Кіріспе
Сэмвелл Тарли, немесе жай ғана Сэм – американдық жазушы Джордж Р.Р. Мартиннің «Мұз бен от әні» атты фантастикалық романдары мен оның «Тәждер ойыны» телесериалындағы ойдан туған кейіпкер. 1996 жылы жарық көрген «Тәждер ойыны» романында таныстырылған Сэмвелл – Хорн-Хилл лорды Рэндилл Тарли мен оның әйелі леди Мелесса Флоренттің үлкен ұлы. Өзін-өзі қорқақ деп мойындайтын, кітаптар мен әндерді жақсы көретін Сэмвеллді әкесі туған құқығынан бас тартып, кіші інісі Хорн-Хиллдің мұрагері болуы үшін Түнгі қарауылға қосылуға мәжбүр етеді. Қабырғада ол Джон Сноумен танысып, оның ең жақын досы мен серігіне айналады. Кейін ол 1998 жылы «Патшалар қақтығысы», 2000 жылы «Қылыштардың буылысуы» және 2005 жылы «Қарғалар тойы» романдарының кейіпкері болады. HBO телеарнасының сериалда Сэмвеллді ағылшын актері Джон Брэдли сомдайды.
Сипаттама
Сэмвелл Тарли — Хорн Хиллдің лорды Рэндилл Тарли мен оның әйелі леди Мелесса Флоренттің үлкен ұлы және тұңғыш баласы. Оның төрт бауыры мен сіңлісі бар: кіші әпкесі Талла, есімдері аталмаған екі басқа әпкесі және кіші інісі Дикон. Анасының туысқандары арқылы Сэмвелл сонымен қатар Мелессаның бірінші туыстары Селиса мен Деленадан туған Ширин Баратеон мен Эдрик Стормның екінші туысы. Оның қара шашы, ақшыл көзі және ай тәрізді үлкен беті бар, сондай-ақ ол өте семіз. Джон Сноу бастапқыда Сэмді ол көрген ең семіз бала деп айтады және оның салмағын бағалайды. Сэмвелл музыка мен әндерді жақсы көреді, қарудан гөрі кітаптарды артық көреді, қан мен зорлық-зомбылықтан қорқады, бұл оның әкесінің қатты наразылығына себеп болды. Сэмвеллден жылдар бойы көңілі қалған Рэндиллдің назары оның кіші ұлы Диконға ауды, ол Сэмвеллде болмаған барлық дене күшін көрсетті және Диконды Тарли титулына ие етуді шешті. Сэмвеллдің он бесінші туған күнінде Рэндилл оны Түнгі қарауылға қосылуға және Хорн Хиллдің мұрагерлігінен бас тартуға мәжбүр етеді, бас тартса өлім жазасы екенін ескертеді. Қара қамалға келгеннен кейін Сэмвеллді семіздігі мен жауынгерлік дағдыларының болмауы үшін мазақтады, оны көбінесе «Сер Пигги» және «Хам лорды» деп атады. Алайда, оның жанашыр Джон Сноумен туған жаңа достығы оның мінезін жақсартуға көмектеседі және оған Мейстер Эймонның жеке басқарушысы лауазымын алуға мүмкіндік береді. Достарының жауынгерлік қабілеттерінен мүлдем айырылып, өзін қорқақ деп мойындаған Сэмвелл өте ақылды, байқампаз, тапқыр және адал, соңында Джон Сноудың ең сенімді серігіне айналады. Төртінші кітапта Джон Сэмді Олдтаун қаласындағы Цитадельге жібереді, онда ол Архимейстер Марвин мен адепт Аллерраның қадағалауымен жаңадан бастаған оқушы ретінде қабылданады. Джордж Р. Р. Мартиннің айтуынша, Сэмвелл Тарли кейіпкері оған ең жақын. Неліктен деп сұрағанда, Мартин 2014 жылғы сұхбатында: «Сэм кітап оқығанды ұнататын және көп сатырмен көтерілуді ұнатпайтын семіз бала болғандықтан» деп жауап берді. Джордж Р. Р. Мартин де Тарли сияқты әкесімен қиын қарым-қатынаста болды және екеуі де жүректерімен жауынгер емес (Брайнс). Джордж Р. Р. Мартин Вьетнам соғысына барудан бас тартты, өйткені ол оны ақымақтық деп санады — бұл сезім «Мұз бен от әні» туындысының барлық бөлімінде көрініс тапқан (Циан). Сэмвелл Тарли де Джордж Р. Р. сияқты соғыспауды таңдаған болар еді, бірақ оның жағдайында өмір үшін күресуге мәжбүр болды.
