Кіріспе

Кирият-Тивон (кейде Қирият-Тивон) – Израильдің Хайфа округіндегі қала. Кирият-Тивон Хайфаның оңтүстік-шығысында, Назарет қаласына қарайтын басты жол бойында орналасқан. Кирият-Тивон бірнеше ескі елді мекендердің бірігуі нәтижесінде құрылған: Тивон (1946 ж. құрылған), Эльрои (1935 ж. құрылған), Кирият-Харошет (1935 ж. құрылған) және Кирият-Амаль (1937 ж. құрылған). Тивонның шетінде Басмат-Табун деген бедуин кенті орналасқан. 2022 жылы халық саны 19 130 адамды құрады. Кирият-Тивон аумағында Ұлттық саябақ және ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енген Бейт-Шеарим, Синедрионның орындығы, рабби Юда ха-Насидің жерленген жері, сондай-ақ осы аймақта отбасымен бірге тұрған және жақын жерде қаза тапқан Александр Зайдтың ескерткіші бар.

Ежелгі Исраил

Бұл аймақта ежелгі яһуди қаласы Тивон болған. Ол Талмуд пен Мишнада еске алынған. Талмуд әдебиетінде бұл қала бірнеше рет түрлі даналармен байланысты айтылады, олардың кейбіреуі сол жерде тұрған.

Осман империясы

1859 жылы Тубаун ауылының 22 феддан егіс жері болған деп есептелді. 1875 жылы Виктор Герин бұл ауылда 200 адам тұрғанын анықтады. 1881 жылы ПЭФ-тің Батыс Палестинаны зерттеу тобы (SWP) Тубаунды орман шетінде, жоғартқы жердегі кішкентай саздан салынған ауыл деп сипаттады.

Британдық мандат

1922 жылы Палестинада жүргізілген халық санағы бойынша, Тюбунда 151 тұрғын болды, барлығы мұсылман. Бұл аймақ яһуди қауымы Sursock сатып алуының бөлігі ретінде иелігіне өтті. 1925 жылы сионистік ұйым Бейрут қаласының Сурсук отбасынан Кискис (қазіргі Алоним) және Табон (қазіргі Кирият Тивон) аудандарында 30 феддан жер сатып алды. Ол кезде онда 36 отбасы тұрды. 1931 жылғы халық санағында Табунның халқы 239 адамды құрады, барлығы мұсылман, жалпы 48 үй болды. 1931 жылдан бастап бірнеше жыл бойы Еврей агенттігі Тэбауннан, Тивонға айналатын жерлерден шаруаларды шығарып алуға күш салды. 1945 жылғы статистика бойынша, аль Тивон (Алоним) (бұрынғы Кускус Табуун) ауылында 370 мұсылман және 320 еврей тұрғыны болды, жалпы жер ауданы 5823 дунамды құрады. Оның ішінде 141 дунамы бау-бақшалар мен суармалы жерлерге, 2038 дунамы астық егістеріне, ал 3644 дунамы өңдеуге жарамсыз жерлерге жатты.

Қазіргі Израиль

Кирият Тивон 1958 жылы үш кішігірім ауылдың бірігуінен құрылды: Тивон (1947 жылы негісталған), Кирият Амаль (1937 жылы негісталған) және Элрой (1935 жылы негісталған). 1935 жылы Польшаның Яблона қаласынан келген раввин өзінің ізбасарларымен бірге қоныстанған Кирият Харошет 1979 жылы Кирият Тивонның құрамына кірді. Тивон 1945 жылдың басында жер сатып алған британдық еврей жұбайының жеріне салынды. Кейіннен Еврей Ұлттық қоры оны дамытты, бұл даму Еврей Ұлттық қоры тапсырған орыс еврей сәулетшісі Александр Клейн жасаған қала құрылысы жоспарына негізделген. Кирият Тивонның символы – тас арасында өсетін цикламен гүлі, ол қаланың табиғатқа деген құрметін және ландшафты сақтау мен қоршаған ортаны қорғауға жасаған күш-жігерін көрсетеді.

