Кіріспе

Американдық опера әншісі және актриса Элис Джеральдин Фаррар (28 ақпан 1882 – 11 наурыз 1967) – американдық лирикалық сопрано, сонымен қатар драмалық рөлдерді де орындай білген. Ол сұлулығымен, актерлік шеберлігімен және «дауысының жылы тембрімен» танымал болды. 1910-жылдары ол үнсіз фильмдерде де актриса ретінде сәттілікке жетті. Оның «Герри флэппер» деп аталған жас әйелдердің арасында көп жанкүйерлері болды. 1907 жылы ол Джакомо Пуччинидің «Мадам Баттерфляй» операсының Метрополитен Опера театрындағы тұңғыш қойылымында өнер көрсетті және 1922 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін труппаның мүшесі болып қалды, онда 672 қойылымда 29 рөлді орындады. Ол, әсіресе Нью-Йорктегі жас опера сүйер қауымның арасында үлкен танымалдыққа ие болды, олар «Герри флэпперлер» деп аталды. Фаррар Пьетро Масканьидің «Амика» (Монте-Карло, 1905), Пуччинидің «Сур Анжелика» (Нью-Йорк, 1918), Умберто Джорданоның «Мадам Сан-Жен» (Нью-Йорк, 1915) операларындағы басты рөлдерді, сондай-ақ Энгельберт Хумпердинктың «Кенгскиндер» (Нью-Йорк, 1910) операсындағы «Гузель» рөлін ойнады. «Нью-Йорк Трибьюн» газетінде алғашқы қойылым туралы жазылған рецензияда айтылғандай, «опера аяқталғанда Фаррар әжей сахнаға бір қолында тірі қазбен шығып, көптеген көрермендерді күлдірді». Фаррар Victor Talking Machine Company үшін көптеген жазбалар жасады және осы фирманың жарнамаларында жиі пайда болды. Ол опера маусымдары арасында түсірілген үнсіз фильмдерде де ойнады. 1915 жылдан 1920 жылға дейін Фаррар оннан астам фильмде түсті, соның ішінде Сесил Б. Де Милльдің 1915 жылы Жорж Бизенің «Кармен» операсы бойынша қойған фильміндегі рөлі үшін оған жоғары баға берілді. «Көркем және дарынды актриса Джеральдин Фаррардың өзінің талантын кинода сәттілікке жету үшін пайдалану туралы шешімі – кино өнерінің мәртебесін арттыруға жасалған маңызды қадам. Фаррар ханымның «Кармен» рөлі кинодағы сөздік сахнадан киноның үлкен жеңісін білдіреді», – деп мәлімдеді Сан-Франциско Call & Post. Ол 1916 жылы Motion Picture Magazine журналы ұйымдастырған «Экран шедеврі» конкурсында әйелдер арасында бірінші орынды жеңіп алды. Оның тағы бір атақты экрандық рөлі – 1917 жылғы «Жанна д'Арк» фильміндегі Жанна д'Арк рөлі. 1931 жылдың маусым айында Фаррар National Broadcasting Company ұлттық «Қызыл» желісі арқылы бірінші радио хабарламасын жасады. Оның өмірбаянын жазған зерттеуші былай деді: «Бұрынғы белгілі бельканто әншілерінің көпшілігі сияқты, олар тональдық жетілуге драмалық әрекетті құрбан етті, ол рөлдерінің таза лирикалық емес, эмоционалдық жақтарына көбірек қызығушылық танытты. Мисс Фаррардың айтуынша, «примадонналар» Сара Бернхардт пен Нелли Мелбаның өнерін біріктіре алмайынша, операда керемет ән айтудан гөрі драмалық шеберлік маңыздырақ». 1960 жылы Фаррар Голливудтың Даңқ аллеясындағы музыка және кино салаларында екі жұлдызға ие болды, олар 1620 және 1709 Вайн-стритте орналасқан.

Жеке өмір

1908 жылдан бастап Фаррар итальяндық дирижер Артуро Тосканинимен жеті жылдық махаббат оқиғасының басында болды. Оның оған әйелі мен балаларын тастап, өзіне үйленуді талап етуі Тосканинидің 1915 жылы Метрополитен операсының бас дирижері қызметінен кенеттен кетіп қалғанына себеп болды. Фаррар Мет операсының жұлдызы Энрико Карузомен жақын дос болған, сонымен қатар олардың да махаббатқа түскені туралы әңгімелер тарады. Айтуынша, Карузо оның ұранын ойлап тапқан: "Farrar farà" ("Фаррар істейді"). 1916 жылдың 8 ақпанында актер Лу Тельгенмен некелесуі үлкен дау-дамақ тудырды. Оның күйеуінің көптеген махаббат оқиғалары салдарынан 1923 жылы олардың некесі ашық түрде ажырасып бітті. Тельгеннің 1934 жылы Голливудтағы қайғылы өлімі ажырасудың мән-жайларын қайтадан жұртшылық назарына түсірді. Фаррар Тельгеннің өлімі туралы естігенде: "Неліктен менің бұл туралы білуім керек?" деді. Фаррар 1922 жылы 40 жасында операдан зейнеткерлікке шықты. Оның соңғы өнері Леонкаваллоның "Заза" операсындағы рөлі болды. Осы кезде оның дауысы шаршағандықтан ерте нашарлап қалды. Америкалық музыка сыншысы Генри Плезантс, "The Great Singers from the Dawn of Opera to Our Own Time" (алғаш рет 1967 жылы жарық көрген) кітабының авторы, оның Метте әр маусымда 25-35 өнер көрсеткенін айтады. Олардың ішінде "Мадама Баттерфлай" ролінде 95 рет, ал "Кармен" ролінде 16 маусым ішінде 58 рет өнер көрсеткен. 1909 жылы репертуарына қосқан Пуччинидің "Тоска" операсындағы басты рөл оның Меттегі сүйікті рөлінің бірі болды. Фаррар тез арада концерттік өнерге көшті және операдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін бірнеше апта ішінде 1922 жылғы Естелік күні Герши паркінде өнер көрсетуге келісім берді. Ол 1920 жылдар бойы жазбалар жасауды және концерттер беруді жалғастырды, сондай-ақ 1934-1935 жылдар маусымында Метрополитен операсының радио хабарларында үзіліс комментаторы болды. 1938 жылы жарық көрген оның ерекше автобиографиясы "Мұндай тәтті құмарлық" өзінің және қайтыс болған анасының сөздері деп есептелетін кезектесті тарауларда жазылған, ал миссис Фаррар қызының көптеген жетістіктерін әдемі тілмен баяндады. 1967 жылы Фаррар 85 жасында Коннектикут штатының Риджфилд қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды және Нью-Йорктің Вальхалла қаласындағы Кенсико зиратында жерленді. Оның балалары болмады.

Танымал мәдениетте

Америкалық автор Барбара Пол Джеральдин Фаррар, Энрико Карузо және Метрополитен Операсы туралы бірнеше детективтік романдар жазған.

Жалпы көздер

Розентал, Х. және Уоррак, Дж., "Фаррар, Джеральдин", "Оксфорд операсының қысқаша сөздігі", 2-басылым, Оксфорд университетінің баспасы, 1979, 161-бет.