Кіріспе

Тау, Британдық Колумбия, Канада. Бұл Арктика сияқты экстремалды жағдайларды көрсететіндей алыс солтүстікте емес. Уоддингтон тауы мен оның ілеспе шыңдары Солтүстік Америкадағы ең қиын экспедициялық тау шаруашылығының мүмкіндіктерін ұсынады, сонымен қатар ең экстремалды рельеф пен тамаша тау пейзаждарына толы. Уоддингтонның тісті шыңынан бастап Бут және Найт шығанақтарының теңіз деңгейіне дейінгі қашықтық шамамен 32 километрді құрайды. Хоматко және Клинаклини өзендерінің шатқалдары арқылы шамамен бірдей биіктіктегі таулар мен тіпті кеңірек және ақ мұздықтар небары бірнеше әуе шақырымы қашықтықта орналасқан. Олардың тереңдігі Гранд-Каньоннан асып түседі, ал рельефі Гималай тауларымен салыстыруға болады (колониялық дәуірдегі саяхатшылар Британдық Колумбияның жерін осылай сипаттаған). Уоддингтон тауы – Уоддингтон тау аймақтық округінің атауын береді, ол Уоддингтон қатарының теңізге қарай беткейін, оған іргелес жағалауды және Королева Шарлотта бұғазына жақын Ванкувер аралының солтүстік бөлігін қамтиды.

Еуропалықтардың зерттеулері мен ашылулары

1925 жылы Ванкувер аралындағы Ароузсмит тауына сапарға шыққан Дон мен Филис Мундейлер Робсон тауынан да биік деп санаған шыңды көрді, ол сол кездегі Британдық Колумбиядағы ең биік шың болды. Дон Мундейдің сөздері бойынша, "Компас тартымды шыңның Бут-Инлет шығысына қарай шамамен 150 миль қашықтықта орналасқандығын көрсетті, ал картадағы бос кеңістіктер көптеген атаусыз тауларға орын беретіндей болды". Олар көрген шың Уоддингтон тауы ма, жоқ па деген пікірталас бар (Дон Мундей бұл мүмкін емес деп есептеді), бірақ олар, әрине, Уоддингтон жотасындағы шыңды көрген болуы керек, және бұл Мундейлерді сол аймақты зерттеуге итермеледі. Келесі он жылда Мундейлер тауға көтерілу үшін бірнеше экспедиция ұйымдастырды. Олар оны "Сырлы тау" деп атады, 1927 жылы үшбұрыш есептеу арқылы оның биіктігі 13,260 фут екені анықталды; 1928 жылы олар төменгі шыңға жетті, бірақ негізгі шың тым қауіпті деп санады. Олардың ұсынысы бойынша Канаданың географиялық атаулар кеңесі оған Альфред Уоддингтонның есімімен атау берді, ол Хоматко өзені арқылы және Бут-Инлет арқылы Ванкувер аралына жететін "Уоддингтон жолы" деп аталатын жолдың жақтаушысы болған. 1934 жылдың жазында екі экспедиция тауға көтерілуге тырысты. Виннипегтен келген альпинистерден құралған алғашқы экспедиция Мундейлер зерттемеген солтүстік-батыс беткейге шабуыл жасады. Олар Татлайоко көлінен өтіп, Хоматко өзенімен төмен қарай жүзіп, 23 маусымда Нуд-Крик үстінен көпір салғаннан кейін Тиедеман мұздығына жетті. Олар үш күн бойы таудың иегіне жетіп, 28 маусымда шыңға көтерілуге тырысты, бірақ соңғы тіректегі нашар ауа райы мен маршрут жағдайы оларды кері шегінуге мәжбүр етті. Екінші экспедиция, Нил Картер, Алан Ламберт, Алек Далглиш және Эрик Брукс Британдық Колумбиядан, оңтүстік-шығыстан көтерілуге тырысты. 23 маусымда олар Франклин мұздығында базалық лагерь құрды. Үш күннен кейін көтерілу тоқтатылды, Далглиш оңтүстік-шығыс қырқасынан құлап қайтыс болды. 20 шілдеде Висснер мен Хаус негізгі шың мен солтүстік-батыс шың арасында тікелей түсетін үлкен жотаның сызығын сынады. Бұл жылдам көтерілуге қолайлы болды, бірақ жартастың нашар жағдайына байланысты олар оңтүстік беткейге өте алмады және базалық лагерьге қайта оралуға мәжбүр болды. Келесі күні таңертеңгі сағат 3-те олар беттің оң жағындағы жотаға көтеріле бастады. Соңғы күндері ауа райы жақсы болғандықтан, қардың көп бөлігі қапталдардан алынып тасталды, бұл жақсы көтерілу жағдайларын жасады. Жотаның сол жақ тармағымен жүріп, олар беттің ортасындағы қарлы жерге жетті. Оңтүстік бетінің соңғы 1000 футы (305 м) Висснердің айтуынша, "қатайған, қорқынышты жартастар" болды. Висснер бастапқыда аяқкиіммен көтерілгенімен, тез арада арқанды табанды аяқкиімге ауыстырып, Хаусқа мұз балтасын және қосымша арқанды берді. Висснер бірнеше қиын техникалық жартастарды, соның ішінде бірнеше үстірттерді жеңіп өтті. Беткейдің шығысына қарай жылжып, олар оңтүстік-шығыс қырқасының астындағы жартаста тынығып қалды, оңтүстік беткейіндегі қардан бастап 9 сағаттан астам уақыт өткен соң. Ұзынша тіректен жоғары көтерілгеннен кейін олар ақыры шыңдағы қарлы шағын массаға жетті, базалық лагерьден бастап 13 сағаттан кейін. Олар бұрынғы жоспарларын, солтүстік беткейден түсуді тоқтатты және Даис мұздығындағы шатырларына сағат 2-де қайта оралды. Шыңға көтерілу және базалық лагерьге оралу 23 сағаттан астам уақыт алды. 1960 жылы Эльфрида Пигу Браво мұздығына көтерілді, бірақ қар көшкінінен қаза тауып, шыңға шыға алмады. 1977 жылы Джек Таккл мен Кеннет Керренс Оңтүстік беткейінің жаңа бағытын (FA) жасады, оңтүстік беткейіне үшінші рет көтерілді.