A gentle young man, Samwell is fond of music and songs, and prefers books over weapons, and is afraid of blood and violence, which earned his father's intense contempt. After being frustrated at Samwell for years, Randyll's attentions turned to grooming his more promising younger son Dickon, who showed all of the physical vigor that Samwell lacked, and decided to have Dickon inherit the Tarly title. On Samwell's fifteenth birthday, Randyll force him to join the Night's Watch and renounce his birthright of heir to Horn Hill, threatening death if he was to refuse. After arriving at Castle Black, Samwell was bullied for being overweight and unskilled in combat, and was often called "Ser Piggy" and "Lord of Ham". However, his new found friendship with a sympathetic Jon Snow allows his character to start unfolding positively, and earns him the position as the personal steward of Maester Aemon. While lacking his friends' fighting abilities and having self professed cowardice, Samwell is highly intelligent, observant, resourceful and loyal, and eventually becomes Jon Snow's most trusted sidekick. In the fourth book, Sam is sent by Jon to the Citadel at Oldtown and becomes accepted as a novice trainee supervised by Archmaester Marvyn and acolyte Alleras. According to George R. R. Martin, the character Samwell Tarly is the most relatable to him. When asked why, Martin said in a 2014 interview: because Sam's "the fat kid who likes to read books and doesn't like to go up a lot of stairs." Just like Tarly, George R. R. Martin both “had troubled relationships with their fathers and neither is a fighter at heart” (Brranes). George R. R. Martin refused to go to the Vietnam War, because he “believed it was stupid — a sentiment that is reflected throughout the entire Song of Ice and Fire oeuvre.” (Cian) Samwell Tarly would choose not to fight, just like George R. R., but in his case he had to, to survive.
Кітаптарда
Сэмвелл Тарли – серияның алғашқы екі романында екінші пландағы кейіпкер, оның іс-әрекеттері мен ой-пікірлері Джон Сноудың көзімен баяндалады. Кейіннен ол үшінші роман "Қилыштардың қақтығысы" мен төртінші роман "Қарғалар тойында" басты кейіпкерге айналады, оның көзқарасынан он тарау жазылған.
Патшалардың қақтығысы
Сэм Қабырғадан тыс Ұлы саяхатқа қатысады, Лорд-командир Жир Мормонттың көмекшісі ретінде қарғаларға күтім жасайды. Крэстердің бекінісінде тоқтағанда Сэм Крэстердің қыздарының бірі – Гиллимен танысады. Гилли жүкті және баласы ұл болса, Крэстер оны Басқаларға құрбан етеді деп қорқады. Сэм бұл жағдайға қорқынышпен қарайды, бірақ көмектесе алмайды. Кейін, Бірінші Адамдардың Мұңы лагерінде Сэм пен Джонның қасқыр иті Ghost жер астына жасырылған дракон шыны пышақтарды табады.
