Кіріспе
Кронах (шығыс франкония: Gronich) – Германияның Жоғарғы Франкониясындағы қала, Франкония орман аймағында орналасқан. Ол Кронах ауданының орталығы. Қала дерлік толық сақталған қала қабырғасымен және Германиядағы ең ірі әрі толыққанды ерте заманауи бекініс – Розенберг бекінісімен жабдықталған. Неміс теледидары мен AV құралдарын өндіретін Loewe компаниясының бас кеңсесі осы қалада орналасқан.
Орналасқан жері
Кронах Франкония орманының оңтүстік-батыс жиегінде орналасқан. Хаслах, Кронах және Родах өзендері Кронах қаласында бірігеді.
Тарих
Кронах ауданы мыңдаған жылдар бойы қоныстанған, ал қола дәуірінің соңында Альп тауларынан солтүстікке қарай ең көне тастан қамал салынған. Кронах алғаш рет 1003 жылы Титмардың Мерзебург жылнамасында *urbs crana* деп аталады. 1122 жылы Киелі Рим императоры Генрих V Кронахты және оның төңірегін (прадиум крана) Бамберг князь-епископтығына сыйға берді. 1803 жылы секуляризацияға дейін Кронах князь-епископтықтың құрамында болды. Қаланың ірі бекінісі 1130 жылы Бамбергтің Оттосы Кронахта "тас үй мен мұнара" салған кезде пайда болды. Кронах қашан қала құқығына ие болғаны белгісіз, бірақ 1260 жылғы шартында оның тұрғындары "азаматтар" (cives) деп аталғандықтан, одан бұрын құқық алғанын болжауға болады. 1430 жылы гуситтер Кронахты қоршауға алды. Қорғаныс сәтті аяқталды және қамал басып алынбады, бірақ тұрғындары басқыншыларды тоқтату үшін қаланың бір бөлігін өртеп жіберді. Бұл қирату қала тұрғындары арасында келіспеушілік тудырды, ол 1439 жылы князь-епископтың араласуымен, Кронахтың Жоғарғы қаласына жеңілдіктер берілуі арқылы шешілді. 1552 жылы Екінші маркграф соғысы кезінде Кронах тағы да қақтығыс ошағына айналды. Бранденбург-Кульмбах маркграфы Альберт Альцибиад қаланы қоршауға тырысты, бірақ әскерінің жеткіліксіздігіне байланысты сәтсіз аяқтады. Отыз жылдық соғыс кезінде қала өте қиын жағдайға тап болды. 1632-1634 жылдары швед әскері мен олардың 3000-5000 одақтастары қаланы қоршауға алды. Қиын жағдайға қарамастан, қала мен қамал басып алынбады. 1634 жылы шведтер қала қабырғасында тесік салғаннан кейін, қала әйелдері қайнап жатқан суды құйып, швед сарбаздарын кері шегінуге мәжбүр етті. Қоршау халық арасында кең таралған аңызға да себеп болды: Кронах тұрғындары қаладағы соңғы тірі жануарды – әйел қоянды (Кронише Хаускю) қабырғаларда еркін жүруге жібергеннен кейін қоршау аяқталды. Бұл шведтерді қоршаудың мәнсіз екеніне көндірді, өйткені Кронахтың қоянды босатуға жеткілікті азығы болды. Kroniche Housnküh қаланың талисманы болып сақталды. Қоршау қаланың үлкен гербінде де бейнеленген. Гербтің екі жақтауы – терісі сызылған екі адам: аңыз бойынша, шведтер өлтірген диверсанттар, олардың денелері қала қақпаларына қайтарылды. Соғыс кезінде Кронах екі рет обаға ұшырады – 1629 және 1634 жылдары, тиісінше 300 және 400-ге жуық адам қайтыс болды. Кронахты жеті жылдық соғыс кезінде пруссиялық әскер де қоршауға алды. Қалаға қарап тұрған Кройцберг төбесінде пруссиялықтар қамалға қарсы артиллерияны қолданып, қаланы қиратуға тырысты. Бірақ олардың күш-жігері жеткіліксіз болды, сондықтан пруссиялықтар Кронахты айналып өтіп, оңтүстікке қарай жол тартты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қамал офицерлердің тұтқын лагеріне айналды, онда, басқалармен қатар, жас Шарль де Голль 1917 жылдың 20 шілдесінен 21 қарашасына дейін ұсталды. Қамалдан қашуға екі рет тырысқаннан кейін, ол Ингольштадт қамалына ауыстырылды. Сондай-ақ, Кронахта жарақат алған сарбаздарға арналған аурухана да болды. Кобургтегі ерте НСДАП бекінісіне жақын орналасқандықтан, Кронах ертеде нацистік партияның ықпалына түсті. Германиядағы алғашқы нацистік мемлекеттік диета фракциясы 1925 жылдың 28 шілдесінде Кронахтағы қонақ үйде Адольф Гитлер, Юлиус Штрайхер, Герман Эссер және басқа да нацистердің қатысуымен құрылды. Сол жылы құрылған жергілікті СС бөлімі Германиядағы алғашқылардың бірі болды. Нацистердің қатары жылдар бойы үнемі өсіп, 1933 жылдың наурыз айында қала партияның толық бақылауына көшті. 14 ғасырдан бері өмір сүрген және 1933 жылы 35 адамнан тұратын Кронахтың еврей қауымы нацистердің қуғын-сүргінінен жойылды. 1936 жылы синагогадағы қызмет тоқтатылды, ғимарат қалаға сатылды, ал қалған еврей отбасылары 1938 жылдан бастап жер аударылды. Көшіп кетпегендердің көпшілігі 1941 және 1942 жылдары концлагерлерде өлтірілді. Гундельсдорф қосалқы лагері, Флюссенбург концлагерінің қосалқы лагері, қазіргі Кронахтың бір бөлігі Гундельсдорф қаласында орналасқан. Онда 100 поляк еврейі тұтқындалып, Люфтваффе үшін мәжбүрлі еңбек етіп жүрді. 1942 жылдан 1944 жылға дейін қамал мәжбүрлі еңбек лагері ретінде де пайдаланылды, бастапқыда Розенталь үшін өнеркәсіптік фарфор өндірісі, ал соғыс аяқталғанда қамалдың бірінде салынған арнайы цехта Messerschmidt Me 163 Komet өндірілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Кронахқа мыңдаған шығыс германиялық эмигранттар келді, сонымен қатар бұрынғы Подэрсам ауданынан депортацияланған судет немістері де орналасты. Қала 2002 жылы Бавария аймақтық бақ көрмесін қабылдады және 2003 жылы мың жылдық мерекесін тойлады.