Кіріспе

Американдық опера әншісі Лилиан Эванти (12 тамыз 1890 – 6 желтоқсан 1967) – афроамерикандық опера әншісі. Эванти еуропалық ірі опера компаниясымен өнер көрген алғашқы афроамерикандық әнші болды.

Өмір

Ол Вашингтон қаласында дүниеге келді және Армстронг оқу-өндіріс мектебін бітірді, онда оның әкесі, В. Брюс Эванс, алғашқы директор болды. Оның әкесінің әкесі Генри Эванс Солтүстік Каролинада бос қара адам ретінде дүниеге келді, кейін Огайо штатының Оберлин қаласына көшіп барды, онда ол құпия жолмен қашқандарға көмектесті. Эвантидің анасының әкесі Джон Х. Брукс 1874 жылы Делегаттар палатасына сайланды және Фредерик Дуглас кішіні жеңді. Музыкаға қабілетті болғанымен, 1908 жылы Лилиан қара нәсілді бастауыш мектеп мұғалімдерін даярлайтын Miner Teachers College (қазіргі Колумбия округінің университеті) колледжіне түсті. Онда ол болашақ ақын және әдеби тұлға Джорджия Дуглас Джонсонмен танысты, кейін Эванти одан ән жазуда кеңес алатын болды. Ол Говард университетін музыка мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді. 1917 жылғы мамырдағы бітіру салтанатында ол француз, неміс, ағылшын және американдық әндер орындады, бұл оған "Нью-Йорк Эйдж" сияқты қара баспасөздің ұлттық назарына іліктірді (ол түсті терілі әйел болғандықтан, осы қойылымнан кейін он жылдан астам уақыт бойы ақ бұқаралық ақпарат құралдары оны танымайтын). Күйеуінің қолдауымен Лилиан 1924 жылы опералық жолын бастау үшін Парижге аттанды. Еуропалық көрініс беру үшін ол бойындағы "Эванс" тегі мен күйеуінің "Тиббс" тегін біріктіріп, жаңа сахналық есімін "Эванти" деп қойды. Америкада африкалық-американдық классикалық әнші ретінде оның қара қауымнан тысқары жетістіктері аз болды және ол Францияда ақыры өз дауысын табады деп үміттенді. Парижде Лилиан француз сопраносы Габриэль Риттер Цямпиден дауыс сабақтарын алды және бір жыл ішінде Ниццаға көшіп барды, онда оның ұстазы оған жергілікті опера театрларында сынақтан өтуге кеңес берді. Сопрано Эванти 1926 жылы Беласко театрында Мариан Андерсонмен бірге ән шырқады. Ол 1925 жылы Франциядағы Ниццада Делибестің "Лакме" операсында дебют жасады. Еуропада мақтауға ие болғанымен, Америкада оның жетістігін тек қара газеттер ғана жариялады. 1925 жылғы 26 қыркүйекте "The Chicago Defender" газетінің (ұлттық басылымы) мақаласында Эванти өзінің дебютінен кейін Францияда сезінген түсқарастық дискриминация туралы егжей-тегжейлі айтты. "Париждің көрнекті азаматтары бізді түсінеді, - деді мадам Эванти, - түске қатысты дискриминация мүлде жоқ, әсіресе жоғары топтағылар арасында". Мақалада оның алғаш рет Салмон отбасының үйінде скрипкашымен бірге концертте ойнағаны туралы да айтылған. "Мен Салмон ханымның Америкадағы нәсілдік мәселені жақсы түсінетініне сенемін. Ол оны арнайы зерттеді және негрлердің жалпы прогресіне қатты қызығушылық танытады". Лилианның танымалдылығы арта түскенде ол Тулон, Монпелье және Монте-Карлода опера әнін орындады, онда 1926 жылы Монте-Карло филармониясының қонақ әртісі болды. Соңында, 1927 жылы оны Парижге ән айтуға шақырады. "The Chicago Defender" газеті оның 1927 жылғы Рождество қарсаңында Париждегі Трианон Лириктегі сол рөлді орындағанын жариялады: "Барлық Париждегі плакаттар Рождество қарсаңында америкалық әнші "Лакме" әнін орындайтынын жариялағанда, театрға барушылар таңғалып қарады. Трианон Лирикасында басты рөлді орындайтын америкалық? Бұл - сирек кездесетін жағдай. Ол енді француз тілінде ән шырқаған америкалық емес, сирек кездесетін қабілетке ие өнер адамы еді; ол Делибестің өзінің қаһармандығында көретіндей еді". Еуропада болған уақытында Эванти әр жазда Вашингтонға оралып, аймақта концерттер беріп тұратын. Лилиан спиритуалдармен қатар Гендел, Скарлатти, Беллини, Рамо сияқты композиторлардың шығармаларын орындады, бұл бірнеше "ақ" газеттердің назарын аударды, бірақ олар оны қара әнші екенін атап көрсетпеді. Эвантидің беделі мен сұранысы арта түскенде, оның некесі де қиындыққа тап болды. Күйеуі Рой Тиббс, бір кезде оның мансабын ынтамен қолдаған, енді оның жетістігіне ренжіп бастады. 