Кіріспе

Америкалық саясаткер
боксшы

Хосе Антонио Наварро (27 ақпан 1795 – 13 қаңтар 1871) – Техас штатының мемлекет қайраткері, революционер, ранчо иесі және саудагер. Анхель Наварро мен Хосефа Мария Руис и Пеньяның ұлы, ол Жаңа Испанияның Вице-корольдігіндегі Сан-Антонио-де-Бексар қаласында (қазіргі АҚШ-тың Техас штатындағы Сан-Антонио қаласы) танымал ақсүйек отбасында дүниеге келді. Оның інісі Хосе Франсиско Руис, ал күйеу баласы Хуан Мартин де Вераменди болды. 1846 жылы құрылған Техас штатының Наварро округі оның құрметіне аталып, сондай-ақ Техас штатының Наварро шағын қаласы да оның есімімен байланысты.

Ерте өмір және мансап

Наварро Мексика мен Испания заңдарын жақсы білген, бірақ негізінен өзін-өзі оқытып білім алған. Жаңа Техас штатын табу үшін бірлесіп жұмыс істеді. Техас тәуелсіздігінің ерте жақтаушысы болған ол 1812–1813 жылдардағы Маги, Гутьеррес және Толедо қарсылық қозғалысына қатысты. Ол сол кездегі «empresario»-тармен жұмыс істеп, Остиннің аймаққа қоныс аударушылар әкелуге қатысты келісімдер алуына көмектесті. 1830-шы жылдардың басында Наварро Техастың Коахуила-и-Техас штатының заң шығарушы органында және Мексикадағы федералдық конгресте өкілдік етті. Әрқашан демократиялық идеялардың жақтасы болған Наварро Остинмен бірлесіп, Техас халқына ең пайдалы болатын заңдарды қабылдау үшін жұмыс істеді. Техас тәуелсіздігі жөніндегі конвенцияда ол Хуан Сегуиннен Аламоның құлауы туралы хабар алды. Джеймс Боуидің (оның немере інісі) қазасынан кейін Наварро мексикалықтар ұстап тұрған Мюсквиз үйінен аман қалған Наварро отбасының – екі әйел мен бір баланың босатылуын қамтамасыз етуге тиіс болды. Олар Наварро отбасының үйіне көшірілді. Осылайша, соғысқа қатыспаған азаматтар генерал Антонио Лопес де Санта-Аннадан қорлаудан немесе өлімнен құтылды. Кейін ол Техас Республикасының Конституциясына қол қойды. 1841 жылы Наварро Техас президенті Мирабо Б. Ламар жіберген, Нью-Мексико тұрғындарын Мексикадан бөлініп, Техасқа қосылуға көндіруге бағытталған, сәтсіз аяқталған Санта-Фе экспедициясына қатысуға мәжбүр болды. Ол тұтқындалып, сотталып, өлім жазасына кесіліп, жылдар бойы түрмеде отырды. Ол мейірімді мексикалық әскери шенеуніктердің көмегімен қашып, Техасқа қайтып келді. Хосе Антонио Наварро Техас Республикасының Конгресінде Бексар округінен өкіл болды. Биліктің тепе-теңдігін сақтауға тырысқан ол сенатор Хуан Сегуинмен тығыз жұмыс істеді, ол саяси азшылыққа айналып бара жатқан техано халқына пайдалы заңдарды ілгерілетуге көмектесті. Білім беру осы басымдықтардың бірі болды, ол академиялық мекемелерді Сан-Антонио аймағына әкелуге тырысты. Ол Техастың АҚШ-қа қосылуын қолдады. 1845 жылы Наварро Техастың алғашқы штаттық Конституциясын жасауға белсенді қатысты, осы арқылы барлық адамдардың болашақтағы саяси құқықтарын қамтамасыз етті. Ол 1849 жылы саясаттан зейнеткерлікке шыққанға дейін Техас Сенатында екі мерзім қызмет етті.

Кейінгі өмірі

Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Наварро Сан-Антонио Ledger газеті үшін Техас және Сан-Антонионың Мексика Тәуелсіздік қозғалысындағы рөлі туралы бірнеше тарихи және саяси мақалалар жазды. Кейінгі жылдары ол көп уақытын мал шаруашылығымен айналысып өткізді, көктем, жаз және күз айларын Сан-Антониодан шамамен 35 миль шығысқа қарай, Техас штатының Сегуин қаласының жанындағы Сан-Джеронимо ранчосында өткізді. Бұл ранчо бай жайылымдарға ие болған. Наварро кейіннен ранчосын сатып, Сан-Антониода тұрақты түрде қоныстанды, ол 1871 жылы қайтыс болды.

Мұра

1846 жылы Техас заң шығарушы органы оның қызметіне құрмет көрсету үшін Далластан оңтүстікке қарай Наварро округі деп атады. 1848 жылы Наварро округінің әкімшілік орталығы құрылды, ал Хосе Наварро қалаға Корсикана деген ат берді. Оның Оңтүстік Техастағы Геронимо Крик ранчосы мемлекеттік тарихи ескерткішпен белгіленген. Сан-Антонио қаласының орталық бөлігіндегі Наварро көшесі де оның құрметіне аталған. Сан-Антониодағы Каса-Наварро мемлекеттік тарихи орны – Хосе Антонио Наварроның алғашқы тұрғын үй кешені. Ол алғаш рет 1832 жылы (мексикалық Техас кезеңінде) шамамен 1,5 акр жерді сатып алған. Кейін 20 жылға жуық уақыт ішінде әктас, кальцийлі блок және саздан жасалған құрылыстар салынды. Бұл орын ескі Сан-Антонионың ортасында орналасқан. Ғимараттарды Сан-Антонио консервациялық қоғамы сатып алып, жаңартты, ал кешен – оның бір қабатты әктас үйі, ас үйі, екі қабатты дүкені мен кеңселерден тұратын кешен 1997 жылдың қазан айында жұртшылыққа ашылды.

Қосымша оқу және қарау

Дэвид Макдональд, Хосе Антонио Наварро: XIX ғасырдағы Техастағы американдық арманды іздеу, Техас мемлекеттік тарихи қауымдастығы, 2011. Техастағы мексикалық батырлығын қорғау: Хосе Антонио Наварроның тарихи жазбалары, 1853–1857, Хосе Антонио Наварро, Дэвид Р. Макдональд, Тимоти М. Матовина, Мемлекеттік үй баспасы, 1995 жылғы қазан. "Бақыттың дауылдары: Хосе Антонио Наварроның қоғамдық өмірі", Анастасио Буэно жазған, М.А. диссертациясы, Сан-Антониодағы Техас университеті, 1978. Хосе Антонио Наварро, Техастың негізін қалаушылардың бірі, Бейлор университетінің баспасы, 1969, 127 бет, ASIN: B0006CAIBS. Remember the Alamo, American Experience; PBS деректік бағдарламасы (видеожазба), 2004. \==Қосымша оқу және көру материалдары==