Қилыстар дауылдай
Түнгі күзеттің Бірінші Адамдардың Тұстарындағы лагеріне шабуыл жасалып, Басқалар жіберген ақылшылдар армиясы басып алады, Сэм аман қалғандардың бірі болып қашып шығады. Аман қалғандар Крэстердің қамалына қашады, бірақ Сэм және тағы екі серігі, Кіші Пол мен Гренн, топтан бөлініп кетеді. Олар Басқаның шабуылына ұшырайды, ол Паулды өлтіреді, ал Сэм оны дракон шынысынан жасалған қанжармен өлтіреді. Сэм мен Грэнн кейін қалған аман қалғандармен Крэстердің қамалына қайта қосылады, онда Гилли ұл табады. Көп ұзамай, зорлық-зомбылық көтерілісі басталады, Мормонт пен Крастер шайқаста қаза табады. Сэм Гилли мен оның ұлымен бірге қашып кетеді, оларды құпия адам, Суық қол құтқарады, ол ақылшыл сияқты көрінеді, бірақ достыққа толы және Түнгі күзетші екені айтылады. Суық қол оларды Түнгі қорғанысқа алып барып, Бран Старк пен оның серіктерін Қабырға арқылы өткізуді сұрайды. Сэм мен Гилли Деннис Малистер мен Боуэн Марш бастаған Түнгі күзетшілер тобымен кездеседі және олармен бірге Қара қамалға жол тартады. Олар келгенде Станис Баратеонның Түнгі күзетке көмекке келгенін және Манс Рейдердің жабайылар армиясын жеңгенін біледі. Лорд-командир Мормонттың қазасына байланысты, Түнгі күзет жаңа Лорд-командирді сайлауға кіріседі. Малистер мен Коттер Пайк басқа кандидаттар, бірақ Сэмдің пікірінше, сыбайлас және жаман басшы болатын Янос Слинт танымалдылыққа ие болып келеді. Станнис Түнгі күзеттің саяси жағдайына ашуланып, егер күзет бірнеше күн ішінде басшыны таңдай алмаса, Лорд-командирді өзі тағайындаймын деп қорқытады. Сэм Малистер мен Пайкке (бір-бірін жек көретін) жеке-жеке жүгінуге шешім қабылдайды, Станнис екіншісін Лорд-командир етпекші екенін айтады және олардың екеуі де Джонды келісімді кандидат ретінде қолдауға шақырады. Сэмнің іс-қимылының арқасында Малистер де, Пайк та қолдау көрсетеді, ал Джон көп дауыспен 998-ші Лорд-командир болып сайланады.
Қарақтардың қонақасы
Джон Сэмді Олдтаунға Мейстер болуға жібереді, оған тағы бір бауыры Дареон (жалдаушы ретінде тағайындалған), Мейстер Эймон (Джон Мелисандра оның патшалық қаны үшін құрбандыққа шалады деп қорқады) және Гилли мен оның баласы қосылады. Браавосқа сапар кезінде Гилли көңілсізденеді, ал Сэм Джонның Гиллидің баласын Манс Рейдердің жаңа туған ұлымен ауыстырғанын түсінеді, осылайша ол да құрбандыққа шалынбасын деген ниетпен. Аэмон сапар барысында ауырып қалады, сондықтан олар ақшаларын емшіге және Браавостағы тұруға жұмсауға мәжбүр болады. Браавоста Сэм сондай-ақ маскировкаланған Ария Старкпен кездеседі, бірақ оның кім екенін білмейді. Аэмон өзінің шөбере қызы Денерис Таргариен мен оның эждерхалары туралы естіп, ол "уәде етілген ханзада" туралы болжамды орындайтынына сенеді, және олардан Цитадельге хабарлауды сұрайды. Дареон дезертир болуды шешеді, Сэм онымен күреседі, содан кейін каналға түсіп кетеді. Оны Жазғы Аралдық Ксондо құтқарады, ол Сэм мен Гиллиге Олдтаунға жол ұсынады. Аэмон сапардың басында қайтыс болады, ал Сэм мен Гилли қайғыларында қысқа уақытқа ғашық болады. Сэм Гиллиді Хорн Хиллге жіберуді және баласын Сэмнің заңды емес баласы деп көрсетуді жоспарлайды. Осы уақытта Сэм Олдтаунға келіп, Архимейстер Марвинмен кездеседі, оған Эймонның өтініші туралы айтады. Марвин Дэйнериспен кездесу үшін Құлдар шығанағына сапар шешуге келіседі, Сэмге осы оқиғаны басқа мейстерлерден жасыруды бұйырады және Сэмді аллеряның қамқорлығына тапсырады.
