Роберт Харкнесс: британдық геолог және минералог өмірі мен еңбектері
Robert Harkness
Роберт Харкнесс (1816-1878) – британ геологы, минералог. Шотландияда білім алған, көмір және жаңа қызыл құмтас геологиясын зерттеген ғалым. Геология тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық геолог және минералог (1816–1878)
British geologist and mineralogist (1816–1878)
Роберт Харкнесс профессоры, FRS FRSE FGS (28 шілде 1816 – 4 қазан 1878), британдық геолог және минералог болған.
Professor Robert Harkness FRS FRSE FGS (28 July 1816 – 4 October 1878), was a British geologist and mineralogist.
Ерте өмір
Роберт Харкнесс 1816 жылғы 28 шілдеде Ормскирк қаласында дүниеге келген. Ол кішкентай кезінде отбасымен бірге Шотландияның оңтүстік-батысына көшіп кеткен. 1833-1834 жылдары ол Эдинбург университетінде оқыды, онда Роберт Джеймсон мен Дж.Д. Форбстың дәрістерінен геология ғылымына қызығушылық танытты. Ормскиркке қайтқаннан кейін ол жергілікті геологияны зейінмен зерттеді, әсіресе Көмір қабаттары мен Жаңа қызыл құмтастарға ерекше назар бөлді. Оның алғашқы мақаласы (1843 жылы Манчестер геологиялық қоғамында оқылған) – "Көмір дәуірінің климаты" тақырыбына арналған еңбек болды.
Robert Harkness was born in Ormskirk on 28 July 1816. His family moved to south west Scotland when he was young and he was educated at the high school, Dumfries. From 1833 to 1834 he studied at the University of Edinburgh, where he acquired an interest in geology from the teachings of Robert Jameson and JD Forbes. Returning to Ormskirk, he worked zealously at the local geology, especially on the Coal measures and New Red Sandstone, his first paper (read before the Manchester Geol. Soc. in 1843) being on The Climate of the Coal Epoch.
Отбасы және мансап
1848 жылы ол отбасымен бірге Дамфриске оралды. Мұнда ол Шотландияның оңтүстік-батысындағы силур тау жыныстарын зерттеуге кірісті; 1849 жылы зерттеулерін Камберлендке жеткізді. Келесі бірнеше жылда ол осы аймақтардағы қабаттар мен олардың қазба жәндіктері туралы көптеген мәліметтерді, әсіресе граптолиттерді ашты және Лондон геологиялық қоғамында оқылған баяндамаларында жариялады. Ол сонымен қатар Англия мен Шотландияның солтүстігіндегі Жаңа Қызыл тау жыныстары туралы да жазды. 1853 жылы Уильям Николдың орнына, Харкнесс Корольдік колледждің геология профессоры болып тағайындалды, ал 1856 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Осы кезеңде ол Ирландияның кейбір аймақтарының геологиясы туралы бірнеше мақала жазды және ұстаз ретінде зор ықпал етті, бірақ ол демалыс күндері Англияға оралып, Көлді аймақтың геологиясын зерттеумен шұғылданды. Ол Британ қауымдастығының жиналыстарына да тұрақты түрде қатысты. 1854 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, оны Джон Хаттон Балфур ұсынды. 1876 жылы Ирландиядағы Корольдік колледждердің оқу жоспары өзгертілді, профессор Харкнеске геология, палеонтология, минералогия және физикалық географиядан ғана емес, сонымен қатар зоология мен ботаникадан да дәріс оқу міндеттелді. Бұл жағдайдың ауырлығына байланысты ол қызметінен бас тартып, зейнеткерлікке шықты. Ол көп ұзамай, 1878 жылдың 4 қазанында Дублинде қайтыс болды.
In 1848, he returned to reside in Dumfries with his family. Here he commenced to work on the Silurian rocks of the SW of Scotland; in 1849 he carried his investigations into Cumberland. In these regions during the next few years, he discovered much information of the strata and their Fossils, especially graptolites, and elaborated in papers read before the Geological Society of London. He wrote also on the New Red rocks of the north of England and Scotland. As the successor to William Nicol, in 1853, Harkness was appointed professor of geology in Queen's College, Cork, and in 1856 he was elected fellow of the Royal Society. During this period, he wrote some articles on the geology of parts of Ireland, and exercised much influence as a teacher, but he returned to England during his vacations and devoted himself assiduously to the geology of the Lake district. He was also a constant attendant at the meetings of the British Association. In 1854 he was elected a Fellow of the Royal Society of Edinburgh, his proposer being John Hutton Balfour. In 1876, the syllabus for the Queen's Colleges in Ireland was altered, and Professor Harkness was required to lecture not only on geology, palaeontology, mineralogy and physical geography, but also on zoology and botany. Due to the strain, he decided to relinquish his post and retired. He died soon after, in Dublin, on 4 October 1878.
Мұра
Дж. Г. Гудчайлдтың "Камберленд қауымдастығының мәмілелері" VIII санында Харкнесс туралы естелік жазылған (портретімен бірге). Харкнесс естелігі ретінде оның әпкесі екі Харкнес стипендиясын белгіледі. Бір стипендия (жылдық құны шамамен £35, үш жылға беріледі) әйелдерге арналған, және Кембридж университетінің Гиртон немесе Ньюнхэм колледждерінің бірінде оқуға мүмкіндік береді. Бұл стипендия геология және палеонтология пәндерінен емтихан тапсырып, біліктілігін көрсеткен үздік үміткерге үш жылда бір рет беріледі. Екінші стипендия, ерлерге арналған, Кембридж университетінің басқаруында болады және жыл сайын беріледі. Университеттің кез келген бітірушісі, бакалавр дәрежесін алған болса, осы стипендияға үміткер бола алады, бірақ бакалавр дәрежесі үшін соңғы емтиханнан кейін келесі желтоқсанның 19-ынан бастап үш жылтан аспауы керек.
There is a memoir of Harkness, by J. G. Goodchild, in the Transactions of the Cumberland Association No. viii. (with portrait). In memory of Harkness, his sister established two Harkness scholarships. One scholarship (of the value of about £35 a year, tenable for three years) for women, tenable at either Girton or Newnham College, Cambridge, is awarded triennially to the best candidate in an examination in geology and palaeontology, provided that proficiency be shown; the other, for men, is vested in the hands of the university of Cambridge, and is awarded annually, any member of the university being eligible who has graduated as a B. A., provided that not more than three years have elapsed since the 19th day of December next following his final examination for the degree of bachelor of arts.