Кіріспе

Чарльз Эдвард Грин (Charles Edward Greene; 24 қыркүйек 1946 жылы туған), "Mean" Джо Грин деп кең танылған, американдық футболшы, 1969 жылдан 1981 жылға дейін Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Питтсбург Стилers» командасында ойнаған қорғаныс шебуші. Екі рет NFL Жылдың қорғаныс ойыншысы, бес рет бірінші команданың үздік құрамына және он рет Pro Bowl-ға қатысқан Грин, NFL-де ойнаған ең ұлы қорғаныс шебушілерінің бірі саналады. Ол көшбасшылық қабілетімен, қатал бәсекеге қабілеттілігімен және оның есімдік атағын әкелген қатыгез ойын стилімен танымал болды. Техас штатының Темпл қаласында туып өскен Грин Солтүстік Техас мемлекеттік университетінде (қазіргі Солтүстік Техас университеті) оқыды, онда «Солтүстік Техас штатының Eagles» футбол командасы үшін ойнаған аға студент ретінде консенсус All-America құрметіне ие болды. «Стилers» командасы оны 1969 жылғы NFL драфтында төртінші нөмірмен таңдады және командамен бірден көзге түсті, NFL Жылдың жаңа қорғанысшысы атанды. Грин «Стилers» клубының жаттықтырушысы Чак Ноллдың шағын команданы спорттық династияға айналдыруының негізін қалаушы ретінде танылады. Ол Питтсбургті алты жылдың ішінде төрт рет Супер Боул чемпионы атандырған «Steel Curtain» қорғанысының басты тұлғасы болды. Мансабы бойында Грин NFL-дегі ең күшті қорғаныс ойыншыларының бірі болды, қарсыластың шабуылдаушыларын оңай жеңіп, блоктауды бұза білді. Бұрынғы командаласы Энди Расселл Гринді «жетпісті жылдардағы NFL-дің сөзсіз ең үздік ойыншысы» деп атады. Ол Профутбол және Колледж футбол даңқы залдарының мүшесі, ал оның 75 нөмірі «Стилers» командасы зейнеткерлікке шығарған үш ойыншының бірі. Грин «Эй, бала, ұста!» Coca-Cola жарнамасындағы рөлімен де танымал, ол Super Bowl XIV кезінде көрсетіліп, оның «қатал футболшы, бірақ жақсы жігіт» беделін нығайтты.

Ерте өмір және колледж

Чарльз Эдвард Грин 1946 жылғы 24 қыркүйекте Техас штатының Темпл қаласында дүниеге келген. Ол Темплдегі Данбар орта мектебінде футбол ойнады. Гриннің талантына қарамастан, «Дунбар Пантерс» командасының көрсеткіштері жақсы болмады және оны колледждерге көп шақырмады. Оның мүмкіндіктері Оңтүстік-Батыс конференциясындағы сегрегация салдарынан шектелді. Соңында оған Солтүстік Техас мемлекеттік университетінде (қазіргі Солтүстік Техас университеті) колледж футболын ойнауға стипендия ұсынылды, онда ол 1966 жылдан 1968 жылға дейін Одус Митчеллдің командасында ойнады. Ол үш маусымда 23–15–1 есебін көрсетті. Қорғаныстағы 39 ойынында бір әрекетте екі ярдтан кем орташа көрсеткіштің болуына байланысты, Солтүстік Техас штаты қарсыластарды 1276 шабуылда 2507 ярдқа дейін шектеді. Грин үш рет Миссури аймақтық конференциясының құрама командасына іліккен. Оның үшінші курсында Грин Агнес Крафтқа үйленді, ол да Солтүстік Техас штатының студенті және Даллас кәсіпкерінің қызы болды. Ақша жетіспеуіне байланысты, олар Далластағы Крафттың қарындасының үйінде үйленді. Гриннің Солтүстік Техастағы және кейін NFL-де «Стиллерс» командасындағы әріптесі Чак Битти куәгер болды. Төртінші курста Грин 1968 жылғы «Америка құрамасының» қорғаныс шебушісі ретінде консенсус бойынша таңдалды, сондай-ақ United Press International (UPI), Newspaper Enterprise Association және The Sporting News сияқты ұйымдардың бірінші құрамасына ілікті. Оның колледждегі жаттықтырушысы Род Раст Грин туралы былай деді: «Джоның табысының екі факторы бар. Біріншіден, ол үлкен қорғаныс әрекетін жасап, ойынның бағытын өзгерте алады. Екіншіден, оның жылдамдығы оны тиімді қуып жететін ойыншыға айналдырады». Ал кәсіби скаут: «Ол қатал, жауыз және адамдарды ұруға дайын. Оның жақсы «өлтіруші» инстинктісі бар. Ол жылдам және агрессивті».