Климат

Уоддингтон тау массиві қатал әрі болжамсыз ауа райымен белгілі, себебі ол Британдық Колумбия жағалауын шайып тұратын жылы, ылғалды желдердің күшіне толыққанды тап болады, және ол осы аймақтың ең биік нүктесі. Шыңның маңындағы жауын-шашын мөлшері Жағалау тауларындағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне жатады. Шың мұздық климатқа (EF) ие. 2010 жылы және қайта 2023 жылы ғалымдар Уоддингтон және Combatant Mountain таулары арасындағы Combatant Col мұздық сағасында мұз қабатынан соңғы бірнеше жүз жылдық климаттық және экологиялық жазбаларды алу үшін сәтті мұз өзегін бұрғылады. 2023 жылғы өзектің тереңдігі 219 метрге жетті, ол мұздың түбіне немесе оған жақын жерге жеткен.

Қол жеткізу

Вэддингтон тауына жету үшін Ванкуверден басталатын ұзақ жолға шығуға болады, саяхаттың көп бөлігі Джорджия бұғазы мен Найт шығанағы арқылы үш күнге дейін созылатын ұзақ қайықпен жүруден тұрады. Порт МакНиллден, Британдық Колумбиядан, Ванкувер аралының солтүстік аймағынан, Викториядан күнделікті рейстермен және/немесе автомобиль жолымен қол жеткізуге болады, бұл су жолындағы саяхатты бір күннен кемге дейін қысқартады. Балама ретінде, Чилкотин тауларының жағынан жолдар мен қиын өтетін жолдар бар, оларға Уильямс көлінен BC 20 тас жолы арқылы, Татла көліндегі Белла Кулаға баратын басты жолдан бөлініп, Хоматко өзеніне және одан кейін шағын салаға немесе мұздыққа қосылу арқылы жетеді. Бұл ішкі жол сонымен қатар көршілес Ниут және Пантеон жоталарына да қол жеткізуге мүмкіндік береді. Вэддингтон тауы – тау альпинистері арасында танымал мақсат, себебі ол Жағалау тауларының ең биік шыңы және көтерілуі қиын. Оның құрылысы Монбланға ұқсас.