Кіріспе

18 ғасырдағы неміс астрономы Тобиас Майер (17 ақпан 1723 – 20 ақпан 1762) – Айды зерттеуімен әйгілі неміс астрономы. Ол Вюртембергтегі Марбах қаласында дүниеге келіп, Эсслинген қаласында жақсы жағдайда өспеді. Өзіндік білімімен математиканы үйренген ол, жас кезінде математика сабақтары беріп ақша тапты. 1746 жылы ол Нюрнбергтегі Дж. Б. Хоманнның картографиялық мекемесіне кірді. Ол карта жасау ісінде көптеген жаңалықтар енгізіп, ғылыми беделге ие болды, нәтижесінде 1751 жылы Геттинген университетінің экономика және математика кафедрасының профессоры болып сайланды. 1754 жылы ол обсерваторияның директоры болды және 1762 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде жұмыс істеді.

Мансап

Майердің алғашқы маңызды астрономиялық жұмысы Айдың либрациясын мұқият зерттеу болды (Kosmographische Nachrichten, Нюрнберг, 1750), ал оның толық ай картасы (1775 жылы жарияланған) жарты ғасыр бойы теңдессіз болды. Бірақ оның атағы негізінен 1752 жылы Геттингендегі Корольдік ғылым қоғамына (Корольское общество наук в Геттингене) жаңа күн кестелерімен бірге ұсынған ай кестелеріне байланысты, және олардың еңбектерінде жарияланды. 1755 жылы ол ағылшын үкіметіне түзетілген қолжазба кестелер жиынтығын ұсынды, оны Джеймс Брэдли Гринвич обсерваториясының байқауларымен салыстырды. Ол бұл кестелердің Айдың орнын 75" дәлдікпен анықтауға жеткілікті екенін, соның салдарынан теңіздегі бойлықты шамамен жарты градусқа дейін анықтауға болатынын анықтады. Жақсартылған жиынтық кейін Лондонда (1770 ж.) жарияланды, сондай-ақ кестелердің негізі болған теория (Theoria lunae juxta systema Newtonianum, 1767) да жарияланды. Оның әйелі, олармен бірге Англияға жіберілді, ағылшын үкіметінен 3000 фунт стерлингтік грант алды (1770 жылғы 3000 фунт стерлинг соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең). Күн мен Ай кестелерінің Лондондық басылымына екі қысқа мақала қоса берілген: біреуі – Айдың қашықтығы арқылы бойлықты анықтау туралы, сонымен қатар Майердің 1752 жылы ойлап тапқан шағылыстыратын шеңбердің сипаттамасы, екіншісі – температураға өте дәл түзету жасайтын атмосфералық рефракция формуласы.

Мұра

Майер өзінен кейін көптеген қолжазба материалдарды қалдырды, оның бір бөлігін Г.С. Лихтенберг жинап, бір томда жариялады (Opera inedita, Геттинген, 1775). Онда күн және ай тұтылуын есептеудің оңай және дәл әдісі, түстер туралы эссе, онда үш негізгі түс анықталады, 998 зодиак жұлдызының каталогы және сексен жұлдыздың дұрыс қозғалысы туралы ең алғашқы құнды естелік, бастапқыда 1760 жылы Геттинген Корольдік қоғамына жіберілген. Қалған қолжазбаларға 1755 жылғы атмосфералық рефракция туралы, Юпитер мен Жердің бұзылыстарының әсерінен Марстың қозғалысы (1756) және жердің магниттігі (1760 және 1762) туралы мақалалар кірді. Соңғыларында Майер Жердің магниттік әрекетін Эйлердің гипотезасын өңдеу арқылы түсіндіруге тырысты және магниттік әрекеттің математикалық теориясын құруға алғашқы нақты әрекет жасады (C. Hansteen, Magnetismus der Erde, I, 283). 1881 жылы Эрнст Клинкерфус Майердің жергілікті карталарының және Айдың жалпы картасының фотолитографиялық көшірмелерін жариялады. Оның жұлдыз каталогын 1830 жылы Фрэнсис Бейли (Royal Astronomical Society IV, 391) және 1894 жылы Артур Ауэрс қайта өңдеді. Марапаттар: Ай кратері Т. Майер (Коперник кратерінің оңтүстік-батысында).

Отбасы

Оның ұлы Иоганн Тобиас Майер танымал неміс физигі болды.