Есімдік

Бұл атау Солтүстік Техастың «Mean Green» атты спорт командаларына сілтеме жасайды, бірақ Гриннің «Mean Greene» лақап атын қалай, қашан және неге алғаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Солтүстік Техасқа алғаш келген кезде университеттің ресми атауы «Бүркіттер» болған. 1966 жылы, Гриннің университет командасындағы бірінші жылы, команда «Mean Green» лақап атын қабылдады. Лақап атын тудырған екі мүмкін бастау бар: бұл 1966 жылы Солтүстік Техастың UTEP командасына қарсы өткен ойынында тәуелсіз дамыған екі әртүрлі жанкүйерлердің ұраны. Бірі – Солтүстік Техас спорт ақпарат директорының әйелі Сидни Сью Грэм айтқан сөз. Гриннің қарсыласын тоқтатуына жауап ретінде ол: «Осылай, Mean Greene!» деп айқайлады. Солтүстік Техастың бұрынғы комментаторы Билл Мерсер Грэмнің лақап атын таңдауына «Mean Green» қорғанысының себеп болғанын айтады. Осы уақытта студенттер трибунасында Солтүстік Техастың баскетболшылары Уилли Дэвис пен Айра Дэниелс көрермендердің ынтасы төмен болғандықтан, «Mean Green, сен маған қатты ұнайсың» деп ән айта бастады. Көп ұзамай, барлық көрермендер де оларға қосылды. «Содан кейін біз әр ойын сайын осы әнді айттық», – деді Дэвис. «Кейін көптеген адамдар оны Джомен байланыстыра бастады, өйткені оның тегі Грин еді, бірақ ол шын мәнінде сол түні Fouts Field стадионында айтылған қарапайым әнмен басталды. Міне, шындық». 2014 жылы NFL Films-ке берген сұхбатында Грин өзінің тәтесінің оны бокс жұлдызы Джо Луиске ұқсағандықтан Джо деп атағанын айтты, сол кезде Луис ауыр салмақтағы чемпиондық атағын 12 жылдан бері сақтап келген. «Ол мені Джо Луис деп атауға лайықты денелі және мықты деп ойлады», – деді Грин. «Ол мені Джо деп атады, содан кейін ол маған жақсы әсер етті». Нолл мен Руни отбасы, команданың құрылғаннан бері иесі болған, команданы қайта құру үшін қорғаныс шебін нығайтудың маңызды екеніне келісті. Сондықтан олар Гринді 1969 жылғы НФЛ драфтының төртінші таңдауымен таңдады. Бұл таңдау жанкүйерлер мен БАҚ үшін күтпеген болды, олар қызығушылық тудыратын ойыншыны күткен. Грин, салыстырмалы түрде беймәлім болғандықтан, олардың үміттерін толыққанды орындамады. Алайда, өте бәсекеге толы Грин жеңіске ұмтылған командаға қосылғанына көңілі қалды. Нолл Гриннің үлкен әлеуетін көріп, оны міндетті түрде таңдауды талап етті. Алдыңғы үш маусымда барлық 42 ойында қорғаныс шебінде ойнаған Кен Кортас, оны тізімге енгізу үшін Чикаго Беарс клубына ауыстырылды. Бірнеше айдың ішінде ол өзінің позициясында лиганың ең күшті ойыншыларының біріне айналды. Командасы 1969 жылы 1–13 есебімен аяқтағанына қарамастан, Associated Press (AP) Гринды NFL Жылдың жаңа қорғаныс ойыншысы деп атады және ол алғашқы Pro Bowl-ға шақырылды. Бұрынғы командаласы Энди Расселл Гринді «70-жылдардағы NFL-дің ең үздік ойыншысы» деп атады, «Ешбір ойыншы одан артық әсер етпеді немесе командасы үшін көбірек жасаған жоқ» деді. Грин мен жаттықтырушы Нолл «Стилерс» командасының жаңаруына үлкен үлес қосты. «Стилерс» 1970 жылы 5–9 есебімен, ал 1971 жылы 6–8 есебімен аяқтады. Грин екі маусымда да Pro Bowl-ға шақырылды. 1972 жылы Питтсбург 11–3 есебімен аяқтап, өзінің бірінші дивизиондық титулын және алғашқы плей-офф ойынын – «Иммакулейт Ресепшн» ойынын Оукленд Рейдерсіне қарсы жеңіп алды. Маусым ішінде Грин 11 квотербекке тоқтау берді және 42 соло tackles-ті жасады, сондай-ақ ол AP NFL Жылдың қорғаныс ойыншысы деп танылды. Майами Дельфинс бас бапкері Дон Шула Гринды мақтап: «Ол супер жұлдыз. Оның әр ойын сайын офсайдқа түспейтініне сену қиын. Ол қарсыластарын өзіне бейімдейді» деді. Осы кезде Нолл мықты қорғаныс құратын. «Бізде қазір All Pro жасауға