Туманған өзені: Қытай, Солтүстік Корея және Ресей шекарасындағы су арнасы
Tumen River
Тұманған өзені: Қытай, Солтүстік Корея және Ресей шекарасындағы маңызды өзен. Бастауы Пэкту тауынан, құятығы Жапон теңізінде. География, су алабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай, Солтүстік Корея және Ресей жерлерінде ағатын өзен.
River in China, North Korea, and Russia
Туман өзені (река Туманная, хангул=두만강; корейше айтылуы: [tumanɡaŋ]), сондай-ақ Туман немесе Думан өзені деп те аталады, Қытайдың (сол жағалауы), Солтүстік Кореяның (оң жағалауы) және Ресейдің (сол жағалауы) арасындағы шекараның бір бөлігін құрайтын, Пэкту тауының етегінен басталып, Жапон теңізіне құятын ұзын өзен. Өзеннің су жиналатын алабы 33 800 км² (13 050 шаршы миль) құрайды. Өзен Солтүстік-Шығыс Азияда, жоғарғы ағысында Қытай мен Солтүстік Корея арасындағы шекарада, ал төменгі ағысында Солтүстік Корея мен Ресей арасындағы шекарада ағады, содан кейін Жапон теңізіне құяды. Өзен Солтүстік Қытайдағы Цзилинь провинциясының оңтүстік шекарасының көп бөлігін, сондай-ақ Солтүстік Кореяның Солтүстік Хамгён және Рянган провинцияларының солтүстік шегарасын құрайды. Қытай мен Солтүстік Корея шекарасындағы Бэкду тауы – осы өзеннің, сондай-ақ Ялу өзенінің бастауы. Екі өзен және олардың бастаулары арасындағы Пэкту тауы Солтүстік Корея мен Қытай арасындағы шекараны анықтайды. Өзеннің аты моңғол тіліндегі "түмен" сөзінен шыққан, ол "он мың" немесе "сансыз" деген мағынаны білдіреді. Бұл өзен Солтүстік Корея мен Қытайдағы жақын орналасқан зауыттардың салдарынан қатты ластанған, бірақ бұл аймақтағы маңызды туристік орталықтардың бірі болып табылады. Цзилинь провинциясының Тумен қаласында өзен жағалауында орналасқан мейрамханалардан қонақтар Солтүстік Кореяға қарай көрініс тамашалай алады.
The Tumen River (, река Туманная, hangul=두만강; Korean pronunciation: [tumanɡaŋ] ), also known as the Tuman River or Duman River, is a long river that serves as part of the boundary between China (left shore), North Korea (right) and Russia (left), rising on the slopes of Mount Paektu and flowing into the Sea of Japan. The river has a drainage basin of 33,800 km2 (13,050 sq mi). The river flows in northeast Asia, on the border between China and North Korea in its upper reaches, and between North Korea and Russia in its last before entering the Sea of Japan. The river forms much of the southern border of Jilin Province in Northeast China and the northern borders of North Korea's North Hamgyong and Ryanggang provinces. Baekdu Mountain on the Chinese North Korean border is the source of the river, as well as of the Yalu River. The two rivers and the region of Paektu Mountain between their headwaters form the border between North Korea and China. The name of the river comes from the Mongolian word tümen, meaning "ten thousand" or a myriad. This river is badly polluted by the nearby factories of North Korea and China; however, it still remains a major tourist attraction in the area. In Tumen, Jilin, a riverfront promenade has restaurants where patrons can gaze across the river into North Korea.
Түнгі
Ноктундо, бұрынғы арал (қазірде құрлыққа жалғасқан жарты аралы), Түмен өзенінің сағасында орналасқан және Ресей мен Солтүстік Корея арасындағы шекара дауына себеп болған. Цин әулеті 1860 жылғы Пекин шарты арқылы аралды Приморский аймағының (Шығыс Тартария) бір бөлігі ретінде Ресейге өткізген.
Noktundo, a former island (now effectively a peninsula) at the mouth of the Tumen, has been a boundary contention between Russia and North Korea. The Qing Dynasty ceded the island to Russia as part of the Primorsky Maritimes (East Tartary) in the 1860 Treaty of Peking.
Балық аулау
Тумен өзенінде тумен ленок және бигхед гуджон сияқты бірнеше танымал, тек осы өзенге ғана тән балық түрлері бар. 2016 жылы Қытай аймақтық балық шаруашылығын дамыту және теңіз өнімдеріне деген сұранысты қанағаттандыру мақсатында 800 000 лосось шабақтарын Тумен өзеніне жіберді.
There are several popular species of fish endemic to Tumen river, such as Tumen lenok and Bighead gudgeon. In 2016, China released 800,000 salmon seedlings into Tumen river in order to expand the regional fishing industry and meet the increasing demand for sea products.
Заңсыз өтулер
Солтүстік Кореядан Қытайға қашқан босқындар Түмен өзені арқылы жылдар бойы кешіп өтіп келеді. 1990 жылдардағы ашаршылық кезінде Солтүстік Кореядан келген босқындардың көпшілігі осы Түмен өзенінен өтіп, қазіргі босқындар да көбінесе осы өзенді пайдаланады, себебі одан Амнок өзенін кесіп өтуге қарағанда әлдеқайда оңай. Түмен өзенінен өтуді қалаған босқындар көбінесе оның ластануын және қауіпті шекаралық күзетін ескермейді, ал кейде апталар, тіпті айлар немесе жылдар бойы қолайлы сәтке күтеді. "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, "Қытай-Солтүстік Корея шекарасының ұзақ, шөл далалы бөліктері мүлдем күзетілмейді". Аймақтағы қақтығыстар тарихы (мысалы, Хасан көлі шайқасы кезіндегі оқиғалар) әнші Ким Чон Гудің "Азаң Түмен өзені" (눈물 젖은 두만강) әнінде көтерілген. Бұл ән Корея соғысы кезіндегі қайғылы оқиғалар мен қашқандар салдарынан отбасыларынан айырылған адамдарға арналған гимнге айналды. Түмен өзені бойындағы гуманитарлық апат 2010 жылы "Думан өзені" толықметражды фильмінде бейнеленді.
The Tumen has been crossed for years by North Korean refugees defecting across the Chinese border. Most refugees from North Korea during the 1990s famine crossed over the Tumen River, and most recent refugees have also used it, as it is far easier than crossing the Amnok. Defectors who wish to cross the Tumen often ignore its pollutants and dangerous border patrol, and spend weeks if not months or years waiting for the perfect opportunity to cross. "Long, desolate stretches of the Chinese North Korean border are not patrolled at all", according to a New York Times article. The history of conflict in the area (examples include incidents during the Battle of Lake Khasan) was alluded to in singer Kim Jeong gu's song 'Tearful Tumen River (눈물 젖은 두만강)', which became an ode to families separated by such tragedies and by defections during the Korean War. The humanitarian crisis along the Tumen River was dramatized in the 2010 feature length film Dooman River.