Кіріспе
Monkey World Ape Rescue Centre – Англияның Дорсет графтығындағы Уол қаласының жанында орналасқан маймылдар мен гоминидтерді қорғау орталығы, құтқару орталығы және приматариум.
Тарих
1987 жылы Джим Кронин Джереми Килингтің көмегімен құрған, кейіннен Кронин мен оның әйелі Элисон, сондай-ақ Килинг басқарған күтім қызметкерлерінің тобы басқарған Маймыл әлемі бастапқыда испан жағажайларында фотографтардың реквизиті ретінде пайдаланған зорлық көрген шимпанзелерге баспана беру мақсатымен құрылған, бірақ қазір түрлі приматтардың көптеген түрлеріне үй болып табылады. Маймыл әлемінің алғашқы тұрғыны – Келинг қолмен өсірген Эми есімді Борнео орангутанының анасы болды. Кейіннен Эми Честер зообагынан уақытша берілген Банги есімді ата орангутанмен жұптасты. 1997 жылы Эми мен Бангидің Гордон есімді ұлы дүниеге келді, ал Банги 1998 жылы қайтыс болды. 1987 жылдың 13 шілдесінде Маймыл әлеміне алғашқы шимпанзелер – Пэдди (2016 ж. қайтыс болды), Буста, Джимми (2021 ж. қайтыс болды), Микки, Сэмми (2022 ж. қайтыс болды), Таффи (1989 ж. қайтыс болды), Бет, Синди және Зои (2021 ж. қайтыс болды) келді. 1998 жылдың сәуірінде Маймыл әлемі Мэри Чипперфилдтің ұрып-соққанда түсірілген видеосынан кейін Trudy есімді жас шимпанзе ананы құтқарып алды. Чипперфилд кейіннен жануарларға қатыгездік жасағаны үшін 12 айыптама алды. 2007 жылдың 17 наурызында Джим Кронин 55 жасында Нью-Йорк ауруханасында бауыр қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оның жесірі Элисон Кронин және Маймыл әлемі қызметкерлері орталықты басқаруды жалғастырды. Маймыл әлемі шетелдік үкіметтермен бірлесіп, жабайы приматтардың заңсыз тасымалдануын тоқтатуға жұмыс істейді. 2008 жылдың қаңтар айында топ "The Guardian" газетінің "өз түріндегі ең ірі құтқару операциясы" деп атаған іс-шараны жүзеге асырды, нәтижесінде Сантьягодағы (Чили) зертханадан 88 капучин маймылы құтқарылды, олардың кейбіреуі жиырма жылға дейін жеке-жеке камераларда ұсталған. Операция зертхананың өтініші бойынша және Чили Әуе күштерінің көмегімен жүзеге асырылды, олар британ үкіметінің арнайы рұқсатымен жануарларды Борнмут әуежайына жеткізді. 2010 жылдың тамызында Маймыл әлемі Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласынан Ошин есімді Борнео орангутанын құтқарып алды. 2010 жылдың 7 желтоқсанында Маймыл әлемі Испаниядағы зоопарктан Сильвестр есімді жетім бала орангутанды құтқарып алды. 2011 жылдың қаңтар айында Маймыл әлемі Ливандан Кики есімді шимпанзені құтқарып алды. 2018 жылдың қыркүйегінде Маймыл әлемі Түркиядағы зоопаркта қалдырылғанға дейін заңсыз үй жануарларын сату үшін жабайы табиғаттан ұрланған Топриш (2023 ж. қайтыс болды) есімді әйел шимпанзені құтқарып алды. Сол жылдың қазан айында Маймыл әлемі 2003 жылы Джиммен бірге Элисон Крониннің алғаш кездескен Нари есімді тағы бір әйел шимпанзені құтқарып алды. 2020 жылдың ақпан айында Маймыл әлемі Оңтүстік Африкадағы асыл тұқымды мал фермасында иесінің қайтысына дейін үй жануары ретінде ұсталған 37 жастағы Калу есімді шимпанзені құтқарып алды. 2022 жылдың ақпан айында "Эуника" даулы ауа райы кезінде өте сирек кездесетін жүнді маймыл күтпеген жерден дүниеге келді, содан кейін наурыз айында тағы бірі дүниеге келді. Сонымен қатар, дауыл кезінде саябақ көптеген ағаштардың құлауына және қоршаулардың зақымдануына байланысты қиындықтарды бастан өткерді.
Шолу
Маймыл әлемінде Африкадан тыс жердегі шимпанзелердің ең ірі тобы, олар төрт әртүрлі әлеуметтік топқа бөлінген. Көптеген жануарлар қара нарықтағы жануар саудасынан, зертханалардан және туристерге сурет түсіру үшін пайдаланудан құтқарылған. Паркте орангутанның үш тобы да бар, оның ішінде екі түрлі түрі (Борнео және Суматра). Бұл Еуропадағы жетім немесе тасталып қалған орангутандарды өсіретін жалғыз орангутандарға арналған бақша. Сонымен қатар, паркте гиббондардың бес түрі (шапшаң гиббон, лар гиббон, Мюллер гиббоны, сиаман және алтын жақты гиббон) және маймылдар/просимиандардың 14 түрі (капучин маймылдары, жалпы мармозеттер, Джеффри мармозеттері, мақта топалы тамариндер, пата маймылдары, қызыл ішкі генондар, сақиналы лемурлар, ақ бетті саки, баяу лори, өрмекші маймылдар, тікенекті маймылдар, тырнақты макактар және жүнді маймылдар) қоныстанған. Ашылғаннан бері Дао Тьен 50-ден астам жоғалуға жақын приматтарды, соның ішінде алтын жақты гиббон, пигмей баяу лори, қара иек дук, сұр иек дук, оңтүстік ақ жақты гиббон, солтүстік қалың жақты гиббон, ақ бетті саки және күміс лангурды тәркіледі және/немесе құтқарып қалды. Олардың 27-сі денсаулығына келтіріліп, табиғи ортасына қайта жіберілді. Босатылғаннан кейін олар радиомойындар арқылы қадағаланады. Дао Тьенді құрып бара жатқан Азия приматтарын құтқарып, денсаулығына келтіретін Endangered Asian Species Trust (EAST) қайырымдылық қоры басқарады. Доктор Марина Кенион мен оның командасының жұмысы Monkey Life телесериалының 2-ші маусымынан бастап көрсетіліп келеді.