts басқарады, онда кабиналар, кеме тоқтау орны, жанар май станциясы және мейрамхана қызметтері бар. Американдық Альпинистер клубы Grand Teton Climber's Ranch-та таушыларға арналған, жатақхана типтес жатақханаларды ұсынады. Вайоминг штатының Мус қаласындағы Жылан өзеніне жақын орналасқан Дорнан жеке меншіктегі жерде жыл бойы тұруға арналған кабиналар мен қосалқы құрылыстар бар. Тұруға болатын орындардың қатарында Triangle X ранчосы да бар, ол парктегі тағы бір жеке меншік және парктің шекарасында қалған соңғы «дуд» ранчосы болып табылады.

Қауіптер

Жел өзені жотасында аюларға кездесу алаңдау тудырады. Сонымен қатар, жәндіктер, орман өрттері, қолайсыз қар жағдайлары және түнгі суық сияқты басқа да мәселелер бар. Ең бастысы, жылдар бойы, оның ішінде 1993, 2007 (тәжірибелі NOLS жетекшісіне қатысты), 2015 және 2018 жылдары тік тік жардан құлаудан (осы 4/5 сыныптағы жерде бір қадам қателік өлімге алып келуі мүмкін) және құлаған тастардан туындаған оқиғалар болды. Басқа оқиғалардың ішінде 2005 жылы SquareTop тауының жанында ауыр жарақат алған саяхатшының әуемен эвакуациялануы және 2006 жылы мемлекеттік іздеу-құтқару қызметтерінің қатысуымен болған, көрінетін кездейсоқ құлау салдарынан қаза тапқан саяхатшы оқиғасы бар. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі Жел өзені жотасындағы қаза болғандардың ресми саны туралы жаңартылған жиынтық мәліметтерді ұсынбайды.