1-маусым
Сэмді Қара Қалпақтың қару шебері Сер Алисер Торн тез арада жұмсақ мінезді әрі әлсіз деп таныды, ал Джон Сноу басқа жаңа келгендерді оған қатысты ыңғайлы болуға көндіргенге дейін, ол қылышпен жаттығуда қиындық көреді. Сэм мейстер Эймонға қызмет етуге жіберілді. Джон әкесінің өлімі туралы естіген соң, Түнгі күзеттен кетуге тырысқанда, Сэм Пип пен Гренн оны іздеп жетеді. Олар Джонды Түнгі күзетке адал болуға иктерді.
2-маусым
Сэм Ұлы Сапта Түнгі Күзетке қосылады. Сапар барысында топ Крастердің қамалында тоқтайды, онда Сэм Крастердің жүкті қызы, Гиллиге ғашық болады. Алғашқы Адамдардың Мұңын тұрғызғанда, Сэм айдаһар шынысынан жасалған қару-жарақтардың жасырын қоймасын табады. Сэм от үшін шөп жинап жүргенде, Ақ Жүргіншілер Алғашқы Адамдардың Мұңына шабуыл жасайды. Сэм өлілер армиясынан қашып құтыла алмайды, бірақ белгісіз себептермен олардың басшысы Сэмді өлтірмей жібереді.
3-маусым
Сэм және осыдан туған қырғыннан аман қалғандар Крэстердің қамалына қашып кетеді. Сэм Гиллидің ұл бала табанын көреді, және Сэм мен Гилли Крэстердің сәбиді Ақ жүргіншілерге бермеу үшін оның жынысын құпия ұстау керектігін түсінеді. Кейін Крэстер мен Түнгі күзет арасында төбелес шығады, Сэм Гилли мен сәбимен бірге қашып кетеді. Олардың артынан баласын тартып алуға тырысатын Ақ жүргінші қуалайды, бірақ Сэм оны ажыдаар шынысынан жасалған қанжармен қаныққыра өлтіреді. Сэм мен Гилли Қабырғадан өтіп, Түнгі қамалға жетеді, онда Джонның араласқан ағасы Бран Старк пен оның серіктерін Қабырғадан тысқары бетке бағыт алып бара жатқанын көреді. Сэм оларды Қара қамалға қайтуға көндіре алмайды, бірақ олардың бағытын Джонға жасыруға уәде береді. Қара қамалға келген соң, Сэм Эймонды Ақ жүргіншілердің жақындап келе жатқаны туралы ескертеді, және Эймон Сэмге бүкіл жеті патшалыққа ескерту жіберуді бұйырады. Кейін Джон Қара қамалға қайтып оралады, ауыр жарақат алып, жабайылардың кейпінде. Сэм Джонды таниды және оған көмек көрсетуге бұйрық береді.
4-маусымы
Сэм Джонға Бранның тірі екенін және Қабырғадан тысқа қарай бет алғанын айтады. Сэм Гиллиді Моль қаласына қызметші болып жұмыс істеуге, әсіресе оның Қасқыр замкісіндегі қауіпсіздігі үшін алаңдап, жезөкше үйіне жіберуге шешім қабылдайды. Моль қаласына Дикілер шабуыл жасап, қаланың барлық халқын қырғынға ұшыратады. Сэм Гилли мен оның баласын Йгритт сақтап қалғанын білмей, қайғыға батады. Кейін Гилли Дикілер шабуыл жасағанға дейін Қара замкісіне үлгереді. Сэм шайқасқа қатысып, Тенн варгын өлтіреді.