қабілетті 10-ға жуық ойыншы бар», – деді Грин 1972 жылы. «Мен де басқалар сияқты командалық жұмыста бар күш-жігерімді саламын». Грин 1973 жылы Pro Bowl-ға шақырылды, ол Уайт пен Гринвудқа қосылды. Грин 1974 жылғы маусымнан кейін екінші AP NFL Жылдың қорғаныс ойыншысы сыйлығын жеңіп алды, бұл марапатты бірнеше рет алған алғашқы ойыншы болды. Сол жылы ол қарсыластардың блоктауын бұзатын күзетші мен орталықтың арасында өткір бұрышта тізбеге тұрудың жаңа тактикасын жасады. Оның жаттықтырушылары бастапқыда бұл тактикаға күмәнданып, тұрақты маусымда сынап көруге рұқсат бермеді. Ол оны бірінші рет дивизиондық чемпионатта «Бъффало Биллз» командасына қарсы қолданды. Бұл өте тиімді болды, өйткені бұл Буффалоның блоктауына кедергі келтірді, ал О. Дж. Симпсон тек 48 ярдты ғана жүгіріп өтті. Оукленд «Стилерстің» 24–13 есебімен жеңіске жеткенде 29 ярдқа дейін шектелді. 1975 жылдың 12 қаңтарында «Стилерс» алты жыл ішінде төртінші Супер Боул чемпионатын жеңіп алды, IX Супер Боулда Миннесота Викингстерді 16–6 есебімен жеңді. Бұл ойында орталық Мик Тингельхоффқа қарсы тұрып, Грин перехват жасады, допты жоғалтты және допты қайта алды, бұл Супер Боулдың ең керемет жекелеген қорғаныс ойындарының бірі деп есептеледі. Питтсбург Викингстерді барлығы 119 ярдқа дейін шектеді, оның 17 ярды жерде жүгіріп өтті. Маусымнан кейін Грин Питтсбург Пост Газетімен 39-шы Dapper Dan кешінде жылдың үздік спортшысы ретінде марапатталды. 1975 жылы Грин белдігіне қысылған нерв салдарынан төрт ойынды өткірді, лигаға келгеннен бері қатарынан 91 ойынды өткізу тізбесін үзіп тастады. 1975 жылғы маусымнан кейін «Стилерс» командасы «Даллас Каубойс» командасын жеңіп, X Супер Боулда жеңіске жетті, Грин 1976 жылғы маусымның басында белдігіне ауыр жарақат алғандықтан бірнеше ойынды өткірді. «Стилерс» маусымды 1–4 есебімен бастады және плей-оффқа шыға алмайды деп көрінді. Квотербек Терри Брэдшоу да жарақат алды және жаңадан келген Майк Кручек оны ауыстырды. Грин оралғаннан кейін «Стилерс» қорғанысы команданы қатарынан тоғыз жеңіске жеткізіп, плей-оффқа шығарды. NFL тарихындағы ең үздік қорғаныстардың бірі саналған 1976 жылғы «Стилерс» командасы қарсыластарын әр ойын сайын 10-нан аз ұпайға шектеді (14 ойында 138 ұпай). Тоғыз ойындық жеңіс тізбегінде «Стилерс» қорғанысы бес мәрте қарсыластарын ұпайсыз қалдырды, оның ішінде үш рет қатарынан, және барлығы 28 ұпай жіберді (шамамен ойын сайын 3 ұпай). Қорғаныс осы тоғыз ойында тек екі гол жіберді. «Стилерс» сол жылы AFC чемпионат ойынында «Рейдерс» командасына жеңіліп қалды. 1977 жылға қарай Грин «Стилерс» қорғанысының капитаны болды, бірақ соңғы екі маусымдағы жарақаттар оның тиімділігін төмендеткендіктен, оның мансабы аяқталды деген қауесет тарады. 1975 жылы белдігіне қысылған нервтен кейін ол енді пасс-рашер ретінде бұрынғыдай сәттілікке жете алмады. Бұл ойында Грин «Даллас» командасының квотербегі Роджер Стаубахқа бес тоқтау берді. Питтсбург 1979 жылғы маусымды 12–4 есебімен аяқтады және жалпы қорғаныс бойынша екінші, ал ұпай бойынша бесінші орынды иеленді. Грин Pro Football Writers Association және Pro Football Weekly ұйымдарымен бірінші команда All Pro деп танылды және соңғы Pro Bowl-ға шақырылды. Питтсбург содан кейін Лос-Анджелес Рамс командасын жеңіп, тарихтағы төртінші Супер Боул титулын жеңіп алды. Төртінші титул Гринге төртінші Супер Боул жүзігін сыйлады, оның атақты сөзі «бас бармақ үшін» шабыттанды, бұл бесінші чемпионатты жеңуге жасалған сілтеме. Алайда, оның тілегі орындалмады, өйткені «Стилерс» оның соңғы екі маусымында плей-оффқа шыға алмады. Ол мансабында 190 ойынның 181-інде ойнады және 77,5 сақты жасады.

