Кіріспе

Веллингтон қаласының маңы, Жаңа Зеландия

Нгайо /ˈnaɪoʊ/ – Жаңа Зеландияның астанасы Веллингтонның ішкі маңы. Ол Каукау тауының етегінде, қаланың орталық бизнес-аймағынан солтүстікке қарай 3500 метр жерде орналасқан. Бұл аймақ 1840 жылдары қоныстандырылған, және оның көптеген көшелері алғашқы қоныс аударушылар отбасыларының құрметіне аталған. Нгайо бастапқыда орман шаруашылығымен айналысатын қауымдастық болды, алғаш Жоғарғы Кайварра, кейін 1908 жылға дейін Крофтон деп аталды. Аумақ әкімшілік тұрғысынан Онслоу кенттік кеңесі құрамына кірген, ол 1919 жылы Веллингтон қаласымен біріктірілді. Нгайо өз атын Жаңа Зеландияның ендік ағашы – ньяодан алған.

Мекемелер

Нгайода кітапхана, көп мақсатты зал, дәріхана, жанармай станциясы, кафе, Plunket бөлмелері, тіс дәрігері, медициналық орталық, теннис корты және түрлі шағын дүкендер бар. Нгайодағы тұрғын үйлер әртүрлі жасқа және стильге ие, оның ішінде 1860 жылдары салынған түпнұсқа колониялық ғимараттар, 1920 және 30 жылдары салынған теміржол үйшіктері мен бунгалолары, сондай-ақ 1960 жылдары салынған ағаш үйлер кездеседі. Тарикака елді мекені – 1928 жылы Тарикака көшесі, Бомбей көшесі, Кэрролл көшесі, Хандаллах жолы, Нгата көшесі, Раихания көшесі және Помаре көшесінде салынған бұрынғы теміржол үйшіктерінен тұратын шағын аудан.

Кітапхана

Веллингтон қалалық кітапханалары Оттава жолындағы Каммингс паркінің оңтүстік кіреберісінде орналасқан Каммингс паркі кітапханасын басқарады. 1989 жылы ашылған және 2008 жылы жаңартылған кітапхананың кіреберісі жергілікті қыш құмырашылары Пол Уинспир мен Пол Уоттерспун жасаған, ал Нгайо және Чартуэлл мектептерінің оқушыларымен безендірілген 850 плиткамен төселген. Кітапхана интернетке қолжеткізу, тегін Wi-Fi, мәтін өңдеу, басып шығару және факс қызметтерін ұсынады.

Парктер мен қорықтар

Трелисик паркі Нгайо шатқалы жолының төменгі жағынан басталып, жақын орналасқан Уэдстаун және Крофтон Даунс шекараларынан өтеді. Бұл аймақ, порты мен солтүстік қалалық аудандар арасында экологиялық дәліз қызметін атқарады. Паркте 1870 жылдары салынған тарихи ұңғымалар (оқ-дәрі қоймалары) бар. Паркте бастапқы орманның қалдықтары сақталған, сонымен қатар 1991 жылы құрылған «Трелисик паркі» тобы басқаратын қайта жаңарту жұмыстары жүргізілуде. Осы уақытқа дейін аймаққа 80 000-нан астам ағаш отырғызылды, сондай-ақ, арамшөптермен күресу, тұзақ қою және көпірлер салу жұмыстары атқарылды. Каммингс паркі Оттава жолынан жақын жерде орналасқан және балалар ойын алаңы мен иттерді серуілетін аймаққа ие.

Көлік

Қала маңындағы аудан Джонсонвилл тармағының қалалық темір жолымен қамтамасыз етілген, ол оны орталық қаламен байланыстырады. Ньяйода екі теміржол станциясы бар: Ньяйо теміржол станциясы және Аваруа көшесі теміржол станциясы. Ньяйо арқылы екі автобус маршруты жүреді: 25 және 26 нөмірлі маршруттар. 22 маршрутын NZ Bus компаниясы иыктейді.

Ньяо ойысы

Ньяйо шатқалы – Ньяйо мен Веллингтон қаласы арасындағы басты жол және жер сілкінісі жағдайында маңызды көлік артериясы болып табылады. 2017 жылдың шілдесіндегі ауыр жаңбырлар нәтижесінде үлкен көшкін болды, ірі тастар мен қиыршық тастар жолды толығымен жауып тастады. Одан кейінгі апталарда 3500 куб метр қиыршық тастар тазартылды және жолды одан әрі сырғудан қорғау үшін 42 метрлік уақытша контейнерлік қабырға орнатылды. Негізгі жол бір қатарға дейін тарылған кезде көлік ағынын басқару үшін Трелиссик паркіне жақын уақытша жол салынды. Веллингтон қалалық кеңесі 2019 жылдың соңында тұрақты шешімді салуға дайындық ретінде контейнерлік қабырғаны кеңейтуді жоспарлады.