Бесінші маусым
Түнгі күзет жаңа қолбасшысын таңдау үшін жиналғанда, Сэм Джонды ұсыну үшін сөз сөйлейді, ол соңында сайланады. Сэм уақытын Ақ жүргіншілердің әлсіз тұстарын зерттеуге және өліп бара жатқан Мейстер Эймонға көмектесуге жұмсайды, сондай-ақ ол Эймонның соңғы сәттерінде оны бауырластықпен шығарып салады, ол қартайып қайтыс болады. Кейінірек, Сэм Гиллиді зорлауға тырысқан екі Түнгі күзетшіден қорғағанда ұрып-соғады, бірақ оны және Гиллиді Джонның қасқыры Қасқыр құтқарады. Гилли Сэмнің жараларын емдейді, ал олар екеуінің қарым-қатынасы аяқталады. Джон Қатты үйден оралғаннан кейін, Сэм оны Олдтаун қалашығындағы Цитадельге Мейстерлікке оқытуға, сонымен бірге Гилли мен оның баласын қауіпсіз жерге жіберуге шақырады.
6-маусымы
Әйелдерге Цитадельге кіруге тыйым салынғандықтан, Сэм Гилли мен Кішкентай Сэмды Тарлилердің Хорн Хиллде қалдыруға ниетті, бірақ ол Гиллиге өзінің Дикілік тегін жасыруды ескертеді, себебі оның әкесі Дикілерге деген көзқарасы нашар. Сэмнің отбасымен кешкі ас кезінде Рэндилл Сэмнің жауынгерлік шеберлігінің жетіспеушілігін сынап қорлайды. Гилли Сэмді қорғап, оның Оңтүстікке қарай Қара қамалға бара жатқанда Ақ Жүргішті өлтіргенін айтады, соның салдарынан ол өзінің Дикілік екенін абайсызда жария етеді. Рэндилл наразы болғанымен, Сэм мен Леди Тарлидің Гилли мен Кішкентай Сэмды Хорн Хиллде қалдыру туралы тілегіне келіседі, бірақ Гилли қызметші болады деп ескертеді және Сэмге Хорн Хиллге қайта оралуына тыйым салады. Сэм Гилли мен Кішкентай Сэмды өзімен бірге Цитадельге алып кетуге шешім қабылдайды және Тарли үйінің Валириандық болат қылышы – Heartsbane-ді ұрлайды. Олар Олдтаунға жол тартады, онда Сэм Архимастерге Қара қамал шаңырағындағы оқиғаларды баяндауы тиіс. Сэм күтіп тұрғанда, оған Цитадель кітапханасын қарауға рұқсат беріледі және кітапхананың зор кеңістігіне таңғалады.
7-маусымы
Сэмнің Цитадельдегі алғашқы күндерінде оған ең қарапайым жұмыстар тапсырылады. Ақ жүргіншілердің қайтып оралуы туралы оның айтқанына Архимейстер Эброуз ғана сенеді. Бірақ Эброуз Сэмге ақ жүргіншілер туралы көбірек білу үшін тыйым салынған кітаптарға қол жеткізуге рұқсат бермейді, себебі Эброуз оларды протоколды бұзуға тұрарлық қауіп деп санамайды. Дегенмен, Сэм кітаптарды өзінің және Гиллидің жатақханасына алып келу үшін кілтті ұрлайды. Кітаптарды оқығанда ол Драконтастың картасында үлкен дракон шынысының орналасқан жерін табады және оның бар екендігі туралы енді Солтүстік патшасы Джонға хабарлайды. Сэм Жор Мормонттың ұлы Жорамен кездеседі, ол өлімге шалдыққан сұр ауруға шалдыққан. Сэм ескі медициналық кітаптан сұр аурудың емін табады. Эброуз оған емдеуге тыйым салғанымен, Сэм Жордың өмірін сақтағаны үшін алғыс айтып, Жораны емдейді. Сэм Жораны емдеуде сәттілікке жетеді, ол Цитадельден