Кіріспе

Янжи (корей тілінде: 연길; сондай-ақ Йенки немесе Йенжи деп латынша жазылады) – Қытайдың Цзилинь провинциясының шығысындағы аудандық деңгейдегі қала. Бұл қала Қытай Корея автономиялық облысының – Яньбяньның орталығы болып табылады. Халық саны шамамен 400 000 адамды құрайды, оның ішінде этникалық корейлердің үлесі зор. Янжи – Қытай мен Солтүстік Корея арасындағы көлік және сауданың маңызды торабы. Қалада Яньбянь университеті орналасқан, ол жан-жақты университет және Янжидегі «211 жобасы» бағдарламасына қатысатын жалғыз университет.

Тарих

Янцзи және оның төңірегі 1800 жылдарға дейін көбінесе жайлы болған жоқ, содан кейін Қытайдың Цин әулеті билеушілері Ресейдің ықпалын тоқтату мақсатында Маньчжурияны халықпен қамту үшін «Чуан Гуандун» саясатының аясында Қытайдың ішкі аймақтарынан көшіп келуді ынталандыра бастады. Янцзи қаласы орталықта орналасқан, оны бес округтік қала және екі ауылдық округ қоршап тұр (картаны қараңыз); ол префектураның әкімшілік орталығы болып табылады.

Халықаралық оқиғалар

Солтүстік Корея әскері 2009 жылғы мамыр айында Қытай шекарасына жақын жерде екінші ядролық сынағын жасады. Жарылыс Яньцзіден 180 км қашықтықта 4,5 балдық жер сілкінісін тудырды. Аймақтағы қытай және корей халқының өзара сенімі күрт күшті сынаққа ұшырады, ал Янжидегі көптеген адамдар Солтүстік Кореялық көршілеріне қатысты жаңадан пайда болған алаңдаушылық пен қауіпсіздіксіздік сезімін білдірді. Янжи 2009 жылы халықаралық даудың бастауы болды, осы кезде екі американдық журналист, Юна Ли және Лора Линг, Янжиден шыққаннан кейін, жақын жердегі шекара сызығын кесіп өткендері үшін Солтүстік Корея шекара күзетшілерімен ұсталды. Екеуі де АҚШ-тың бұрынғы президенті Клинтонның жоғары деңгейдегі араласуынан кейін ғана босатылды. Солтүстік Кореядан шекара арқылы келіп жатқан кристалл метамфетамин есірткі проблемасына әкеп соқты. Брукингс институтының баяндамасына сәйкес, "Жилин провинциясы Солтүстік Кореядан Қытайға есірткі тасымалданатын ең маңызды транзиттік пункті ғана емес, сонымен қатар Қытайдағы амфетаминге ұқсас стимуляторлардың ірі сауда орындарының біріне айналды". 2010 жылы Янжиде 2100-ге жуық есірткіге тәуелді адам тіркелді, ал 1990 жылы бұл көрсеткіш 44 болған еді. Жергілікті билік өкілдері нақты саны бес-алты есе көп болуы мүмкін екенін мойындады.

География және климат

Янжи тауалды аймақта орналасқан, ал қаланың негізгі бөлігі кішкентай, өте тегіс жерде шоғырланған.

Демография

Қытайдағы корей диаспорасы кем дегенде он бір ірі қалаларда көптеп қоныстанған, бірақ олардың ешқайсысы Янжи сияқты ірі емес: 1990 жылғы ресми қытайлық халық санағы бойынша, қаланың корей этникалық тобының саны 170 000-нан асып кеткен. 2000 жылғы ресми халық санағының нәтижелерінің жартысынан астамы әлі күнге дейін жарияланбады. Қытай және корей тілдері қаланың "ресми тілдері" деп есептеледі.

Экономика

Қазіргі кезде халық саны шамамен төрт жүз мыңға бағаланатын Яньцзи салыстырмалы түрде жас қала: ол тек он тоғызыншы ғасырда дамыған. Соңғы жылдары туризмнің және шетелдік инвестициялардың өсуі Яньцзиді едәуір гүлденген қалаға айналдыруға көмектесті. Қытай Солтүстік Кореяның ең ірі сауда серіктесі болып табылады, оның халықаралық саудасының шамамен 40% осы елмен жүзеге асады, ал Яньцзи – шекаралық кәсіпорындардың көп бөлігі шоғырланған орталық. Тайвань да қаланың туризм индустриясын дамытуға зор үлес қосты. Яньцзиде 2000 жылдан бері жыл сайын өткізілетін үш күндік Тюмен өзені аймағының халықаралық инвестициялық және бизнес форумы ұйымдастырылады.

Көлік және инфрақұрылым

Яньцзиден провинцияның көптеген ірі қалалық орталықтарына күнделікті пойыз қызметі бар, оның ішінде Пекинге 24 сағаттық сапар ұсынылады. 2006 жылы Яньцзи мен көршілес Цзилин және Сонгюань қалаларын Сонгхуа өзені бойындағы заманауи сарқынды суларды тазарту станцияларымен байланыстыратын 125 миль (201 км) су және кәріз құбыры құрылысы аяқталды. 2012 жылдан бері Яньцзи Солтүстік Кореядағы Расон арнайы экономикалық аймағына ең қолайлы жолмен қол жеткізуді қамтамасыз етеді.

Білім

Янбиан университеті – 1949 жылы Янцзи қаласында құрылған көп салалы университет. Ол он бір оқу бағдарламасын ұсынады, соның ішінде төрт докторлық бағдарлама бар. Университетте 1400-ден астам толық уақытты оқытушы жұмыс істейді, олар он алты мыңнан астам студентке білім береді. Янцзиде 1990 жылы құрылған Янбиан ғылым және технология университеті – техникалық зерттеулер жүргізетін колледж, сондай-ақ Янбиан медициналық колледжі де орналасқан. Янцзиде шетелдіктерге арналған Янбиан халықаралық академиясы бар. Яньбьян қаласында корейлерге арналған Корей халықаралық мектебі де жұмыс істейді.

Спорт

Янжиде 50 мың орындық Халық стадионында спорттық іс-шаралар өтеді. Қала 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында Олимпиада ұшқынының эстафетасының он сегізінші аялдамасы болды. 2010 жылдың шілде айында Гиннес рекордтар кітабының өкілдері Янбян университетінің жеңіл атлетика стадионына барып, жаңа әлемдік рекордтың орнатылуын көрді: мыңнан астам студент бірден футбол доптарын аяқтарымен он секундтан артық уақыт бойы ойнады.

Мәдениет

Екі толық корей телеарнасы жергілікті түрде өндіріледі, ал қалғандарын Солтүстік және Оңтүстік Кореядан еркін қабылдауға болады. Янджиде әр жылдың қыркүйек айында дәстүрлі корей музыкасы, биі, суреті және спорты ұсынылатын корей халық фестивалі өтеді.