Кіріспе

Француз физигі (1785–1845)

Жан Шарль Афанасий Пелтье (22 ақпан 1785 – 27 қазан 1845) – француз физигі. Бастапқыда сағат сатумен айналысқан, бірақ 30 жасында физика саласында тәжірибелер мен байқаулар жүргізе бастады. Пелтье физиканың түрлі салалары бойынша көптеген мақалалардың авторы. Оның есімі ерекше түрде вольт тізбегіндегі түйіспелердегі жылу эффекттерімен байланысты, яғни Пелтье эффектісімен. Пелтье электростатикалық индукция (1840) тұжырымын енгізді, ол материалға жақын орналасқан екінші дененің және оның өзінің электр зарядының әсерінен электр зарядының таралуының өзгеруіне негізделген.

Өмірбаян

Пельтье сағат жасаушы болып оқыған; 30 жасқа дейін ол сағат сатушы болып жұмыс істеген. Ол Парижде Абрахам Луи Брегемен бірге жұмыс істеді. Кейіннен ол электродинамика саласында түрлі эксперименттер жүргізіп, электр тогы ағып жатқанда электр элементінде температура градиенті немесе температура айырмашылығы пайда болатынын байқады. 1836 жылы ол өз жұмысын жариялады, ал 1838 жылы оның тұжырымдамасын Эмиль Ленц растады. Пельтье атмосфералық электр және метеорология мәселелерімен айналысты. 1840 жылы ол дауылдардың пайда болу себептері туралы еңбек жариялады. Пельтьедің көптеген зерттемелері атмосфералық электр, су құйылысы, цианометрия және аспан жарығының поляризациясы, шар тәрізді күйдегі судың температурасы және биік таулардағы қайнау нүктесіне арналған. Табиғат тарихының қызықты аспекттеріне арналған бірнеше еңбектері де бар. Оның есімі вольттік тізбектегі қосылыстардағы жылу эффектісімен байланысты болады, бұл ашылу Зебек пен Каммингтің еңбектерімен салыстыратын маңызға ие. Пельтье екі түрлі металлдың қосылысы арқылы өтетін электр тогының жылу эффектін ашты. Бұл қазір Пельтье эффектісі (немесе Пельтье-Зебек эффектісі) деп аталады. Ток бағытын өзгерту арқылы жылу беруге немесе салқындатуға болады. Қосылыстар әрқашан жұп болып келеді, себебі екі түрлі металл екі нүктеде біріктірілген. Осылайша, жылу бір қосылыстан екіншісіне ауысады.