босатылады. Эброуз таңғалады, бірақ Сэмнің бағынбауы үшін жаза ретінде оған шіри бастаған құжаттарды көшіруді тапсырады. Сэм Эброуз бен бірнеше басқа мейстерлердің Бранның ақ жүргіншілердің Қабырғаға шабуыл жасайтыны туралы жіберген ескертуін талқылауын естіп, мейстерлердің күмәндануына қорқады. Сэмнің жатақханасындағы құжаттарды оқып жатқанда, Гилли жақында қайтыс болған Жоғары Септонның күнделігінен Регар Таргариеннің Элия Мартелмен жасаған некесін бұзуға мәжбүр болғанын және Лианна Старкқа жасырын үйленгенін біледі, бірақ Сэм Гиллинің Регарды дұрыс айтпауы себепті бұл ақпараттың маңыздылығын түсінбейді. Ақ жүргіншілерге қарсы шайқаста көмектесе алмағанына ашуланған Сэм Цитадельден ақ жүргіншілерге қатысты жазбаларды ұрлап, Гилли мен Кішкентай Сэмбен бірге Олдтауннан кетеді. Сэм және оның отбасы қысқы мезгілде Винтерфеллға жетеді, онда Сэм Бранмен қайта қосылады. Бран Сэмге Джонның оның тәтесі Лианна Старк пен Регар Таргариеннің заңды емес ұлы екенін айтқанда, Сэм Регардың басқа әйелге үйлену үшін бұзған некесі туралы жазбаны еске түсіреді және Бранға өз ашылуы туралы айтады. Бран өзінің көру қабілетін үйлену тойына куә болу үшін пайдаланады және Джонның Регар Таргариен мен Лианна Старктің, Темір Тақтың мұрагері, заңды ұлы екенін анықтайды.
Сегізінші маусым
Сэмге Денерис Таргариен жақындап, Джораның өмірін құтқарғаны үшін алғыс айтады. Бірақ, Денерис Рэндилл мен Диконның өзіне адалдық серт беруден бас тартқаны үшін оларды өлімге кескенін айтқанда, Сэм терең қайғыға батып кетеді. Бран Сэмге Джонға оның нағыз туған анасы мен әкесін айтуды бұйырады. Ақ жүргіншілердің әскеріне қарсы шайқасқа дайындық жүріп жатқанда, Сэм Тарли үйінің Валириялық болат қылышы, «Жүрекқазыны»н Джораға сыйлайды. Сэм өлгендерге қарсы шайқасқа қатысып, Эдд оны құтқарады. Эддтің ақсүйектердің біріне шабуылға ұшырап қаза тапқанын көрген Сэм, Қышқабаққа қашып кетеді. Ол Ұзақ түнді аман өтеді және соңынан қоштасу рәсіміне қатысады. Джон Денерис әскерімен оңтүстікке аттанғанда, Сэм онымен қоштасады; Гилли Сэмнің ұлына жүкті екені белгілі болады. Денерис Кингс-Ландингті Серсея Ланнистерден тартып алғаннан кейін, ол қаланың тәуелсіз халқының үстінен от жаққанда, Серсея да қаза табады, осылайша Вестерос билеушісіз қалады. Джон Денеристі одан әрі жойқындықтан тоқтатуға тырысады, бірақ сәтсіз аяқталып, оны өлтіреді. Тирион Ланнистер тұтқындалып, Джон түрмеге қамаулы тұрғанда, Сэм Оңтүстікке Жеті Корольдіктің болашағын шешетін кеңеске қатысу үшін сапар шегеді. Сэм Вестерос халқының барлығы келесі билеушіні сайлауға қатыса алатын сайлау өткізуді ұсынады, бірақ бұл идея мазаққа ұшырап, қабылданбайды. Тирион Бранды патшалыққа ұсынады, ал Сэм Бранның тәж киюіне бірінші болып келіседі. Сэм Бранның Кіші Кеңесінде Бас Мастер болып тағайындалады.