Халық саны

Израильдің Орталық статистика бюросының деректері бойынша (2020 жылдың қыркүйек айының соңындағы бағалау бойынша), Кириат Тивонда 18 312 тұрғын тұрады. Халық саны жылына 3% өсуде. 2020-2021 оқу жылында 12-сынып оқушыларының арасында аттестат алуға құқығы барлардың үлесі 84,1% құрады. 2019 жылы бір қызметкердің орташа айлық жалақысы 12 598 ШЕКЕЛ болды (жалпыұлттық орташа: 9 745 ШЕКЕЛ).

Кириат-Тивонның ерекшеліктері

Кирият-Тивон төмен қабатты құрылыс, ағаш алқаптары және кең аумақты көгалдандырумен сипатталады. Бұл стиль халықтың белсенді топтарын тартады, сондықтан дамыту және жаңа аудандар салу кезінде оны сақтап қалуға ұмтылыс бар. Сонымен қатар, аудандық кеңес ауа, су және топырақты ластайтын өнеркәсіптік кәсіпорындар мен фабрикалар құруға тыйым салатын шешім қабылдады. Бұл елді мекен 1980 жылдары қайта өңдеуді ерте қабылдағандардың бірі болды, Израильдің көп бөлігінде қалдықтарды жою, бөлу, қайта өңдеу және басқа да инфрақұрылымдар жетіспейтін кезде. Елді мекендегі әрбір үйдің ішінде екі контейнер болды – біреуі жалпы қоқысқа, екіншісі ылғалды қоқысқа арналған, олар әртүрлі күндері жиналды. Дегенмен, жергілікті газет жүргізген зерттеу көрсеткендей, салғырттық салдарынан адамдар қоқысты дұрыс бөліп тастамады, екі контейнердің мазмұны да қоқыс тасымалдау машинасына тасталды, нәтижесінде екі контейнерлік жүйе мәнсіз болды.

Климат

Бұл аймақтың климат жағдайы қолайлы деп есептеледі. Жылдық орташа температураның айырмашылығы 19 градус Цельсийді құрайды. Күндізгі және түнгі орташа температура 10 градус Цельсий. Орташа ылғалдылық 65%-70% аралығында. Жыл ішінде күннің ашық күндері 20-ден 40-қа дейін, ал күңгірт күндері 3-тен 6-ға дейін жетеді. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 700 миллиметрді құрайды.

Флора

Елді мекеннің шекарасындағы және оның маңындағы төбелі аймақта Quercus ithaburensis, Styrax officinalis, Pistacia atlantica ормандарының қалдықтары, Жерорта теңізі орманы, сондай-ақ Еврей ұлттық қоры (AKA Keren Kayemet LeYisrael) отырғызған қарқынды қарағай орманы өседі. Табор емендерінің арасында діңінің көлденеңі 5,3 метрге жететін ежелгі емен ағашы тұр. Екінші Ливан соғысында қаза тапқан парашютші офицер Илан Габбайды еске алу үшін оның айналасына орындықтар қойылған. Елді мекеннің үштен бір бөлігі ағаштармен жабылған.

Тіршілік ету көздері

Кириат Тивонда өнеркәсіп, зауыттар және көптеген мекемелердің жетіспеуіне байланысты, тұрғындардың басым бөлігі Тивоннан тыс жерде жұмыс істейді.

Білім

Оранм академиялық колледжі педагогикалық білім беру саласында. Израиль үшін еврей агенттігі құрған Рамат Хадасса жастар кенті. Кфар-Тиква, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған ауыл.

Көрнекті орындар

Қала ең әйгілісі Бейт-Шеарим ұлттық паркімен, ол қаланың оңтүстік-батыс жағымен шектеседі. Бейт-Шеарим Рим дәуірінде маңызды еврей рухани орталығы және қабірстан болды, және бір кезде Синедрионның тұрағы болған.