Ойын стилі мен ұстанымы

Ол қатал, қатыгез және адамдарды ұру үшін келеді. Оның өте жақсы өлтірушілік инстинкттері бар. Ол жылдам және жауырындарға бейім. Ол өте қарқынды ойынымен қарсыластарында үрей тудырды. 1979 жылы Хьюстон Ойлерс командасына қарсы өткен ойында, Хьюстон 20-17 есебімен алда болғанда, Ойлерс Питтсбургтің қақпасына соңғы мүмкіндігін жасау үшін орналасты. Ойлерс үшін жеңісқа артық сенім болған кезде, Грин ашуланып, Хьюстонның төртінші нөмірі Дэн Пасториниге бұрылып, "Егер сен соңғы аймаққа кірсең, сені жақсылап сабап тастаймын! Сені өлтіремін!" деді. Пасторини тізе бүгіп, ойынды аяқтады. Содан кейін Грин күліп: "Сендер бұлай істемейтіндеріңді білгенімді білдім", - деді. Ол сондай-ақ Денвер Бронкос командасының қорғаушысы Пол Ховардты ұрып, Фрэн Таркентонға түкірді. Табиғи көшбасшы Грин 1977 жылы қорғаныстың капитаны болып тағайындалды. Оның көшбасшылық қабілеті шабуылға да бағытталды; кең қабылдаушы Линн Сванн Гринды өзінің ұстазы деп есептеді. "Егер сен 100 пайыздық күшін бермесең, ол саған бір жолмен немесе екінші жолмен хабар беретін еді", - деді Сванн. Бұл жарнаманы барлық уақыттағы ең жақсы телеарна жарнамаларының бірі деп санайды. Жарнама Гриннің жауырындарға бейім және жақындасу мүмкін емес бейнесін, мейірімді "жақсы жігіт" бейнесіне өзгертуге көмектесті. Грин сонымен қатар "All The Marbles" фильмінде, командаласы Рокки Блейер туралы "Бейіске қарсы күресу: Рокки Блейер тарихы" атты телефильмде және "Smokey and the Bandit II" фильмінде өзін-өзі сомдады.

