Кіріспе

Антарктидадағы арал
Норвегияның Вега аралдары

Вега аралы – Антарктидадағы ұзын және кең арал, Джеймс Росс аралдары тобының ең солтүстігінде орналасқан және Эребус пен Террор шығанағының батыс бөлігінде жатыр. Герберт бұғазы арқылы Джеймс Росс аралынан, ал Принц Густав каналы арқылы Тринити түбегінен бөлінген.

Орналасқан жері

Вега аралы Антарктида түбегінің ұшы – Троицкий түбегінің оңтүстік-шығысында орналасқан. Эребус және Террор шығанағы шығыс жағында. Джеймс Росс аралы оңтүстікте, ал Джеймс Росс аралының Улу түбегі батыста, Герберт бұғазы арқылы Вега аралынан бөлінген. Принц Густав каналы оны солтүстікке қарай Корри аралы мен Бүркіт аралынан ажыратады. Гордон мүйісі аралдың шығыс бөлігінде орналасқан.

Атауы

Вега аралы швед Антарктика экспедициясының (SwedAE; 1901–04) жетекшісі доктор Отто Норденшельд тарапынан, оның әкесі барон А. Э. Норденшельдтің 1878-1879 жылдар аралығында Солтүстік-Шығыс жолы арқылы алғашқы саяхатын жасаған "Вега" кемесінің құрметіне аталған.

Геология

Вега аралы – Джеймс Росс аралдарының вулкандық тобына жататын вулкандық арал. Арал – мұз қабаты астында үш кезеңдік жарылыс тізбегі нәтижесінде пайда болған, моберг немесе туя деп аталатын сирек кездесетін жанартау түрі. Бірінші кезең – мұз астындағы гиалокластикалық жарылыс, ол лаваны шыныға, күлге және құмға ұрып жіберді, кейіннен сары палагонит қабаттарына айналды. Екінші кезең – мұз қабатындағы балқыған мұздық көліне лава құйылды, нәтижесінде вулкандық брекчия және базальттық жастық лава пайда болды. Соңғы кезең – көл тартылып немесе қайнап кеткеннен кейін бұрынғы жанартаулық шөгінділердің үстіне базальттық лава ағындары құйылды. Базальт солтүстік-батыс жағалаудағы тау жынысынан ағып, су өткізбейтін қабатты құрайды, бұл жылы күндері шамамен алпыс сарқыраманың пайда болуына себеп болады.

Палеонтология

Вега аралы палеонтология үшін маңызды орын. Аймақ құрлықтағы және теңіздегі қазбаларға өте бай, олардың арасында бор және палеоген кезеңдерінің шекарасы қамтылған, бұл динозаврлардың жойылған уақытына сәйкес келеді. Аралда табылған қазбалардың ішінде хадрозаврлар, плезиозаврлар және мозазаврлар бар.

Келти бас

Вега аралының солтүстік-батыс ұшын құрайтын, тік жартастары шағын мұз күмбезіне дейін көтерілетін дөңгеленген мүйіс. 1901 жылдың сәуір айында Ото Норденшельд басқаратын швед антарктикалық экспедициясы (SwedAE) тарапынан ашылған және ол оны 1892-1915 жылдары Корольдік географиялық қоғамның хатшысы болған сэр Джон Скотт Келтидің құрметіне атаған.

Сэндвичті блеф

. Вега аралының ортасынан шамалы батысқа қарай орналасқан, биік, батыс жағында тік, қара түсті тіктеумен күрт үзілген, жазық үстінді тау. 1901 жылдың 04 айында Ото Норденшельд басқаруымен шведтік экспедиция (SwedAE) тапқан. 1945 жылы FIDS картасына енгізілген, себебі батыс жартастың көлденең қар ұстап тұратын тау жынысы бөлініп, солтүстіктен қарағанда сэндвич сияқты көрінеді.

Айран жарлар

Вега аралының солтүстік жағалауындағы таңғажайып, тік жартастар. Жартастар шамамен биіктікке көтеріліп, батысқа қарай Well met мүйісінен басталып, батыс бөлігіне жақын циркпен бөлінеді. 1987 жылы Ұлыбританияның Антарктикалық жер-су атаулары комитеті (Ұлыбританияның АЖААК) осылай атады.

Қой мысы

Вега аралының оңтүстік-батыс ұшын құрайтын мүйіс. Ол 1901 жылдың сәуір айында Отто Норденскьельд басшылығымен швед антарктикалық экспедициясы (SwedAE) тарапынан ашылған. 1945 жылы Фолкленд аралдарының тәуелділіктерін зерттеу тобы (FIDS) қайта көрген және Иван Маккензи Лэмб (1911-90) құрметіне аталған, ол 1944 жылы Порт Локройдағы FIDS қызметкері және ботаник, 1945 жылы Хоуп-Бейде болған, ал 1964-65 жылдары Мелхиор аралдарына биологиялық экспедицияның жетекшісі болған.

Леал Блеф

Вега аралының оңтүстік-батысындағы Ламб мүйісінен ішке қарай көтерілген дөңгелек келген жар. Аргентинаның Антарктика экспедициясы бұл жерді 1947 жылы Аргентинаның Эсперанса базасының орынбасар басшысы Хорхе Леальдің құрметіне атады.

Жалған арал нүктесі

Ұзын және кең қырат, Вега аралының оңтүстік жағымен төмен, тар, көрінбейтін құмшақ тілше арқылы жалғасқан. Алғаш рет 1902 жылдың ақпанында байқалды және Отто Норденшельд басқаратын Швеция Антарктика экспедициясы (SwedAE) оны арал ретінде картаға түсірді. 1945 жылы Фолкленд аралдарының тәуелділіктерін зерттеу тобы (FIDS) бұл қыраттың Вега аралының бір бөлігі екенін анықтады және оған осы сипаттамалық атауды берді.

Пасторизо шығанағы

. Вега аралының оңтүстік жағында, Махогани Блаффтың батысында орналасқан кең, терең шығанақ. Бұл атау 1959 жылғы аргентиналық картада көрсетілген.

Магоганийді блфф

. Кейп Гордонның оңтүстік-батысындағы тасты тіктеу, Пасторизо шығанағының шығыс жағын құрайды. Ұлыбританияның Антарктикалық зерттеу тобы (APC) осы тіктеудің көзге түсетін терең қызыл-қоңыр түсіне байланысты осылай атаған.