Мектепке оқуға түсу аймағы

Нгайо Веллингтон қыздар колледжі, Онслоу колледжі, Сент Оран колледжі, Рароа үлгілік аралық мектебі және Нгайо мектебінің тіркелу аймақтарының ішінде орналасқан.

Бастауыш мектеп

Ньяйо мектебі – 1908 жылы құрылған, мемлекеттік бастауыш мектеп, 1-6 сыныптарды қамтиды. 1928 жылы ол 45 Эбботт көшесіндегі қазіргі орнына көшірілді. Мектепте бірыңғай форма жоқ. Оның мектеп әні – Tūrangawaewae, маори тілінде "Тұруға орын" деген мағынаны білдіреді. Мектеп Веллингтон аймақтық төтенше жағдайларды басқару кеңсесі (WREMO) құрған Азаматтық қорғаныс орталығы ретінде жұмыс істейді, ол айналасындағы қауымдастықтарға қолдау мен ақпарат беруге арналған. Олар төтенше жағдайға қажетті азық-түлік, су және басқа да жабдықтарды сақтамайды.

Мектепке дейінгі

Мектепке дейінгі білім беруді Ngaio балабақшасы, Ngaio ойын орталығы, Ngaio Childspace, Grace балабақшасы, Trelissick мектепке дейінгі мектебі және Те Коханга Рео о Нгайо қамтамасыз етеді.

Шіркеулер

Ньяйода үш шіркеу бар. Ньяйо Юнион шіркеуі заманауи ғимараттарға ие және методист және пресвитериан қауымдастығына қызмет етеді. Жақын жердегі Әулиелер шіркеуінің (Anglican All Saints Church) ерекше кірпіш мұнарасы, қалашықтың көптеген жерлерінен көрінеді. Ол 1928 жылы танымал шіркеу сәулетшісі Фредерик де Джерси Клер (Frederick de Jersey Clere) жобалап, салынған. Сонымен қатар, Нгатото көшесінде, Ньяйо/Хандалла шекарасына жақын жерде, жақында салынған заманауи залға ие Онслоу қауымдық шіркеуі де бар.

1840 жылға дейін: Тарикака

Қазіргі Нгайо орналасқан аймақты маорилер бастапқыда "Tarikākā" деп атаған, бұл "kākā ұясы" дегенді білдіреді, және бұл атау сол аймақта қоныстанған дауысты қақа попугайының құрметіне берілген. 1863 жылы диірманды Джон Чью иеленді, ол жергілікті тотара, риму және каури ағаштарынан коттедж салдырды. Chew Cottage бүгінге дейін 19 Ottawa Road мекенжайында тұр, ол қазір Нгайодағы басты жол, ал бастапқыда Джон Чьюдің ағаш тасымалына арналған жол болған. Колледж кейін Уилсон Литтлжонға сатылды, ол кейін Онслоу округі кеңесінің мэрі болды. Крофтон колледжінің ғимараты әлі де Кения көшесі, 21 мекенжайында сақталған, және ол екі өрттен де зардап көрмей аман қалды.

1886: темір жолдың пайда болуы

1886 жылы Веллингтонға темір жолдың салынуы (Джонсонвилл тармағын қараңыз) адамдарға Веллингтонға қала ішінде жүре бастауға мүмкіндік берді, ал 1938 жылы жол электрлендіріліп, пойыздардың саны көбейтіліп, жылдамдығы артты.

1870-1890: Жол ақысын төлеу туралы дау

Каивара жолы (сонымен қатар Найо шатқалы жолы және Каиваравара жолы деп те аталады) 1850 жылы жүн мен ағаш тасымалдау үшін бұқалармен жүргізілетін керуендерге арналған жол ретінде салынған.

1890: Онслоу ауданы

Нгайо 1890 жылдан 1919 жылға дейін жаңа Онслоу ауданының құрамында болды, 1919 жылдың 31 наурызында өткен референдумнан кейін бұл аудан Веллингтон қаласымен біріктірілді. Аудан сол кездегі Жаңа Зеландияның губернаторы болған Лорд Уильям Хиллер Онслоудың құрметіне аталған. Бұл оның отбасын жібіткені, олар Веллингтонға көшкеннен кейін оның кішкентай ұлы Кранли тифпен ауырғаннан кейін қаланың санитарлық жағдайына наразы болды. Ауданға Кайварра, Хандалла, Крофтон және Уэдестаун елді мекендері кірді. 1896 жылы ауданның аумағы шамамен 2,870 акрды құрады, халық саны 1,530 адамды, ал тұрғын үйлер саны 276 болды.