Тренерлік мансап және кейінгі өмір

NFL-ден зейнетке шыққаннан кейін Грин 1982 жылы CBS телеарнасында NFL үшін түстер талдаушысы болып жұмыс істеді, ал 1987 жылы Стиллерстің бас жаттықтырушысы Чак Ноллдың көмекшісі болды. Одан кейін 16 жыл бойы Питтсбург Стиллерс (1987–1991), Майами Дельфинс (1991–1995) және Аризона Кардиналс (1996–2003) командаларында көмекші жаттықтырушы ретінде қызмет етті. 2004 жылы жаттықтырушылық қызметтен зейнетке шығып, «Стилерс» клубының ойыншылар құрамын жинақтау жөніндегі арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Осы қызметте ол «Стилерс» Super Bowl XL жеңіп алғаннан кейін өзінің бесінші Супер Боул жүзігін иеленді. «Бас бармақ үшін» жеңіске жеткені туралы сұраққа ол: «Бұл мүлдем бекер сөз. Бұл оң қолға арналған. Бұл – осы топ үшін, осы команда үшін» деді. Super Bowl XLIII-тен ол алтыншы жүзігін алды. Грин – Руни отбасынан тыс, алғашқы алты чемпиондық маусымда Супер Боул жүзігіне ие болған төрт адамның бірі. 2013 жылы «Стилерс» командасының кеңсесіндегі лауазымынан зейнетке шықты. 2014 жылы Гриннің өмірі мен мансабын баяндайтын NFL Network телеарнасының деректік фильмі «Футбол өмірі» сериясының бір бөлімінде көрсетілді. 2016 жылға қарай ол Техас штатының Флоэр-Маунд қаласында тұрады. 47 жыл бірге өмір сүрген әйелі Агнес 2015 жылы қайтыс болды. Одан кейін ол Шарлотта Гринге қайта үйленді. Грин жеті немересіне «Папа Джо» деп танымал. 2017 жылы Грин «Mean Joe Greene: Built by Football» атты автобиографиясын жариялады. 2018 жылы ол қайтыс болған әйелінің құрметіне Агнес Люсиль Крафт Грин атындағы стипендиялық қорын құрды. Бұл стипендиялар жыл сайын Техас штатының, ата-анасы қатерлі ісікпен күрескен студенттеріне беріледі.

Мұра

Грин – НФЛ-де ойнаған ең күшті ойыншылардың бірі ретінде танылған. Ол лига тарихындағы ең ұлы қорғаныс шебушілердің бірі саналады. Оның төзімділігі 190 мүмкін болған ойынның 181-інде ойнауға мүмкіндік берді, соның ішінде мансабының басында 91 ойынды қатарынан өткізді. Ол – UNT командасынан құрмет көрген жалғыз бұрынғы ойыншы. Оның 75 нөмірлі жейдесі Солтүстік Техас футбол командасымен зейнеткерлікке жіберілді, ал ол 1981 жылы UNT Даңқ залына енгізілді. Даңқ залы іріктеу комитеті Гринды НФЛ 1970-ші жылдардың үздік командасына қосты, он жылдықтың ең жақсы ойыншыларын құрметтеді. 1994 жылы НФЛ және Pro Football Hall of Fame қызметкерлері, бұрынғы ойыншылар мен БАҚ өкілдерінен құралған 15 адамдық комиссия оны НФЛ-дің 75 жылдығына арналған барлық уақыттардың командасына, лиганың алғашқы 75 жылындағы ең ұлы ойыншылардың бірі ретінде таңдады. 1999 жылы The Sporting News журналы Гринды барлық уақыттағы 14-ші ең ұлы ойыншы деп атады. 2010 жылы НФЛ Network-тің "Топ 100: НФЛ-дің ең ұлы ойыншылары" тізімінде ол 13-ші орынды иеленді. Грин – «Стилерс» командасы тарихындағы ең ұлы ойыншылардың бірі саналады. Оның 75 нөмірлі жейдесі 2014 жылдың 2 қарашасында «Стилерс» командасының өміріндегі қарсыласы «Балтимор Рейвенс» командасына қарсы өткен ойынның бірінші кезеңінде ресми түрде зейнеткерлікке жіберілді. Грин жаңа маусымында қысқа мерзімге 72 нөмірлі жейде киді, содан кейін маусым ортасында өзіне таныс 75 нөмірге ауысты. Ол жейдесі ресми түрде зейнеткерлікке жіберілген үшінші «Стиллер», алғашқысы – Эрни Стаутнер. Алайда, «Стилерс» Грин зейнеткерлікке кеткеннен бері 75 нөмірлі жейделерді қайта шығармады, және 2014 жылға дейін ешбір «Стиллер» оны тағы кимейтіні түсінікті болды. 2015 жылы Гриннің туған қаласы Техас штатының Темпл қаласында «Mean Joe Greene» қоғамдық футбол алаңы ашылды. 2019 жылы Грин НФЛ-дің 100 жылдық мерейтойына арналған барлық уақыттардың командасына, лиганың алғашқы 100 жылындағы ең ұлы ойыншылардың бірі ретінде енгізілді.