1925 жылғы қыркүйекте отбасына барып, Рой үйден көшіп кеткенін және қатты ауырып жатқанын көрді. Оны емдеп жақсы жағдайға келтіргеннен кейін Лилиан Францияға қайтып келді, бірақ екі жылдан кейін суық және бос үйге оралуға мәжбүр болды. Эванти Ройдан жеке қаражат талап етуге шешім қабылдады. 1927 жылғы 22 тамыздағы "The New York Amsterdam News" газетінің мақаласында "ол оған қайта оралуға тырысқаны, бірақ ол оны көруден бас тартқаны, оны көруге барғанда ол үйден шығып кеткені және олар ұлымен бірге қалғаны" айтылды. Тиббс ханым 1924 жылдан 1927 жылға дейін күйеуінен өзінің күтіміне және көмегіне 225 доллардан артық ақша алмағанын мәлімдеді. Ол күйеуінің оны мансапқа ұмтылуға шақырғанын, бірақ оның амбициясы олардың ажырасуына себеп болды деп ойлап отырғанын айтты. Лилианның өтініші Колумбия округінің Жоғары соты тарапынан қабылданды және Рой Тиббске ай сайын балаға ақы төлеуге бұйрық берілді. Ажырасқаннан кейін Эванти анасы мен ұлымен бірге саяхаттап жүрді. Опера әншісі және концерт артисі ретінде ол Еуропа мен Оңтүстік Америка бойынша гастрольдік сапарлар жасады. 1932 жылдың басында ол Метрополитен опера компаниясының бас директоры Гатти Казаццадан сынақтан өтуге шақырылды. Лилиан өзінің мансабының шарықталу кезінде өз туған елінде опера орындау үшін Еуропадан кетті. Өкінішке орай, олар оған келісімшарт берді. Еуропадағы барлық жетістіктеріне қарамастан, Америкадағы ең жоғары опера театры осы диваға сахнасын бермейтініне сену қиын болды. Ол 1946 жылы, 56 жасында, оларға екі рет сынақтан өтті. Олар оған келісімшарт ұсынбады, себебі нәсілдік сегрегация болды. Дегенмен, Эванти 1932 жылдан 1935 жылға дейін Америкада ән шырқады, "дауысының әдемілігіне" мақтаулар мен құрметтер алды, соның ішінде Элеонора Рузвельт пен оның достарының қатысуымен Ақ үйден жеке концерт берді. 1944 жылы ол Таун Холлда (Нью-Йорк қаласы) өнер көрсетті. Ол Ұлттық Негр опера компаниясының қойылымында Вердидің "Травиата" операсындағы Виолетта рөлінде үлкен мақтауға ие болды. 1943 жылғы 14 тамыздағы "The Chicago Defender" газетінің (ұлттық басылымы) мақаласында "Эванти операға өз нәсілдерінің көбірек қызығушылық танытуын қалайтынын айтты. Ол "Травиата" операсы оған Виолетта рөлін ағылшын тіліне аударуға мүмкіндік беретінін түсіндірді, осылайша спектакльді көретін адамдар оны жақсырақ түсіне алады". Лилиан ел бойынша концерттер мен рециталдар беріп, 1940 жылдары көбірек уақытын шығармалар жазуға жұмсады. 1942 жылы Эванти танымал блюз композиторы У. С. Хендиге барып, осылайша композитор мен баспагер арасындағы музыкалық қарым-қатынас басталды. Хенди бауырлары Лилианның "The Mighty Rapture", "The Twenty third Psalm", "Thank You Again and Again", "Speak to Him Thou", және "High Flight" шығармаларын жариялады. Соңында ол Вашингтондағы Columbia Music Bureau иесі және негізін қалаушысы ретінде өзінің музыкасын жариялады. 1963 жылы ол өзінің досы Алма Томаспен бірге Вашингтондағы шеруге қатысты. Ол сондай-ақ Zeta Phi Beta қауымдастығының мүшесі. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде оның өмірі күрт өзгерді, күйеуі, анасы және ағасы бес жылдың ішінде қайтыс болды. Оның қайғысы және кәсіби сұраныстың төмендеуі Лилианға ұлы, оның әйелі және екі немересімен жақындасуға мүмкіндік берді. Ол енді үлкен опера сахналарында ән шырқамаса да, Эванти D. C. қауымдастығының музыкалық өміріне қатысып, өзінің сүйіспеншілігі мен құмарлығын "Evanti Chorale" хорына жеткізді. Лилианның жарияланбаған автобиографиясының кіріспесі Колумбия колледжінің Чикагодағы Қара музыка зерттеу орталығында сақтаулы.

Отбасы

Ол Рой В. Тиббске үйленді, ол бұрын Колридж-Тейлор қоғамының директоры болған, бұл қоғам композитор Сэмюэл Колридж-Тейлордың құрметіне құрылған Вашингтон қаласындағы афроамерикандық хор. Олар Вашингтон қаласының Солтүстік-Батыс аймағындағы Шоу ауданындағы Вермонт даңғылы, 1910 нөмірде тұрды, бұл үй қазір Эванс-Тиббс үйі деп аталады және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Олардың немересі, Тёрлоу Э. Тиббс-младший 1952 жылы дүниеге келді.